بورس تهران ۶۴ هزار واحد ریخت؛ بازار سرمایه تعطیل نشد

آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:

بازار سرمایه ایران روز پرنوسانی را پشت سر گذاشت. شاخص کل بورس تهران در پایان معاملات امروز (سه‌شنبه ۱۹ خرداد ۱۴۰۵) با افت ۶۴ هزار واحدی مواجه شد و سرمایه‌گذاران ضررهای سنگینی را متحمل شدند. این ریزش سنگین در حالی رخ داد که تنش‌های نظامی در منطقه و حملات متقابل ایران و اسرائیل در روزهای اخیر به اوج خود رسیده است. جو روانی حاکم بر بازار، ترس و احتیاط سرمایه‌گذاران را افزایش داده است. با وجود این سقوط تاریخی، سازمان بورس و اوراق بهادار اعلام کرد که بازار سرمایه تعطیل نخواهد شد. قادر معصومی خانقاه، مدیر نظارت بر بورس‌های سازمان بورس، تأکید کرد که بازار طبق روال معمول امروز فعالیت خود را ادامه خواهد داد.

معصومی خانقاه افزود: «در سناریوهای طراحی‌شده، تا زمانی که امکان انجام معاملات و تسویه آن‌ها برقرار باشد، بازار تعطیل نخواهد شد.» این اظهارات، تلاش سازمان بورس برای حفظ اعتماد سرمایه‌گذاران و جلوگیری از شوک‌های بیشتر است. بر اساس اعلام این مقام مسئول، امروز بازار سهام فعال بوده و معاملات بدون تغییر ریزساختارها ادامه خواهد داشت. این بدان معناست که هیچ تغییر فنی یا نرم‌افزاری در سامانه‌های معاملاتی اعمال نشده است. ریزش ۶۴ هزار واحدی شاخص کل، یکی از سنگین‌ترین افت‌های تاریخ بورس تهران در سال‌های اخیر محسوب می‌شود. ارزش معاملات نیز نسبت به روزهای گذشته کاهش چشمگیری داشته است.

نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز مانند پالایشی‌ها، پتروشیمی‌ها، فلزات اساسی و بانک‌ها بیشترین تأثیر را در این ریزش داشته‌اند. سهام کوچک و متوسط نیز با افت‌های سنگینی مواجه شدند. کارشناسان معتقدند تا زمانی که ابهامات سیاسی و نظامی در منطقه برطرف نشود، بازار سرمایه همچنان با نوسانات شدید و ریسک بالایی مواجه خواهد بود.

تحلیل ابعاد ریزش ۶۴ هزار واحدی شاخص کل

ریزش ۶۴ هزار واحدی شاخص کل بورس تهران، یکی از سنگین‌ترین افت‌های تاریخ بازار سرمایه ایران است. برای درک ابعاد این سقوط، باید توجه داشت که شاخص کل در روزهای ابتدایی هفته جاری حدود ۲ میلیون و ۷۰۰ هزار واحد بود و امروز به محدوده ۲ میلیون و ۶۳۶ هزار واحد سقوط کرده است. یعنی حدود ۳ درصد ارزش کل بازار در یک روز از بین رفته است. این ریزش عمدتاً ناشی از جو روانی منفی حاکم بر بازار است. تنش‌های نظامی بین ایران و اسرائیل که از چند روز پیش تشدید شده، سرمایه‌گذاران را به شدت نگران کرده است. در شرایط جنگی، سرمایه‌گذاران معمولاً دارایی‌های پرریسک مانند سهام را می‌فروشند و به سمت دارایی‌های امن‌تر مانند طلا، سکه و ارز حرکت می‌کنند. این رفتار، فشار فروش در بازار سهام را افزایش می‌دهد. از سوی دیگر، نمادهای بزرگ و شاخص‌ساز (مانند فولاد، فملی، شستا، وبملت و...) بیشترین نقش را در این ریزش داشته‌اند. این نمادها سهم بالایی در محاسبه شاخص کل دارند و هرگونه نوسان در قیمت آنها، تأثیر مستقیم بر شاخص می‌گذارد. کاهش قیمت سهام پالایشی و پتروشیمی نیز تحت تأثیر نگرانی از اختلال در صادرات و حمل و نقل بین‌المللی بوده است.

واکنش سازمان بورس؛ تعطیل نشدن بازار، سیاست درست یا اشتباه؟

سازمان بورس و اوراق بهادار با صدور اطلاعیه‌ای اعلام کرده است که بازار سرمایه تعطیل نخواهد شد. قادر معصومی خانقاه، مدیر نظارت بر بورس‌های سازمان بورس، تأکید کرده که «تا زمانی که امکان انجام معاملات و تسویه آن‌ها برقرار باشد، بازار تعطیل نخواهد شد.» این موضع گیری، دو رویکرد متفاوت را به همراه دارد. موافقان تعطیل نشدن بازار معتقدند که تعطیلی بورس در شرایط بحرانی، اعتماد سرمایه‌گذاران را بیش از پیش تخریب می‌کند. وقتی بازار باز باشد، سرمایه‌گذار می‌تواند تصمیم به فروش یا خرید بگیرد و نقدینگی خود را مدیریت کند. اما اگر بازار تعطیل شود، سرمایه‌گذاران در بلاتکلیفی می‌مانند و پس از بازگشایی، احتمال سقوط شدیدتر وجود دارد. همچنین تعطیلی بازار، سیگنال منفی به سایر بازارها و اقتصاد کشور ارسال می‌کند. در مقابل، مخالفان معتقدند که در شرایط جنگی و تنش‌های شدید، تعطیلی موقت بازار می‌تواند از زیان بیشتر سرمایه‌گذاران خرد (حقیقی) جلوگیری کند. تجربه جهانی نشان داده که بسیاری از بورس‌های جهان در شرایط بحران‌های بزرگ (مانند حملات ۱۱ سپتامبر یا بحران مالی ۲۰۰۸) چند روز تعطیل شده‌اند تا جو روانی تا حدی آرام شود. به هر حال، سازمان بورس تصمیم گرفته است که بازار باز بماند و سرمایه‌گذاران باید خودشان ریسک سرمایه‌گذاری در این شرایط را مدیریت کنند.

تحلیل عملکرد گروه‌های مختلف بازار

بررسی عملکرد گروه‌های مختلف بازار در روز ریزش ۶۴ هزار واحدی نشان می‌دهد که همه گروه‌ها قرمزپوش بوده‌اند، اما شدت ریزش در گروه‌های مختلف متفاوت بوده است. گروه پالایشی و پتروشیمی بیشترین افت را تجربه کردند. دلیل اصلی این افت، نگرانی از اختلال در صادرات محصولات و افزایش ریسک حمل و نقل دریایی و هوایی به دلیل تنش‌های نظامی در منطقه است. گروه فلزات اساسی (فولاد، مس، روی و آلومینیوم) نیز ریزش سنگینی داشتند. قیمت جهانی فلزات در روزهای اخیر تحت تأثیر تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک، نوسانات زیادی داشته است. همچنین نگرانی از تحریم‌های جدید و اختلال در لجستیک صادرات، باعث شده سرمایه‌گذاران سهام این گروه را بفروشند. گروه بانک‌ها و مؤسسات اعتباری نیز از ریزش امروز در امان نماندند. نماد وبملت، وبصادر، وتجارت و دیگر بانک‌های بزرگ با افت سنگینی مواجه شدند. نگرانی از افزایش مطالبات غیرجاری و کاهش قدرت وام‌دهی بانک‌ها در شرایط بحران اقتصادی، از دلایل اصلی فروش سهام بانکی بود. تنها گروهی که افت کمتری داشت، گروه دارویی بود؛ چرا که تقاضا برای محصولات دارویی در هر شرایطی وجود دارد.

نقش جو روانی و اخبار سیاسی در سقوط بورس

بازار سرمایه ایران به شدت تحت تأثیر جو روانی و اخبار سیاسی و امنیتی است. تجربه سال‌های گذشته نشان داده که هرگاه تنش‌های سیاسی و نظامی در منطقه تشدید شده، بورس تهران با سقوط مواجه شده است. برعکس، هرگاه اخبار مثبتی از مذاکرات هسته‌ای یا کاهش تنش منتشر شده، بازار رشد کرده است. این حساسیت بالا به اخبار سیاسی، یکی از آسیب‌پذیری‌های اصلی بازار سرمایه ایران است. در روزهای اخیر، سه عامل اصلی جو روانی بازار را منفی کرده است: حملات متقابل ایران و اسرائیل، افزایش تنش در لبنان و جنوب لبنان، و اعلام آماده‌باش نیروهای آمریکایی در منطقه. این رویدادها باعث شده سرمایه‌گذاران نگران گسترش دامنه جنگ و تأثیر آن بر اقتصاد ایران شوند. نگرانی از تحریم‌های جدید، کاهش صادرات نفت و فرآورده‌های پتروشیمی، و افزایش نرخ ارز (که برای برخی صنایع هزینه‌زا است) نیز به این فهرست افزوده می‌شود. علاوه بر این، شایعات در فضای مجازی نیز نقش مهمی در تشدید جو منفی داشته است. قطعی اینترنت، اختلال در سامانه‌های بانکی، و حتی شایعه تعطیلی بورس در برخی کانال‌های تلگرامی منتشر شده بود. سازمان بورس برای مقابله با این شایعات، اطلاعیه فوری صادر و تأکید کرد که بازار فعال است و تعطیل نخواهد شد. با این حال، این شایعات قبلاً آسیب خود را به بازار زده بودند.

چشم‌انداز بازار سرمایه در روزهای آینده

پیش‌بینی وضعیت بازار سرمایه در روزهای آینده بسیار دشوار است و به شدت به تحولات سیاسی و نظامی بستگی دارد؛ سه سناریو قابل تصور است:

1. سناریوی اول (بدبینانه)

   تشدید تنش‌ها و گسترش دامنه جنگ. در این صورت، بازار سرمایه با ریزش‌های بیشتر و احتمالاً ورود به رکود عمیق مواجه خواهد شد. خروج سرمایه از بازار سهام و حرکت به سمت بازارهای موازی (طلا، ارز، مسکن) تشدید می‌شود. ریزش شاخص تا محدوده ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار واحد نیز محتمل است.

2. سناریوی دوم (واقع‌بینانه)

   تثبیت نسبی تنش‌ها و عدم گسترش دامنه جنگ (همان وضعیت فعلی). در این صورت، بازار پس از چند روز نوسان منفی، به تدریج تثبیت می‌شود و شاخص در محدوده ۲ میلیون و ۶۰۰ هزار واحد نوسان خواهد کرد. شاید برخی نمادهای بنیادی که بیش از حد ریزش کرده‌اند، مورد توجه سرمایه‌گذاران حقیقی و حقوقی قرار گیرند و کمی بازار را بالا بکشند. اما رشد قابل توجهی نیز نخواهیم داشت.

3. سناریوی سوم (خوش‌بینانه)

   کاهش سریع تنش‌ها و آغاز مذاکرات دیپلماتیک. در این صورت، شاخص کل می‌تواند به سرعت افت امروز را جبران کند و حتی به سطوح بالاتر از قبل از بحران برسد. اما با توجه به اظهارات مقامات و تداوم درگیری‌ها در جبهه لبنان، این سناریو کم‌احتمال به نظر می‌رسد. به سرمایه‌گذاران توصیه می‌شود در شرایط کنونی، از تصمیمات هیجانی (فروش از روی ترس یا خرید از روی طمع) خودداری کنند و صبور باشند. سرمایه‌گذاری در بورس همیشه با ریسک همراه است، اما در شرایط بحرانی، صبر و تحلیل منطقی ارزش بیشتری پیدا می‌کند.