آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
ناصر غلامی هوجقان - عصر روز شنبه ۲۳ خرداد ۱۴۰۵، آتشسوزی در پوشش گیاهی و علفهای هرز اراضی جنوبی دانشگاه تبریز، ساکنان منطقه زعفرانیه را نگران کرد. دود غلیظ ناشی از این حریق، در محدوده وسیعی پراکنده شد. این حادثه در اراضی مشرف به منطقه زعفرانيه تبریز رخ داد. منطقه زعفرانیه یکی از مناطق خوشنشین و پرجمعیت تبریز است و همین موضوع، حساسیت حادثه را دوچندان کرده بود. به محض مشاهده دود، پرسنل حراست دانشگاه تبریز بلافاصله موضوع را به سازمان آتشنشانی شهرداری تبریز گزارش دادند. خوشبختانه، نیروهای امدادی با حضور سریع و بهموقع در محل حادثه حاضر شدند.
محمد طاهری خسروشاهی، مدیر روابط عمومی دانشگاه تبریز، با تأیید وقوع حریق اعلام کرد که این آتشسوزی در کوتاهترین زمان ممکن توسط نیروهای عملیاتی کنترل و اطفا شد. خوشبختانه، این حادثه هیچگونه خسارت جانی به همراه نداشته است. امدادگران و آتشنشانان با اقدام سریع خود، از سرایت آتش به مناطق مسکونی اطراف جلوگیری کردند. علت دقیق وقوع این آتشسوزی هنوز مشخص نیست. کارشناسان سازمان آتشنشانی و محیط زیست در حال بررسی علت حادثه هستند. گرمای هوا، سهلانگاری انسانی و یا آتشسوزی عمدی از جمله احتمالات مطرح شده است.
اراضی جنوبی دانشگاه تبریز که منطقهای نیمهبایر و پوشیده از علفهای هرز است، در فصول گرم سال همواره در معرض خطر آتشسوزی قرار دارد. متأسفانه در سالهای اخیر چندین فقره آتشسوزی مشابه در این منطقه رخ داده است. مسئولان دانشگاه تبریز و سازمان آتشنشانی از شهروندان خواستهاند که در صورت مشاهده هرگونه دود یا آتش در مناطق سبز و اراضی بایر، بلافاصله با سامانه ۱۲۵ (آتشنشانی) تماس بگیرند. پیشگیری، همیشه بهتر از درمان است.
جزئیات عملیات آتشنشانی و مهار حریق
بر اساس گزارش سازمان آتشنشانی شهرداری تبریز، این حادثه حدود ساعت ۱۷:۳۰ روز شنبه رخ داد. شعلههای آتش به دلیل خشکی پوشش گیاهی و وزش باد نسبتاً شدید، به سرعت در حال گسترش بود. اما اعلام سریع پرسنل حراست دانشگاه تبریز و حضور به موقع آتشنشانان، از گسترش آتش به مناطق مسکونی اطراف (زعفرانیه) جلوگیری کرد.
نیروهای آتشنشانی از ۳ ایستگاه (ایستگاههای ۲، ۵ و ۷) با ۴ خودروی اطفای حریق سنگین و ۲ خودروی حامل تجهیزات پشتیبانی در محل حاضر شدند. عملیات مهار آتش حدود ۴۵ دقیقه به طول انجامید. آتشنشانان با استفاده از لولههای آب پرفشار و مواد فوم (برای جلوگیری از شعلهور شدن مجدد)، موفق شدند کانونهای حریق را به طور کامل خاموش کنند. خوشبختانه، هیچ مصدوم یا فوتی در این حادثه گزارش نشده است. همچنین آتش به تأسیسات دانشگاه تبریز (ساختمانهای آموزشی، آزمایشگاهها و ...) سرایت نکرد و خسارت فقط محدود به پوشش گیاهی و علفهای هرز بود.
علتیابی حادثه؛ سهلانگاری انسانی یا عامل طبیعی؟
علت دقیق این آتشسوزی هنوز مشخص نیست و کارشناسان سازمان آتشنشانی و محیط زیست در حال بررسی هستند. سه احتمال اصلی مطرح است:
-
۱) سهلانگاری انسانی (محتملترین)
رها کردن ته سیگار روشن، روشن کردن آتش توسط چوپانان یا عشایر، یا آتش زدن عمدی علفهای هرز توسط افراد ناشناس. متأسفانه در سالهای اخیر، چندین فقره آتشسوزی مشابه در اراضی جنوبی دانشگاه تبریز رخ داده که عمدی بودن آنها تأیید شده است.
-
۲) عوامل طبیعی (کماحتمال)
گرمای شدید هوا و خشکی پوشش گیاهی میتواند باعث خودسوزی (Self-ignition) شود. اما خودسوزی معمولاً نیاز به دمای بسیار بالا (بیش از ۶۰ درجه) و تجمع گازهای قابل اشتعال دارد. دمای تبریز در روز حادثه حدود ۳۲ درجه بود، بنابراین خودسوزی محتمل نیست.
-
۳) نقص فنی
جرقه ناشی از اتصال کابلهای برق یا تجهیزات الکتریکی در زمینهای اطراف. این احتمال نیز ضعیف است، زیرا در منطقه مورد حادثه، تأسیسات برقی وجود ندارد.
کارشناسان در حال بررسی فیلم دوربینهای مداربسته دانشگاه و اظهارات شاهدان هستند. نتایج نهایی طی چند روز آینده اعلام خواهد شد.
منطقه زعفرانیه و خطرات آتشسوزی در فصول گرم
منطقه زعفرانیه یکی از مناطق خوشنشین و پرجمعیت تبریز است که در مجاورت دانشگاه تبریز قرار دارد. این منطقه به دلیل وجود فضای سبز و باغات، یکی از مناطق ییلاقی و تفریحی تبریز محسوب میشود. اما اراضی جنوبی دانشگاه تبریز (در مجاورت زعفرانیه) عمدتاً بایر و پوشیده از علفهای هرز است. این پوشش گیاهی خشک، در فصول گرم سال (بهار و تابستان) به شدت قابل اشتعال است. متأسفانه در سالهای اخیر، چندین فقره آتشسوزی در این منطقه رخ داده است. آخرین حادثه مشهور، مربوط به تیرماه ۱۴۰۲ بود که آتش به باغات اطراف سرایت کرد و خسارت مالی نسبتاً سنگینی به باغداران وارد کرد.
مسئولان دانشگاه تبریز و سازمان آتشنشانی خواستار «ایجاد کمربند سبز» (نوارهای آتشبُر) در اطراف اراضی جنوبی دانشگاه شدهاند. این کمربند سبز که شامل درختانی با فاصله کم (که آتش به راحتی بین آنها منتقل نمیشود) و کانالهای آب است، میتواند از سرایت آتش به مناطق مسکونی جلوگیری کند.
پیامدهای زیستمحیطی و هزینههای مبارزه با آتشسوزی
اگرچه این حادثه خسارت جانی نداشت، اما پیامدهای زیستمحیطی و اقتصادی دارد. از بین رفتن پوشش گیاهی، باعث فرسایش خاک و افزایش ریزگردها در منطقه میشود. همچنین جانوران کوچک (خزندگان، حشرات، جوندگان) که در این علفزارها زندگی میکردند، در آتش سوختهاند.
هزینه عملیات آتشنشانی (حقوق نیروها، مصرف آب و فوم، استهلاک تجهیزات، تعمیر خودروها) حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان برآورد میشود. این هزینه از بودجه سازمان آتشنشانی شهرداری تبریش تأمین میشود که در نهایت از جیب مردم (مالیات) پرداخت میگردد. اگر علت آتشسوزی «عمدی» یا «سهلانگاری» اثبات شود، فرد خاطی (یا افراد خاطی) ملزم به پرداخت این هزینهها و همچنین جریمه نقدی (بر اساس قانون مجازات اسلامی، ماده ۶۸۵) خواهند بود.
توصیههای پیشگیرانه به شهروندان و مسئولان
توصیه به شهروندان
- در فصول گرم سال، از انداختن ته سیگارت روشن در حاشیه جادهها، پارکها و اراضی بایر خودداری کنید.
- از روشن کردن آتش در طبیعت (برای کباب، چای و ...) در روزهای گرم و بادی خودداری کنید.
- در صورت مشاهده هرگونه دود یا آتش، بلافاصله با سامانه ۱۲۵ (آتشنشانی) تماس بگیرید. حتی اگر آتش کوچک به نظر میرسد، ممکن است سریعاً گسترش یابد.
- به کودکان خود بیاموزید که با کبریت و فندک بازی نکنند.
توصیه به مسئولان
- سازمان منابع طبیعی و دانشگاه تبریز باید نسبت به «ایجاد کمربند سبز» (نوارهای آتشبُر) در اطراف اراضی جنوبی دانشگاه اقدام کنند.
- شهرداری تبریز باید نسبت به جمعآوری علفهای هرز و پوشش گیاهی خشک در اراضی بایر (به ویژه در مجاورت مناطق مسکونی) اقدام کند (حداقل سالی دو بار: اواخر بهار و اواخر تابستان).
- نصب دوربینهای مداربسته بیشتر در نقاط حساس برای شناسایی و جلوگیری از آتشسوزیهای عمدی.
- پیشگیری، همیشه بهتر از درمان است. یک لحظه بیاحتیاطی میتواند خسارتهای جبرانناپذیری به محیط زیست و اموال عمومی وارد کند.