آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
درحالیکه تازه مراسم تشییع پیکر مطهر رهبر شهید انقلاب اسلامی به پایان رسیده و فضای سیاسی کشور تحت تأثیر این رویداد بزرگ قرار دارد، یک رسانه پاکستانی از تحرکات جدیدی در عرصه دیپلماسی خارجی ایران خبر داده است. روزنامه «پاکستان آبزرور» مدعی شده که دور سوم مذاکرات ایران و آمریکا ممکن است در روزهای ۱۴ و ۱۵ ژوئیه (۲۴ و ۲۵ تیرماه) در اسلامآباد پاکستان برگزار شود. بر اساس این گزارش، پیش از برگزاری دور سوم مذاکرات، قرار است هیأتی بلندپایه از ایران به سرپرستی اسکندر مؤمنی، وزیر کشور ایران، در روزهای آینده و پس از برگزاری مراسم تشییع، عازم پاکستان شود. این سفر که با هدف هماهنگیهای نهایی برای میزبانی دور سوم مذاکرات انجام خواهد شد، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
خبر این سفر، پیشتر در کنفرانس خبری مشترک محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، و مسئولان ایرانی در سفر این مقام پاکستانی به ایران اعلام شده بود. این هماهنگیها نشان از برنامهریزی دقیق و جدیت دو طرف برای برگزاری دور جدید گفتوگوها دارد. انتخاب اسلامآباد به عنوان میزبان دور سوم مذاکرات، در صورت تأیید، میتواند نشاندهنده نقش فزاینده پاکستان در میانجیگری میان ایران و آمریکا باشد. این کشور در سالهای اخیر تلاش کرده است که به عنوان یک بازیگر مؤثر در عرصه دیپلماسی منطقهای ایفای نقش کند.
مذاکرات ایران و آمریکا که تاکنون دو دور آن برگزار شده، همواره با حواشی و جنجالهای زیادی همراه بوده است. دور اول مذاکرات در مسقط و دور دوم نیز در دوحه برگزار شد و حالا اسلامآباد به عنوان میزبان احتمالی دور سوم مطرح شده است. اگرچه این خبر از سوی منابع رسمی ایران تأیید نشده است، اما انتشار آن در یک روزنامه پاکستانی معتبر، میتواند نشاندهنده وجود تحرکات پشتپرده دیپلماتیک باشد. به ویژه همزمانی این خبر با سفر قریبالوقوع وزیر کشور ایران به پاکستان، بر جدی بودن آن میافزاید. برخی تحلیلگران معتقدند که برگزاری دور سوم مذاکرات در پاکستان، میتواند به دلیل روابط نسبتاً خوب این کشور با هر دو طرف (ایران و آمریکا) باشد و به عنوان یک بستر بیطرف برای گفتوگوهای حساس عمل کند. اگر شما هم از علاقهمندان به تحولات سیاسی و دیپلماتیک منطقه هستید و اخبار مذاکرات ایران و آمریکا را دنبال میکنید، این گزارش را تا انتها دنبال کنید. ما در ادامه به تحلیل کامل این ادعا، ابعاد مختلف آن، واکنشهای احتمالی و تأثیر آن بر روند مذاکرات پرداختهایم.
تحلیل اعتبارسنجی خبر و منبع آن
روزنامه «پاکستان آبزرور» به عنوان یک رسانه پاکستانی با گرایشهای مشخص، معمولاً اخبار خود را از منابع دولتی یا نزدیک به نهادهای امنیتی پاکستان تأمین میکند. با این حال، این روزنامه جزو رسانههای درجهیک و کاملاً رسمی پاکستان محسوب نمیشود و گاهی اخبار غیررسمی یا مبتنی بر گمانهزنی را منتشر میکند. بنابراین، این خبر را باید با احتیاط تلقی کرد و تا زمانی که از سوی منابع رسمی ایران (وزارت امور خارجه یا شورای عالی امنیت ملی) یا آمریکا تأیید نشود، نمیتوان آن را قطعی دانست. با این حال، همزمانی این ادعا با سفر قریبالوقوع وزیر کشور ایران به پاکستان که پیشتر در کنفرانس خبری مشترک محسن نقوی اعلام شده بود، بر جدی بودن این خبر میافزاید. به نظر میرسد که احتمال برگزاری مذاکرات در اسلامآباد، حداقل در سطح گمانهزنی دیپلماتیک، وجود دارد.
انتخاب اسلامآباد به عنوان میزبان؛ دلایل و مزایا
اگر اسلامآباد به عنوان میزبان دور سوم مذاکرات انتخاب شود، این انتخاب میتواند یک حرکت هوشمندانه دیپلماتیک باشد. پاکستان به دلایل متعددی میتواند بستر مناسبی برای این گفتوگوها باشد: نخست اینکه روابط نسبتاً متعادلی با هر دو طرف (ایران و آمریکا) دارد و میتواند نقش میانجیگر بیطرف را ایفا کند. دوم اینکه پاکستان در سالهای اخیر تلاش کرده است جایگاه خود را به عنوان یک بازیگر مؤثر در عرصه دیپلماسی منطقهای ارتقا دهد و میزبانی از چنین مذاکراتی میتواند به اعتبار بینالمللی آن بیفزاید. سوم اینکه اسلامآباد از امنیت نسبی و زیرساختهای مناسبی برای برگزاری نشستهای سطح بالا برخوردار است. همچنین، با توجه به اینکه دور اول در مسقط و دور دوم در دوحه برگزار شد، انتخاب یک مقصد جدید میتواند نشاندهنده گسترش دایره میانجیگران و تنوع در رویکرد دیپلماتیک باشد.
نقش سفر وزیر کشور ایران به پاکستان و ارتباط آن با مذاکرات
خبر سفر اسکندر مؤمنی، وزیر کشور ایران، به پاکستان در روزهای آینده، یکی از مهمترین نشانههای جدی بودن این ادعا است. اگرچه حوزه کاری وزیر کشور عمدتاً به مسائل داخلی، امنیتی و مرزی مربوط میشود، اما سفر او به پاکستان در این مقطع زمانی خاص، میتواند دو هدف را دنبال کند: نخست، هماهنگیهای امنیتی و لجستیکی برای برگزاری مذاکرات در اسلامآباد (که با توجه به حساسیتهای امنیتی مذاکرات ایران و آمریکا، یک ضرورت محسوب میشود) و دوم، پیگیری مسائل دوجانبه مرزی و امنیتی میان ایران و پاکستان که همواره یکی از محورهای گفتوگوهای مقامات دو کشور بوده است. بنابراین، این سفر میتواند یک سفر دو منظوره باشد و خبر مذاکرات، یکی از بندهای پنهان این سفر دیپلماتیک محسوب شود.
تحلیل زمانبندی مذاکرات و هماهنگی با تحولات داخلی ایران
زمانبندی ادعایی برای دور سوم مذاکرات (۲۴ و ۲۵ تیرماه) از چند حیث قابل بررسی است. نخست اینکه این تاریخ، پس از برگزاری مراسم تشییع رهبر شهید و فروکش کردن نسبی فضای سوگواری در ایران است. این نشان میدهد که دستگاه دیپلماسی ایران به دنبال بازگشت به روال عادی سیاسی و بینالمللی پس از شوک اولیه است. دوم اینکه این زمان، با تعطیلات تابستانی در بسیاری از کشورها همزمان است و ممکن است نشان از عزم جدی دو طرف برای پیشبرد گفتوگوها بدون توجه به تعطیلات داشته باشد. سوم اینکه برگزاری مذاکرات در این بازه، میتواند به عنوان یک اقدام دیپلماتیک برای کاهش تنشها و نشان دادن اراده ایران برای حل مسائل از طریق گفتوگو، مورد بهرهبرداری رسانهای و سیاسی قرار گیرد.
سناریوهای پیشرو و تأثیر آن بر روند کلی مذاکرات
با توجه به این ادعا، سه سناریو محتمل به نظر میرسد: سناریوی اول، برگزاری موفق دور سوم مذاکرات در اسلامآباد و حصول پیشرفت در موضوعات کلیدی مانند برجام، تحریمها و مسائل منطقهای. این سناریو میتواند به کاهش تنشها و گشایش اقتصادی برای ایران منجر شود. سناریوی دوم، برگزاری مذاکرات اما بدون دستیابی به توافق مشخص و تنها با هدف تبادل نظر و بررسی گزینهها. این سناریو، هرچند پیشرفت فوری ندارد، اما میتواند به حفظ کانالهای دیپلماتیک کمک کند. سناریوی سوم، عدم تحقق این ادعا و برگزار نشدن مذاکرات در اسلامآباد به دلیل عدم تأیید رسمی یا بروز موانع سیاسی و امنیتی. در این حالت، خبر روزنامه پاکستانی صرفاً یک گمانهزنی رسانهای باقی خواهد ماند. به نظر میرسد با توجه به هماهنگیهای انجامشده، سناریوی اول یا دوم محتملتر باشد.