آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
روز چهارشنبه ۲۰ خرداد ۱۴۰۵، بازار طلا و سکه ایران مسیری برخلاف انتظار بسیاری از معاملهگران را طی کرد. با وجود افزایش هزار تومانی قیمت دلار (ورود به کانال ۱۷۶ هزار تومانی)، بازار طلا با افت مواجه شد و قیمتها در مسیر کاهشی قرار گرفتند. علت اصلی این تناقض ظاهری، سقوط سنگین اونس جهانی طلا بود. بهای هر اونس طلا در بازارهای جهانی طی ۲۴ ساعت بیش از ۱۷۰ دلار کاهش یافت و از محدوده ۴۳۳۹ دلاری روز سهشنبه به سطح ۴۱۶۸ دلاری رسید. این افت شدید، سیگنال نزولی قدرتمندی به بازار داخلی مخابره کرد و اثر افزایشی دلار را تا حد زیادی خنثی نمود. معاملهگران حرفهای بازار طلا، بیش از آنکه به رشد محدود دلار توجه کنند، افت طلای جهانی را مبنای تصمیمگیری قرار دادند.
در پایان معاملات روز چهارشنبه، قیمت سکه امامی روی رقم ۱۸۰ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و سکه بهار آزادی روی رقم ۱۷۵ میلیون تومان معامله شد. سکه امامی در معاملات عصرگاهی رشد ۵۰۰ هزار تومانی داشت، اما روند کلی بازار نزولی باقی ماند. نیم سکه با قیمت ۹۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان و ربع سکه با قیمت ۵۱ میلیون تومان معامله شدند. سکه گرمی نیز بدون تغییر در کانال ۲۷ میلیون تومانی باقی ماند. این قطعات در معاملات عصرگاهی تغییر ارزش محسوسی نداشتند.
هر گرم طلای ۱۸ عیار با قیمت ۱۷ میلیون و ۸۴۹ هزار تومان دادوستد شد و رشد محدود ۱۹ هزار تومانی را در معاملات عصرگاهی ثبت کرد. مثقال طلا نیز با رقم ۷۷ میلیون و ۳۲۰ هزار تومان معامله شد. تحلیلگران اقتصادی معتقدند که بازار طلا و سکه در روزهای آینده به شدت تابع دو متغیر اصلی خواهد بود: نرخ دلار در بازار آزاد و قیمت اونس جهانی طلا. هر گونه تثبیت دلار در کانال ۱۷۶ هزار تومانی میتواند به رکود بازار دامن بزند. برای روز پنجشنبه ۲۱ خرداد، پیشبینی میشود که اگر اونس جهانی وارد فاز اصلاحی و صعودی شود، سکه امامی میتواند بار دیگر محدوده ۱۸۳ میلیون تومانی را هدف قرار دهد. در غیر این صورت، نوسانات کاهشی یا رکود در بازار حاکم خواهد بود.
تحلیل سقوط اونس جهانی طلا و تأثیر آن بر بازار داخلی
بیش از ۱۷۰ دلار کاهش در قیمت اونس جهانی طلا در یک روز، یک رویداد نادر و قابل تأمل است. این سقوط عمدتاً تحت تأثیر دو عامل رخ داد: اول، انتشار گزارش قوی بازار اشتغال آمریکا که نگرانیها از افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو را تشدید کرد. دوم، کاهش تنشهای ژئوپلیتیک در خاورمیانه که امنیت سرمایهگذاری در طلا را تحت تأثیر قرار داد. طلا به عنوان یک دارایی امن (Safe Haven) معمولاً در زمان بحرانهای سیاسی و اقتصادی رشد میکند، و با کاهش تنشها، تمایل سرمایهگذاران به سمت آن کاهش مییابد.
این افت جهانی، یک سیگنال نزولی قوی به بازار داخلی مخابره کرد. در شرایط عادی، افزایش هزار تومانی نرخ دلار (که ارزش ریالی طلا را بالا میبرد) میتوانست قیمت طلا را در ایران افزایش دهد. اما قدرت سیگنال نزولی اونس جهانی به حدی بود که اثر افزایشی دلار را کاملاً خنثی کرد و حتی بازار را به سمت کاهش سوق داد. این نشان میدهد که معاملهگران حرفهای بازار طلا، اونس جهانی را به عنوان مرجع اصلی و نرخ دلار را به عنوان عامل تعدیلکننده در نظر میگیرند. نکته جالب توجه، رفتار متفاوت معاملهگران در معاملات عصرگاهی بود. در پایان روز، سکه امامی ۵۰۰ هزار تومان رشد کرد و طلای ۱۸ عیار نیز ۱۹ هزار تومان افزایش یافت. این رشدهای محدود نشان میدهد که برخی معاملهگران احتمال اصلاح صعودی اونس جهانی در روزهای آینده را پیشبینی کرده و به همین دلیل، با دید خرید وارد بازار شدهاند. با این حال، این رشدها نتوانست روند کلی نزولی بازار را تغییر دهد.
تحلیل قیمت دلار و تقابل آن با اونس جهانی
قیمت دلار در بازار آزاد روز چهارشنبه با رشد هزار تومانی به کانال ۱۷۶ هزار تومانی وارد شد. این افزایش تحت تأثیر رشد تقاضای فصلی (نزدیک شدن به ایام تعطیلات و سفرهای خارجی) و همچنین تنشهای سیاسی (ادامه مذاکرات هستهای و انتظار برای توافق) بود. در شرایط عادی، هر یک هزار تومان افزایش دلار، قیمت طلا را حدود ۳ تا ۴ درصد بالا میبرد. با این حال، امروز این اتفاق رخ نداد.
دلیل اصلی این عدم همبستگی، قدرت فوقالعاده سیگنال نزولی اونس جهانی بود. هنگامی که اونس جهانی با سرعت و شدت بالا سقوط میکند (بیش از ۴ درصد در یک روز)، معاملهگران تمام توجه خود را به آن جلب میکنند و متغیرهای داخلی (مانند نرخ دلار) را نادیده میگیرند. در واقع، اونس جهانی در این شرایط به عنوان «متغیر اول» و دلار به عنوان «متغیر دوم» عمل میکند. اگر این روند نزولی اونس جهانی در روزهای آینده تثبیت شود و دلار نیز در کانال ۱۷۶ هزار تومانی باقی بماند، بازار طلا و سکه با یک «بازار رکودی-کاهشی» مواجه خواهد شد. به این معنا که نه افزایش قابل توجهی در قیمتها رخ میدهد و نه کاهش شدیدی. سکه امامی در محدوده ۱۸۰ تا ۱۸۲ میلیون تومان و طلای ۱۸ عیار در کانال ۱۷ میلیون تومانی نوسان خواهد کرد. اما اگر دلار به سمت کانال ۱۷۸ هزار تومانی حرکت کند، میتواند بخشی از اثر منفی اونس را جبران کند.
تحلیل حباب سکه و قیمتگذاری قطعات مختلف
حباب سکه امامی (تفاوت قیمت سکه با ارزش ذاتی آن) در روز چهارشنبه محاسبه شد. ارزش ذاتی سکه امامی بر اساس قیمت طلای ۱۸ عیار و وزن استاندارد سکه (۸.۱۳ گرم) حدود ۱۴۵ میلیون تومان برآورد میشود. اما قیمت بازار آن ۱۸۰ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان بود. بنابراین حباب سکه امامی حدود ۳۵ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان (حدود ۲۴ درصد) است. این رقم نسبت به ماههای گذشته (که حباب معمولاً بین ۱۵ تا ۲۰ درصد بود) افزایش یافته است.
دلیل اصلی افزایش حباب، رشد تقاضای سرمایهگذاری در سکه به جای طلای آبشده است. سرمایهگذاران خرد (به ویژه کسانی که قصد خرید طلا برای حفظ ارزش سرمایه (hedge) در برابر تورم را دارند) ترجیح میدهند به جای خرید طلای آبشده (که قیمت آن دقیقاً منطبق بر نرخ روز طلا است)، سکه امامی خریداری کنند. دلیل این انتخاب، نقدشوندگی بالاتر سکه و سهولت خرید و فروش آن در مقایسه با طلای آبشده است. حباب ربع سکه (۲۲ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان) و نیم سکه (۲۵ میلیون تومان) نیز قابل توجه است. این قطعات به دلیل قیمت پایینتر (قابل دسترستر برای قشر متوسط) با تقاضای بالاتری مواجه هستند و در نتیجه حباب بیشتری دارند. سرمایهگذاران خرد بهتر است بدانند که در زمان خرید سکه با حباب بالا، بخش قابل توجهی از پول خود را صرف «بیشقیمت» (نه ارزش ذاتی طلا) میکنند. در صورت کاهش التهاب بازار، این حباب ممکن است از بین برود و متحمل ضرر شوند.
مقایسه قیمت طلا و سکه در ایران با بازارهای جهانی
نرخ ارز مبنای محاسبه قیمت طلا در ایران، دلار بازار آزاد است. با استفاده از فرمول (قیمت اونس جهانی × نرخ دلار) تقسیم بر ۳۱.۱ (وزن هر اونس به گرم) میتوان قیمت تعادلی طلا را محاسبه کرد. با اونس جهانی ۴۱۶۸ دلار و دلار ۱۷۶ هزار تومانی، قیمت تعادلی هر گرم طلا حدود ۲۳ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان میشود. اما قیمت فعلی طلای ۱۸ عیار (۱۷ میلیون و ۸۴۹ هزار تومان) بسیار پایینتر از این رقم است. این اختلاف نشان میدهد که بازار داخلی با «تنزیل منفی» (Discount) مواجه است. به عبارت دیگر، طلا در ایران ارزانتر از ارزش واقعی خود معامله میشود.
چرا این اختلاف وجود دارد؟
دلیل آن، «ریسک سیاسی و تحریم» است. سرمایهگذاران جهانی به راحتی میتوانند طلا بخرند و بفروشند، اما سرمایهگذاران ایرانی با محدودیتهای جدی (مانند تحریمهای بانکی، عدم امکان انتقال ارز به خارج، و محدودیت در واردات و صادرات طلا) مواجه هستند. بنابراین قیمت طلا در ایران، نه بر اساس ارزش واقعی جهانی، که بر اساس عرضه و تقاضای داخلی (و تحت تأثیر انتظارات تورمی و نرخ دلار) تعیین میشود. این اختلاف قیمت (تنزیل منفی) یک فرصت بالقوه برای سرمایهگذاری بلندمدت است. اگر موانع سیاسی و تحریمها در آینده کاهش یابد و ایران به بازارهای جهانی متصل شود، قیمت طلا در ایران باید به سمت قیمت تعادلی خود حرکت کند. بنابراین خرید طلا در قیمتهای فعلی (حداقل تا بازگشت به محدوده ۲۰ میلیون تومان) میتواند یک سرمایهگذاری سودآور بلندمدت باشد. با این حال، ریسک افزایش تنشهای سیاسی و تشدید تحریمها نیز وجود دارد که میتواند قیمت دلار را بیشتر افزایش دهد و در نتیجه قیمت طلا را بالا ببرد.
چشمانداز آینده و توصیههای سرمایهگذاری
برای روزهای آینده (تا پایان هفته)، دو سناریو قابل تصور است:
- سناریوی اول (احتمال ۶۰ درصد): تداوم روند نزولی یا رکودی. اگر اونس جهانی به کاهش خود ادامه دهد (مثلاً به زیر ۴۱۰۰ دلار برسد) و دلار نیز در کانال ۱۷۶ هزار تومانی ثابت بماند، سکه امامی ممکن است به کف ۱۷۸ میلیون تومانی و طلای ۱۸ عیار به کف ۱۷ میلیون و ۵۰۰ هزار تومانی برسد. در این سناریو، حباب سکه نیز کاهش مییابد (به حدود ۱۵ تا ۲۰ درصد).
- سناریوی دوم (احتمال ۴۰ درصد): اصلاح صعودی اونس جهانی. اگر اونس جهانی پس از افت سنگین اخیر وارد فاز اصلاحی شود (مثلاً به ۴۲۵۰ دلار بازگردد) و دلار نیز در کانال ۱۷۶ هزار تومانی باقی بماند، سکه امامی میتواند بار دیگر محدوده ۱۸۳ میلیون تومانی را هدف قرار دهد. در این سناریو، طلای ۱۸ عیار نیز به محدوده ۱۸ میلیون و ۲۰۰ هزار تومانی نزدیک میشود.
توصیه به سرمایهگذاران
- طلای آبشده بخرید، سکه با حباب بالا نخرید: در شرایط فعلی که حباب سکه (بیش از ۲۴ درصد) بالاست، خرید طلای آبشده (شمش یا سکههای سرمایهگذاری غیرحبابدار) منطقیتر است. میتوانید شمشهای ۱۰۰ گرمی یا ۵۰ گرمی را از طلافروشیهای معتبر تهیه کنید.
- به سکههای کوچک (ربع و نیم) نزدیک نشوید: حباب این قطعات بسیار بالاست و در صورت کاهش التهاب بازار، شما متحمل ضرر سنگین خواهید شد. اگر بودجه محدودی دارید، به جای ربع سکه، طلای آبشده (۲، ۳، ۵ گرمی) خریداری کنید.
- قیمت دلار را رصد کنید، نه اونس جهانی را: در بلندمدت، قیمت طلا در ایران با نرخ دلار همبستگی بسیار بالایی دارد (بیش از ۹۰ درصد). اگر دلار به بالای ۱۸۰ هزار تومان برسد، طلا نیز رشد خواهد کرد، حتی اگر اونس جهانی کاهش یابد.
- از خرید هیجانی خودداری کنید: بازار طلا در روزهای اخیر نوسان بالایی داشته است. صبر کنید تا بازار به ثبات نسبی برسد (احتمالاً اوایل هفته آینده) و سپس تصمیم به خرید بگیرید.