آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
بازار سرمایه ایران روز شنبه (۲۳ خرداد ۱۴۰۵) یک روز به یادماندنی و تاریخی را پشت سر گذاشت. شاخص کل بورس تهران با جهشی خیرهکننده به میزان ۱۰۳ هزار و ۵۵۳ واحد، به سطح ۴ میلیون و ۶۹۶ هزار و ۱۸۰ واحد رسید. این رشد ۲.۲۵ درصدی در یک روز، یکی از بزرگترین جهشهای تاریخی شاخص کل محسوب میشود. شاخص کل فاصله چندانی تا مرز روانی ۴ میلیون و ۷۰۰ هزار واحد ندارد. اما آنچه این رشد را بیسابقه کرده، «عمق» آن است. در جریان معاملات امروز، تقریباً همه نمادها در محدوده مثبت معامله شدند و بیش از ۸۰۰ نماد در صف خرید قرار گرفتند. این یعنی رشد بازار فراگیر بوده و محدود به چند نماد بزرگ نیست. در پیشگشایش بازار (قبل از شروع معاملات اصلی)، صفهای خرید به قدری سنگین بودند که ارزش آنها به ۵۴ هزار میلیارد تومان (۵۴ همت) رسید. این رقم بیسابقه است و نشان از تقاضای فوقالعاده بالا دارد.
نکته مهم دیگر، ورود «پول هوشمند» به بازار است. حدود ۶,۵۰۰ میلیارد تومان (۶.۵ همت) پول حقیقیها (سرمایهگذاران خرد) وارد سهام و صندوقهای سهامی شد. این بزرگترین ورود نقدینگی حقیقی در یک سال اخیر است. پس از ریزشهای سنگین در ماههای گذشته و بلاتکلیفی ناشی از جنگ و تنشهای سیاسی، حالا به نظر میرسد اعتماد به بورس بازگشته است. سرمایهگذاران با دید مثبت به آینده، وارد بازار شدهاند. کارشناسان معتقدند که چند عامل در این رشد بیسابقه نقش داشتهاند: ۱) کاهش تنشهای سیاسی (احتمال توافق ایران و آمریکا)، ۲) رشد قیمت دلار (به کانال ۱۸۰ هزار تومان) که ارزش سهام شرکتهای صادرات محور را افزایش داده، ۳) رشد قیمتهای جهانی کامودیتیها (نفت، مس، سنگ آهن)، و ۴) امیدواری به مذاکرات هستهای و رفع تحریمها. شاخص هم وزن (که تأثیر نمادهای بزرگ را خنثی میکند) نیز امروز با رشد بیش از ۲ درصدی همراه شد. این نشان میدهد که بازار از وضعیت «تک سهمی» خارج شده و رشد، فراگیر است.
تحلیل رشد ۱۰۳ هزار واحدی و عوامل مؤثر
جهش ۱۰۳ هزار واحدی شاخص کل در یک روز، یک پدیده نادر و نشانه از قدرت خرید بسیار بالای سرمایهگذاران (به ویژه سهامداران حقوقی و نهادی) است. برای درک ابعاد این رشد، باید توجه داشت که کل شاخص کل در ابتدای خرداد ماه (۲۰ روز پیش) حدود ۴ میلیون و ۲۰۰ هزار واحد بود. یعنی در عرض ۲۰ روز، شاخص کل حدود ۵۰۰ هزار واحد (۱۲ درصد) رشد کرده است. عوامل اصلی این رشد عبارتند از:
۱) کاهش تنشهای سیاسی
اخبار مثبت از مذاکرات ایران و آمریکا (احتمال دستیابی به یک یادداشت تفاهم ۱۴ بندی) و کاهش تنشهای نظامی در منطقه (آتشبس در لبنان) باعث شده است که ریسک سیاسی کاهش یابد و سرمایهگذاران با اطمینان بیشتری وارد بازار شوند.
۲) رشد نرخ دلار و کامودیتیها
نرخ دلار در بازار آزاد به بالای ۱۸۰ هزار تومان رسیده است (کمتر از ۱۸۲ هزار تومان). همچنین قیمت جهانی مس (بیش از ۱۰,۰۰۰ دلار در هر تن)، سنگ آهن (بیش از ۱۲۰ دلار در هر تن) و نفت (بیش از ۸۵ دلار در هر بشکه) رشد داشته است. این دو عامل، درآمد ریالی و سودآوری شرکتهای صادرات محور (فلزات اساسی، پتروشیمی، پالایشی) را به شدت افزایش میدهد.
۳) ورود نقدینگی حقیقیها
۶.۵ همت پول حقیقی وارد بازار شده است. این یعنی سرمایهگذاران خرد (که معمولاً خیلی سریع از بازار خارج میشوند) امروز به عنوان خریدار ظاهر شدهاند. این یک سیگنال قوی برای ادامه روند صعودی است.
نقش نمادهای بزرگ و شاخص هم وزن
امروز، نمادهای بزرگ و شاخصساز بیشترین تأثیر را در رشد شاخص کل داشتند. نمادهایی مانند «فولاد» (فولاد مبارکه اصفهان)، «فملی» (شرکت ملی مس ایران)، «شپنا» (پالایش نفت اصفهان)، «شتران» (پالایش نفت تهران)، «وبملت» (بانک ملت) و «وتجارت» (بانک تجارت) همگی با صفهای خرید سنگین بسته شدند. اما نکته مهم، عملکرد «شاخص هم وزن» است. شاخص هم وزن (که تأثیر نمادهای بزرگ را خنثی میکند) نیز امروز با رشد بیش از ۲ درصدی همراه شد. این بدان معناست که رشد بازار «تک سهمی» نبوده است. حتی نمادهای کوچک و متوسط (که گاهی در روزهای رشد شاخص کل قرمز میمانند) امروز عمدتاً سبز بودند. بیش از ۸۰۰ نماد در صف خرید قرار گرفتند که یک رکورد بیسابقه است. این رشد فراگیر نشان میدهد که «اعتماد عمومی» به بازار بازگشته است. سرمایهگذاران خرد دیگر فقط به دنبال خرید سهام بزرگ و مطمئن نیستند، بلکه حتی سراغ سهام کوچک و پرریسک نیز میروند.
تحلیل ارزش معاملات و ورود پول حقیقی
امروز، ارزش معاملات خرد (سهام و حقتقدم) از مرز ۲۵ هزار میلیارد تومان عبور کرد (۲۵,۲۰۰ میلیارد تومان). این رقم نسبت به میانگین ماهانه (حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان) رشد ۱۵۰ درصدی داشته است. ارزش معاملات خرد به بالاترین سطح خود در ۶ ماه اخیر رسید. ۶,۵۰۰ میلیارد تومان (۶.۵ همت) پول حقیقی وارد سهام و صندوقهای سهامی شد. خالص خرید حقیقیها (خرید منهای فروش) به بیش از ۴,۰۰۰ میلیارد تومان رسید. این ارقام بسیار بالا هستند و نشان میدهند که سرمایهگذاران خرد با اطمینان و بدون ترس وارد بازار شدهاند.
چرا پول حقیقی وارد بازار شد؟ سه دلیل:
۱) بازدهی سایر بازارها (طلا، ارز، مسکن، خودرو) کاهش یافته است. قیمت طلا و سکه پس از سقوط اونس جهانی و تثبیت دلار، نوسان کمی دارد. مسکن نیز در رکود به سر میبرد.
۲) نرخ سود بانکی پایین است (حدود ۲۰ تا ۲۲ درصد). این نرخ کمتر از نرخ تورم (حدود ۳۵ درصد) است. بنابراین سرمایهگذاران برای حفظ ارزش پول خود، مجبور به سرمایهگذاری در بورس هستند.
۳) جو روانی مثبت حاکم شده است. رسانهها و تحلیلگران از «آغاز روند صعودی بلندمدت» صحبت میکنند و این باعث شده سرمایهگذاران از ترس «جا ماندن از قطار» (Fear Of Missing Out - FOMO) وارد بازار شوند.
پیشگشایش بازار و صفهای خرید ۵۴ همتی
یکی از رکوردهای بیسابقه امروز، تشکیل صفهای خرید به ارزش ۵۴,۰۰۰ میلیارد تومان (۵۴ همت) در «پیشگشایش» بازار بود. پیشگشایش (Pre-opening) بازه زمانی ۲۰ دقیقهای قبل از شروع معاملات اصلی است (ساعت ۸:۴۰ تا ۹:۰۰). در این بازه، سرمایهگذاران سفارشات خرید و فروش خود را ثبت میکنند و سیستم قیمت تعادلی را محاسبه میکند. ارزش ۵۴ همتی صفهای خرید در پیشگشایش، یک رکورد مطلق است. این رقم نشان میدهد که تقاضا برای خرید سهام بسیار بیشتر از عرضه بوده و بسیاری از نمادها با «حداکثر دامنه نوسان مثبت» (معمولاً ۵ تا ۷ درصد) بازگشایی شدهاند.
چرا صفهای خرید اینقدر سنگین بود؟
دلیل اصلی، «نوسانگیران» (روزانهخواهان) هستند. آنها دیشب (جمعه شب) پس از اعلام اخبار مثبت از مذاکرات (و همچنین رشد شاخص دلار و کامودیتیها)، با تحلیل تکنیکال متوجه شدند که بازار فردا (شنبه) صعودی خواهد بود. بنابراین، از همان ابتدای پیشگشایش، سفارشات خرید خود را ثبت کردند.
چشمانداز آینده و توصیههای سرمایهگذاری
آیا این رشد ادامهدار خواهد بود؟ پاسخ به دو عامل بستگی دارد:
- عامل اول: ادامه روند صعودی قیمت دلار و کامودیتیها. اگر نرخ دلار در بازار آزاد بالای ۱۸۰ هزار تومان تثبیت شود و قیمت جهانی مس و نفت همچنان بالا بماند، شرکتهای صادرات محور بورس سودآوری بالایی خواهند داشت و بازار تمایل به خرید سهام آنها خواهد داشت. پیشبینی برخی تحلیلگران این است که دلار تا پایان تابستان به ۲۰۰ هزار تومان نیز برسد. در این صورت، شاخص کل میتواند تا سطح ۵ میلیون و ۵۰۰ هزار واحد نیز رشد کند.
- عامل دوم: تحولات سیاسی. اگر توافق هستهای (یا حداقل یک یادداشت تفاهم) نهایی شود و تحریمها لغو گردد، بورس با جهشی چند صد هزار واحدی دیگر مواجه خواهد شد. اما اگر مذاکرات به شکست بینجامد و تنشها تشدید شود، بازار با اصلاح شدید (ریزش ۱۰۰ تا ۲۰۰ هزار واحدی) روبرو خواهد شد.
توصیه به سرمایهگذاران
- از تصمیمات هیجانی (فروش از روی ترس یا خرید از روی طمع) پرهیز کنید.
- سبد سرمایهگذاری خود را متنوع کنید (ترکیبی از سهام کالایی، بانکی، پالایشی و پتروشیمی).
- با دید میانمدت (چند ماهه) وارد بازار شوید، نه برای معاملات روزانه (که مخصوص افراد حرفهای است).
- همواره حد ضرر (Stop Loss) تعیین کنید. اگر سهمی ۵ تا ۷ درصد ریزش کرد، برای جلوگیری از ضرر بیشتر، آن را بفروشید.
- از اهرم (اعتبار) استفاده نکنید. بازار سرمایه ذاتاً پرنوسان است و استفاده از اهرم میتواند شما را در یک نوسان منفی کوتاه مدت، نقد کند.