آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
معاون آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری از احتمال به تعویق افتادن پذیرش دانشجویان جدید در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ خبر داد. بر این اساس، ممکن است نتوانیم در سال جاری نیمسال اول (مهر ۱۴۰۵) را برای دانشجویان جدید مهیا کنیم. به گفته این مقام مسئول، به دلیل شرایط پس از جنگ، زیرساختهای بسیاری از دانشگاهها (به ویژه خوابگاهها، سالنهای آمفی تئاتر و آزمایشگاهها) آسیب دیده و هنوز به طور کامل بازسازی نشده است. همچنین کمبود استاد و مشکلات نقل و انتقالات (جابهجایی اساتید بین شهرها) به دلیل محدودیتهای امنیتی و حمل و نقلی، برنامهریزی برای نیمسال اول را با دشواری مواجه کرده است.
بر اساس این طرح جدید، ورودی جدید دانشگاهها (دانشجویانی که در کنکور ۱۴۰۵ قبول میشوند) احتمالاً از نیمسال دوم سال تحصیلی (بهمن ۱۴۰۵) آغاز به تحصیل خواهند کرد. این تصمیم شامل حال دانشجویان ورودی سالهای قبل نمیشود. آن دسته از دانشجویانی که در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ مشغول به تحصیل بودهاند، از مهر ۱۴۰۵ ترم جدید خود را به صورت عادی (با رعایت شرایط پس از جنگ) آغاز خواهند کرد. معاون وزارت علوم تأکید کرده است که این تصمیم «قطعی» نیست و هنوز در حال بررسی است. کارگروه ویژهای به ریاست معاون آموزشی وزارت علوم و با حضور روسای دانشگاههای بزرگ کشور (تهران، صنعتی شریف، علوم پزشکی، آزاد و پیام نور) در حال ارزیابی زیرساختها هستند.
نتایج نهایی این ارزیابی و تصمیم نهایی (ورود از مهر یا بهمن) تا پایان تیرماه ۱۴۰۵ اعلام خواهد شد. داوطلبان کنکور ۱۴۰۵ (که در مرداد ماه آزمون میدهند) باید منتظر بمانند. کارشناسان آموزشی معتقدند که این تعویق (در صورت وقوع) میتواند تأثیرات مثبت و منفی داشته باشد.
- تأثیر مثبت: فرصت بیشتر برای بازسازی دانشگاهها و برنامهریزی دقیق.
- تأثیر منفی: افزایش فاصله بین فارغالتحصیلی دیپلم تا ورود به دانشگاه (حدود ۹ ماه) که میتواند باعث فراموشی مطالب و کاهش انگیزه شود.
جزئیات آسیبهای زیرساختی دانشگاهها در جنگ اخیر
در جنگ ۳ ماهه جمهوری اسلامی و اسرائیل (اسفند ۱۴۰۴ تا خرداد ۱۴۰۵)، بسیاری از دانشگاههای واقع در شهرهای بزرگ (به ویژه تهران، اصفهان، کرمانشاه، خوزستان و هرمزگان) مورد حمله هوایی و موشکی قرار گرفتند. بر اساس گزارش وزارت علوم (که هنوز به طور رسمی منتشر نشده)، حدود ۴۰ درصد خوابگاههای دانشجویی (به ویژه در دانشگاه تهران، صنعتی اصفهان، شهید بهشتی و علامه طباطبایی) آسیب جدی دیدهاند. برخی از این خوابگاهها به طور کامل تخریب شده و برخی دیگر نیاز به بازسازی اساسی دارند (تعویض سقف، درب و پنجره، سیستم برق کشی و لولهکشی).
آسیب به «آزمایشگاهها و کارگاههای تخصصی» بسیار گستردهتر از خوابگاهها است. در دانشگاه صنعتی شریف، آزمایشگاه نانوتکنولوژی (که تجهیزات آن میلیونها دلار ارزش داشت) به طور کامل نابود شد. در دانشگاه علوم پزشکی تهران، بخش آناتومی و پاتولوژی (شامل نمونههای تشریحی و اسلایدهای نادر) در آتشسوزی ناشی از حمله موشکی از بین رفت. بازسازی این آزمایشگاهها حداقل ۶ ماه تا یک سال زمان نیاز دارد، زیرا بخش عمده تجهیزات باید از خارج از کشور (اروپا و چین) وارد شود که فرآیند سفارش، گمرک و حمل و نقل زمانبر است. علاوه بر این، «سالنهای آمفی تئاتر (با ظرفیت بیش از ۲۰۰ نفر)» در بسیاری از دانشگاهها (مانند دانشگاه تهران، دانشگاه فردوسی مشهد و دانشگاه شهید چمران اهواز) غیرقابل استفاده شدهاند. سقف این سالنها فرو ریخته، سیستمهای صوتی و تصویری نابود شده و صندلیها سوخته است. اساتید برای تدریس دروس عمومی (که نیاز به سالن بزرگ دارند) مجبور به استفاده از کلاسهای کوچک (با ظرفیت ۵۰ نفر) هستند که منجر به تداخل کلاسها و کاهش کیفیت آموزش میشود.
تأثیر تصمیم بر داوطلبان کنکور و فرآیند پذیرش
اگر تصمیم به تعویق افتادن ورود جدید تا بهمن ۱۴۰۵ نهایی شود، داوطلبان کنکور با یک «وقفه ۹ ماهه» (از شهریور ۱۴۰۵ تا بهمن ۱۴۰۵) مواجه خواهند شد. در این مدت، داوطلبان فارغالتحصیل دیپلم (که عادت به مطالعه مداوم دارند) ممکن است دچار افت تحصیلی و فراموشی مطالب شوند. به ویژه برای رشتههای علوم پایه (ریاضی، فیزیک، شیمی و زیست) که نیاز به یادگیری تدریجی دارند، یک وقفه ۹ ماهه میتواند به معنای از دست رفتن پیوستگی آموزشی باشد.
از سوی دیگر، این تعویق میتواند یک فرصت استثنایی برای داوطلبانی باشد که در کنکور نتیجه مطلوب کسب نکردهاند. با توجه به اینکه فرآیند ثبتنام و انتخاب رشته تا مهر ادامه دارد، داوطلبان میتوانند از این فرصت برای «شرکت مجدد در کنکور» (که در دی ۱۴۰۵ برگزار میشود) استفاده کنند. یعنی کسانی که در کنکور مرداد قبول نشدهاند، میتوانند در کنکور دی شرکت کرده و در صورت قبولی، وارد نیمسال دوم (بهمن) شوند. این یک شانس دوباره است.
همچنین، تعویق ورود به معنای «تعویق فارغالتحصیلی» نیز هست. دانشجویی که مهر ۱۴۰۵ وارد میشد، در مهر ۱۴۰۹ فارغالتحصیل میشد. اما اگر بهمن ۱۴۰۵ وارد شود، در بهمن ۱۴۰۹ (یعنی ۴ ماه دیرتر) فارغالتحصیل خواهد شد. این ۴ ماه تأخیر میتواند بر برنامههای شغلی و تحصیلی بعدی (مانند شرکت در کنکور ارشد) تأثیر بگذارد. داوطلبانی که قصد مهاجرت تحصیلی دارند، باید این تأخیر را در برنامه خود لحاظ کنند.
وضعیت دانشجویان فعلی و ترم تابستان
نکته مهم: این تصمیم فقط شامل «دانشجویان جدید» (ورودی ۱۴۰۵) میشود و دانشجویان فعلی (سالهای قبل) از آن مستثنی هستند. آن دسته از دانشجویانی که در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ مشغول به تحصیل بودهاند، از مهر ۱۴۰۵ ترم جدید خود را آغاز خواهند کرد. اما با محدودیتهای زیر:
- کلاسها به صورت «ترکیبی» (حضوری برای دروس عملی و آزمایشگاهی، مجازی برای دروس نظری) برگزار میشود.
- خوابگاههای آسیب دیده در اولویت بازسازی هستند. دانشجویانی که خوابگاه آنها تخریب شده، باید در خوابگاههای موقت (مانند هتلهای اطراف دانشگاه) اسکان داده شوند و یا از کمک هزینه اجاره مسکن (ماهانه ۳ میلیون تومان) استفاده کنند.
- امتحانات پایان ترم (خرداد و تیر ۱۴۰۵) به صورت غیرحضوری برگزار شد و برای ترم بعد نیز همین رویه ادامه خواهد یافت (حداقل تا پاییز).
دانشجویانی که در ترم تابستان (تیر تا شهریور) واحد اخذ کردهاند، باید خود را برای ادامه کلاسهای مجازی آماده کنند. به دلیل گرمای هوا و قطعی احتمالی برق (در اثر حملات سایبری)، دانشگاهها موظف شدهاند که کلاسها را در ساعتهای خنک (صبح زود ۷ تا ۱۰) یا شب (۷ تا ۱۰) برگزار کنند. همچنین برای دانشجویانی که به اینترنت پایدار دسترسی ندارند، بستههای اینترنت رایگان (۵۰ گیگابایت در ماه) توسط شرکت مخابرات و همراه اول اختصاص یافته است. دانشجویان میتوانند با ارسال کد ملی به شماره ۲۰۲۰ (برای همراه اول) یا ۲۰۲۱ (برای ایرانسل) این بسته را فعال کنند.
چالشهای بازسازی و کمبود بودجه
بزرگترین مانع برای بازسازی دانشگاهها، «کمبود بودجه» است. بر اساس برآورد وزارت علوم، حداقل ۵,۰۰۰ میلیارد تومان بودجه برای بازسازی کامل خوابگاهها، آزمایشگاهها و سالنهای آموزشی نیاز است. اما دولت در بودجه ۱۴۰۵، مبلغ ۱,۵۰۰ میلیارد تومان برای این منظور اختصاص داده است (۷۰ درصد کمتر از نیاز). مابقی باید از طریق «کمکهای مردمی»، «واگذاری اموال مازاد دانشگاهی» و «استفاده از ظرفیت بنیاد مستضعفان و ستاد اجرایی فرمان امام» تأمین شود.
- بنیاد مستضعفان (که بازوی اقتصادی نهاد رهبری است) قول مساعدت ۱,۰۰۰ میلیارد تومانی داده است. همچنین ستاد اجرایی فرمان امام نیز ۵۰۰ میلیارد تومان برای بازسازی خوابگاههای متسوب به خود (مانند دانشگاه علمی کاربردی و دانشگاه فرهنگیان) اختصاص داده است. اما علیرغم این وعدهها، تخصیص نقدینگی با تأخیر مواجه شده و پیمانکاران از شروع کار بازسازی خودداری میکنند. اکثر پیمانکاران میگویند: «تا پول نقد در حساب ما نریزد، حتی یک آجر هم نمیگذاریم.»
- دومین مشکل، «کمبود نیروی متخصص بازسازی» است. بازسازی آزمایشگاههای تخصصی (مانند نانوتکنولوژی، بیوتکنولوژی و فیزیک پلاسما) نیاز به مهندسان و تکنسینهای خاص دارد که هم تعداد آنها محدود است و هم اکثراً در شرکتهای دانشبنیان (با حقوق بسیار بالا) مشغول به کار هستند. جذب این نیروها برای پروژههای دولتی (با حقوق پایین) بسیار دشوار است. وزارت علوم پیشنهاد داده است که کار بازسازی آزمایشگاههای تخصصی به خود شرکتهای دانشبنیان برونسپاری شود (یعنی دانشگاه از آنها خدمات خریداری کند، نه اینکه خودش مستقیماً بازسازی کند). اما بودجه این کار نیز هنوز تأمین نشده است.
چشمانداز آینده و توصیه به داوطلبان
با توجه به اینکه تصمیم نهایی تا پایان تیر اعلام میشود، داوطلبان باید خود را برای دو سناریو آماده کنند. سناریوی اول (خوشبینانه): بازسازی دانشگاهها سریعتر از حد انتظار پیش میرود و ورودی جدید از مهر ۱۴۰۵ آغاز میشود. سناریوی دوم (واقعبینانه): بازسازی با تأخیر مواجه میشود و ورودی جدید از بهمن ۱۴۰۵ آغاز میگردد.
توصیه به داوطلبان
- برنامه مطالعاتی خود را حفظ کنید: حتی اگر کنکور را تمام کردهاید، هر هفته حداقل ۵ ساعت برای مرور دروس تخصصی خود (مخصوصاً ریاضی و زبان انگلیسی) وقت بگذارید. فراموشی مطالب در ۹ ماه وقفه میتواند برای شروع ترم اول بسیار آسیبزا باشد.
- مهارتهای نرم (Soft Skills) را یاد بگیرید: این فرصت طلایی است برای یادگیری مهارتهایی مانند برنامهنویسی (Python)، زبان انگلیسی (آیلتس یا تافل)، و نرمافزارهای تخصصی (مانند متلب، اتوکد، فتوشاپ و ...). این مهارتها در دوران دانشگاه و بازار کار به کارتان میآید.
- کار یا کارآموزی کنید: با توجه به تعویق احتمالی، میتوانید یک دوره کارآموزی ۳-۴ ماهه در یک شرکت مرتبط با رشته خود انجام دهید. این کار باعث میشود هم پول دربیاورید، هم رزومه خود را تقویت کنید، هم با محیط کار واقعی آشنا شوید.
- مسافرت و استراحت: اگر از درس خسته شدهاید، این فرصت را مغتنم بشمارید و به مسافرت بروید (به مناطق امن و توریستی مانند شمال، شیراز، جزیره کیش و قشم). ذهن خود را از استرس کنکور پاک کنید. یک بدن و ذهن آرام، بهترین شروع برای دانشگاه است.