آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
پلیس راهنمایی و رانندگی فراجا در ابلاغیه جدید خود از آزادی تردد خودروهای دارای پلاک مناطق آزاد (اروند، کیش، قشم، چابهار و ماکو) در راههای درون و برون شهری سراسر کشور خبر داد. اگر شما ساکن مناطق آزاد هستید یا خودرویی با پلاک این مناطق دارید و همیشه از محدودیت تردد در شعاع ۱۲۰ کیلومتری اطراف منطقه آزاد ناراضی بودهاید، این گزارش کامل را تا انتها بخوانید. بر اساس اعلام پلیس راهور، با توجه به تداوم شرایط کنونی کشور و به منظور تسهیل عبور و مرور خودروهای مناطق آزاد، این خودروها میتوانند تا زمان عادی شدن شرایط و اعلام تصمیم نهایی، در تمام جادههای کشور تردد کنند. پیش از این، خودروهای پلاک مناطق آزاد فقط مجاز به تردد در همان محدوده منطقه آزاد بودند و با مجوز موقت میتوانستند حداکثر تا شعاع ۱۲۰ کیلومتری اطراف آن منطقه در سرزمین اصلی تردد کنند.
خودروهای وارداتی به مناطق آزاد، پلاک مخصوص همان منطقه را دریافت میکنند و سالهای گذشته آییننامههایی برای تبدیل پلاک منطقه آزاد به پلاک سرزمین اصلی (با پرداخت حقوق و عوارض گمرکی) وجود داشت، اما این فرآیند پیچیده و پرهزینه بود. اکنون با ابلاغیه جدید، خودروهای پلاک مناطق آزاد بدون نیاز به تغییر پلاک و بدون پرداخت عوارض گمرکی، میتوانند در سراسر کشور تردد کنند؛ البته این تصمیم موقتی و تا زمان عادی شدن شرایط است. کارشناسان حمل و نقل معتقدند این تصمیم پلیس راهور، ناشی از شرایط جنگی و نیاز به جابجایی روانتر خودروها در سطح کشور است و ممکن است پس از عادی شدن شرایط، دوباره محدودیتها بازگردد.
تفاوت پلاک مناطق آزاد با پلاک سرزمین اصلی
خودروهای وارد شده به مناطق آزاد (مانند کیش، قشم، چابهار، اروند و ماکو) پلاکی با مشخصات متفاوت (اغلب با حروف اختصاری مانند «کیش»، «قشم» و...) دریافت میکنند. این خودروها از معافیتهای گمرکی برخوردارند (مالیات و عوارض واردات آنها بسیار پایینتر از سرزمین اصلی است) اما در مقابل، محدودیت تردد دارند. تا پیش از ابلاغیه جدید، این خودروها فقط در محدوده همان منطقه آزاد مجاز به تردد بودند و خروج از منطقه آزاد و ورود به سرزمین اصلی نیازمند اخذ مجوز موقت (معمولاً ۷ تا ۳۰ روزه) و محدود به شعاع ۱۲۰ کیلومتری بود. با ابلاغیه جدید، این محدودیت به طور موقت برداشته شده است.
شرایط تبدیل پلاک منطقه آزاد به پلاک سرزمین اصلی
در سالهای گذشته، آییننامههایی برای تبدیل پلاک مناطق آزاد به پلاک سرزمین اصلی وجود داشت. صاحبان خودرو باید ابتدا حقوق و عوارض گمرکی (که گاهی تا ۵۰ درصد ارزش خودرو میرسید) را پرداخت میکردند، سپس خودرو را برای تعیین استاندارد و آلایندگی به مراکز معاینه فنی معرفی مینمودند و در نهایت با پرداخت هزینه پلاک، پلاک جدید (IRAN) دریافت میکردند. این فرآیند به دلیل هزینه بالا (اغلب ۲۰۰ تا ۵۰۰ میلیون تومان) و بوروکراسی پیچیده، توسط بسیاری از صاحبان خودرو انجام نمیشد و آنها ترجیح میدادند خودرو را در همان منطقه آزاد نگهداری کنند.
علت صدور ابلاغیه جدید در شرایط کنونی
پلیس راهور فراجا در ابلاغیه خود به «تداوم شرایط کنونی کشور» اشاره کرده است. کارشناسان امنیتی و حمل و نقل معتقدند این عبارت به «شرایط جنگی» اشاره دارد. پس از حمله ۹ اسفند ۱۴۰۴ و تحرکات نظامی گسترده در جنوب و غرب کشور، جابجایی سریع نیروها و تجهیزات اهمیت حیاتی پیدا کرده است. خودروهای پلاک مناطق آزاد (به ویژه در کیش و قشم و چابهار) اغلب خودروهای شاسی بلند و آفرود هستند که برای جابجایی در جادههای ناهموار و مناطق عملیاتی بسیار مناسباند. برداشتن محدودیت تردد، به صاحبان این خودروها اجازه میدهد بدون دغدغه در سراسر کشور تردد کنند و این خودروها در خدمت اقتصاد و مدیریت بحران قرار گیرند.
واکنش مراکز استانها و پلیس راهور به ابلاغیه جدید
استانهای همجوار با مناطق آزاد (مانند هرمزگان، خوزستان، آذربایجان غربی و مازندران) که همیشه با ترافیک سنگین خودروهای پلاک مناطق آزاد مواجه بودند، نسبت به این ابلاغیه ابراز نگرانی کردهاند. رئیس پلیس راه هرمزگان در گفتوگو با خبرنگاران گفت: «هنوز دستورالعمل اجرایی به ما ابلاغ نشده و نمیدانیم که خودروهای پلاک قشم و کیش در کدام جادهها میتوانند تردد کنند و آیا در شهرهای بزرگ مانند تهران و اصفهان نیز مجاز به ورود هستند؟» در مقابل، پلیس راهور فراجا اعلام کرده است که جزییات (مانند شعاع مجاز تردد در شهرها و محدودیت زمانی) متعاقباً ابلاغ خواهد شد.
چشم انداز آینده؛ موقتی یا دائمی بودن این تصمیم
پلیس راهور تأکید کرده است که این تصمیم «تا زمان عادی شدن شرایط و اعلام تصمیم نهایی» معتبر است. پیشبینی میشود که اگر جنگ به زودی پایان یابد و شرایط کشور عادی شود، محدودیتهای تردد خودروهای پلاک مناطق آزاد دوباره اعمال گردد. با این حال، برخی تحلیلگران معتقدند که این تصمیم میتواند یک «نقطه عطف» باشد و پس از عادی شدن شرایط، پلیس راهور با تغییر آییننامه و افزایش شعاع تردد (مثلاً به ۳۰۰ کیلومتر) یا کاهش عوارض تبدیل پلاک، این آزادی را به صورت نیمهدائم حفظ کند. تا آن زمان، صاحبان خودروهای پلاک مناطق آزاد میتوانند بدون دغدغه در سراسر کشور سفر کنند.