آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
با فرا رسیدن فصل گرما و افزایش استفاده از کولرهای آبی، سازمان آتشنشانی نسبت به خطرات جدی نصب غیراصولی، سیمکشی نامناسب و بیتوجهی به اصول ایمنی هنگام راهاندازی این وسایل هشدار سطح نارنجی صادر کرد. اگر شما هم جزو آن دسته از شهروندانی هستید که قصد راهاندازی کولر آبی را دارید یا در روزهای گذشته متوجه صدای غیرعادی یا لرزش کولر خود شدهاید، این گزارش کامل را تا انتها بخوانید؛ نکات طلایی ایمنی، خطرات رایج و توصیههای آتشنشانی در ادامه آمده است. سخنگوی سازمان آتشنشانی با اعلام هشدار فوری تأکید کرد: نصب غیراصولی کولرها نه تنها خطر برقگرفتگی و آتشسوزی را افزایش میدهد، بلکه میتواند منجر به سقوط افراد از پشتبام نیز بشود. یکی از رایجترین اشتباهات مرگبار، ریختن مستقیم آب با شیلنگ یا پارچ روی کولر برای خیس کردن پوشالهاست؛ اقدامی که به گفته آتشنشانی، خطر برقگرفتگی و سوختن الکتروموتور را چند برابر میکند.
آمارهای سازمان آتشنشانی نشان میدهد که هر ساله در فصل بهار و تابستان، دهها مورد آتشسوزی و برقگرفتگی ناشی از نصب و راهاندازی غیراستاندارد کولرهای آبی گزارش میشود که متأسفانه برخی از آنها منجر به فوت یا مصدومیت شدید شده است. علاوه بر خطرات برقی، نصب کولر روی پایههای لرزان، در لبههای پشتبام یا با فاصله کم از کف، خطر واژگونی و سقوط کولر و همچنین سقوط تعمیرکاران را به دنبال دارد. سازمان آتشنشانی به شهروندان توصیه میکند حتماً پیش از راهاندازی کولر، از یک تکنسین مجرب برای بررسی سیمکشی، اتصالات و پایههای کولر استفاده کنند و هرگز اقدام به نصب یا تعمیر کولر به صورت تجربی نکنند.
خطر نصب غیراصولی؛ از سقوط تا برقگرفتگی
سازمان آتشنشانی هر ساله با شروع فصل گرما، با موجی از حوادث ناشی از نصب و راهاندازی غیراستاندارد کولرهای آبی مواجه میشود. نصب غیراصولی شامل موارد متعددی است: استفاده از پایههای نامرغوب و لرزان که توان تحمل وزن کولر (معمولاً بین ۵۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم) را ندارند، قرار دادن کولر در لبه پشتبام بدون حفاظ مناسب، اتصال نامناسب کولر به کانالهای هوا و مهمتر از همه، سیمکشی غیراستاندارد.
در بسیاری از ساختمانهای قدیمی، سیمکشی کولرها توسط افراد غیرمتخصص و با سیمهای نامناسب (با سطح مقطع پایین) انجام میشود که در اثر جریان بالای برق (به ویژه هنگام استارت موتور) داغ کرده و منجر به اتصال کوتاه و آتشسوزی میشود. همچنین نصب کولر در لبه پشتبام یا روی پایههای سست، خطر سقوط هنگام تعمیر و سرویس را افزایش میدهد؛ حوادثی که هر ساله جان چندین نفر را میگیرد.
آب ریختن روی کولر؛ اشتباهی مرگبار
یکی از باورهای غلط رایج در بین مردم، ریختن مستقیم آب با شیلنگ یا پارچ روی بدنه کولر برای خیس کردن پوشالهاست. این کار در حالی انجام میشود که کولر روشن است و الکتروموتور و سیمکشی داخلی آن برقدار میباشد. پاشیدن آب به خصوص به سمت پشت کولر (محل قرارگیری الکتروموتور و اتصالات برقی) میتواند باعث نفوذ رطوبت به داخل کلیدهای قطع و وصل، ترمینالها و سیمها شده و اتصال کوتاه و برقگرفتگی را به همراه داشته باشد.
آتشنشانی تأکید میکند که خیس کردن پوشالها باید تنها از طریق لوله اتصال آب به کولر (با شیر مخصوص) انجام شود. اگر کولر فاقد این لوله است، باید ابتدا کولر را خاموش کرده، برق آن را از جعبه فیوز قطع کنید و سپس با احتیاط و با استفاده از یک بطری اسپری یا ظرف کوچک، آب را به آرامی روی پوشالها بریزید؛ به هیچ عنوان از شیلنگ پرفشار استفاده نکنید.
فاصله استاندارد کولر از کف؛ چرا ۲۰ سانتیمتر مهم است؟
سخنگوی آتشنشانی تأکید کرده که کولر باید حداقل ۲۰ سانتیمتر از کف پشتبام فاصله داشته باشد. این فاصله به چند دلیل حیاتی است.
- دلیل اول: جریان هوا – کولرهای آبی برای عملکرد صحیح نیاز به جریان هوا از زیر خود دارند. فاصله کم از کف، باعث اختلال در مکش هوا و کاهش راندمان خنککنندگی میشود.
- دلیل دوم: جلوگیری از نفوذ رطوبت به کف – آب سرریز شده از کولر در صورت تماس مستقیم با کف، میتواند به مرور زمان به عایقکاری پشتبام آسیب بزند و باعث نفوذ رطوبت به سقف طبقه زیرین شود.
- دلیل سوم: ایمنی در برابر آتش – در صورتی که کف پشتبام از مواد قابل اشتعال (مانند ایزوگام قدیمی یا مقوا) پوشیده شده باشد، فاصله ۲۰ سانتیمتری از تماس قطعات داغ کولر (مانند الکتروموتور) با کف جلوگیری میکند.
متأسفانه بسیاری از کولرها مستقیماً روی کف پشتبام یا روی پایههای بسیار کوتاه (کمتر از ۱۰ سانتیمتر) نصب میشوند که نقض فاحش اصول ایمنی است.
توصیههای تخصصی آتشنشانی برای راهاندازی ایمن کولر
سازمان آتشنشانی فهرستی از توصیههای ایمنی برای راهاندازی کولرهای آبی منتشر کرده است:
- ۱) پیش از راهاندازی، حتماً از یک برقکار مجرب بخواهید سیمکشی کولر را بررسی کرده و از سلامت اتصالات، کلیدها و فیوزها اطمینان حاصل کند.
- ۲) از کابل استاندارد با سطح مقطع مناسب (حداقل ۲.۵ میلیمتر مربع برای کولرهای معمولی) استفاده کنید.
- ۳) کولر را روی پایههای فلزی یا بتنی محکم و با فاصله حداقل ۲۰ سانتیمتر از کف نصب کنید.
- ۴) هرگز کولر را در لبه پشتبام یا در مسیر رفتوآمد افراد قرار ندهید.
- ۵) سیستم آبرسانی کولر (شناور و شیر) را بررسی کنید تا از چکه کردن آب و نفوذ رطوبت به بخش برقی جلوگیری شود.
- ۶) پوشالها را فقط از طریق مسیر آبرسانی استاندارد خیس کنید.
- ۷) در زمان راهاندازی اولیه کولر، چند دقیقه کنار آن بمانید و از نبود صداهای غیرعادی (جرقه، صدای سوختن، لرزش شدید) اطمینان حاصل کنید.
- ۸) یک کپسول آتشنشانی کوچک در نزدیکی پشتبام (اما نه در مجاورت مستقیم کولر) نگهداری کنید.
آمار حوادث کولرها در سال گذشته و چرایی تکرار این حوادث
بر اساس آمار غیررسمی سازمان آتشنشانی، در فصل تابستان سال ۱۴۰۴، بیش از ۱۲۰ مورد آتشسوزی ناشی از کولرهای آبی در تهران گزارش شده است که حدود ۳۰ مورد آن منجر به مصدومیت و متأسفانه ۲ مورد منجر به فوت (به دلیل برقگرفتگی) شده است. در سطح کشور، این آمار به چندین برابر میرسد. چرا این حوادث هر سال تکرار میشوند؟ کارشناسان سه دلیل اصلی را مطرح میکنند:
- اول، نبود فرهنگ ایمنی در بین عموم مردم؛ بسیاری از افراد نصب و تعمیر کولر را یک کار ساده و تجربی میدانند و به تکنسین مجرب مراجعه نمیکنند.
- دوم، فرسودگی تجهیزات؛ در بسیاری از ساختمانهای قدیمی، کولرها بیش از ۲۰ سال عمر دارند و سیمکشی و موتور آنها کاملاً فرسوده و خطرناک است.
- سوم، قطعی و نوسانات برق؛ نوسانات ولتاژ در فصل گرم که ناشی از فشار بر شبکه برق است، میتواند به موتور کولر آسیب بزند و باعث اتصال کوتاه و آتشسوزی شود.
سازمان آتشنشانی تأکید میکند که با صرف هزینه اندک برای سرویس و بررسی سالانه کولر توسط افراد متخصص، میتوان از اکثر این حوادث جلوگیری کرد.