آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
دریاچه لوسرن، شاهد یک تحول تاریخی بود. ایران و آمریکا، پس از ماهها جنگ و تنش، در سوئیس گرد هم آمدند و با میانجیگری قطر و پاکستان، گامهای بلندی برای پایان دادن به درگیریها برداشتند. دور اول مذاکرات سطح بالا، با دستاوردهای مهمی به پایان رسید. این دستاوردها، نه تنها میتواند به کاهش تنشها در منطقه کمک کند، بلکه راه را برای یک توافق جامع در آینده هموار میسازد. نخستین دور گفتوگوهای سطح عالی در چارچوب یادداشت تفاهم اسلامآباد، در بورگناشتوک سوئیس برگزار شد. نمایندگان ایران، آمریکا، قطر و پاکستان، در فضایی مثبت و سازنده، به بررسی راههای پایان دادن به جنگ و ایجاد صلح پایدار پرداختند. نتیجه این مذاکرات، یک بیانیه مشترک بود که در آن، طرفین بر سر ایجاد یک «کمیته عالی» برای نظارت سیاسی بر روند میانجیگری توافق کردند.
یکی از مهمترین دستاوردهای این مذاکرات، تشکیل گروههای کاری تخصصی در سه حوزه کلیدی است: موضوعات هستهای، تحریمها، و نظارت و حلوفصل اختلافات. این گروهها، مسئولیت اجرای مؤثر تفاهمنامه و رسیدگی به سایر موضوعات را بر عهده خواهند داشت. همچنین، طرفین بر سر یک نقشه راه برای دستیابی به توافق نهایی ظرف ۶۰ روز به توافق رسیدند. در حوزه لبنان، یکی از حساسترین موضوعات، پیشرفتهای قابل توجهی حاصل شد. طرفین با ایجاد یک «واحد کنترل منازعه» با تسهیلگری میانجیها موافقت کردند تا پایبندی به توقف عملیات نظامی در لبنان تضمین شود. این واحد، با حضور ایران و آمریکا، به عنوان یک سازوکار نظارتی برای جلوگیری از نقض آتشبس در لبنان عمل خواهد کرد. این دستاورد، به معنای تثبیت نقش ایران در معادلات امنیتی لبنان است.
در حوزه تنگه هرمز، نیز توافقات مهمی صورت گرفت. برای تضمین بازگشایی تدریجی تنگه، یک خط ارتباطی مستقیم میان طرفین ایجاد شده است تا در صورت بروز هرگونه اشکال یا سوءتفاهم، مشکل به سرعت حل شود. این اتفاق، به معنای تثبیت حاکمیت ایران بر تنگه هرمز است. همچنین، بر اساس بند ۱۰ یادداشت تفاهم، دفتر کنترل داراییهای خارجی وزارت خزانهداری آمریکا، اسناد رفع تحریمهای نفتی، پتروشیمی و مشتقات را به مدت ۶۰ روز صادر کرد. این یعنی ایران میتواند به صورت رسمی به مشتریان خود نفت بفروشد و پول آن را از طریق سازوکارهای رسمی بانک مرکزی دریافت کند. علاوه بر این، آزادسازی اموال بلوکهشده ایران نیز آغاز شده است.
با این حال، کار هنوز تمام نشده است. گروههای فنی، کار خود را در بورگناشتوک ادامه خواهند داد تا جزئیات اجرایی توافقات را نهایی کنند. جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، نیز تأکید کرده است که گفتوگوهای فنی در طول هفته ادامه خواهد داشت و به پیشرفت قابل توجهی دست یافتهاند. شهباز شریف، نخستوزیر پاکستان، نیز با ابراز امیدواری، گفت: «امیدواریم وقتی به خانههایمان برگردیم، سند فوقالعادهای در دست داشته باشیم که صلح، پیشرفت و رفاه را در سراسر جهان ارتقا دهد.» به نظر میرسد که خاورمیانه، در آستانه یک تحول بزرگ قرار دارد.
کمیته عالی و گروههای کاری؛ ساختار جدید مذاکرات
یکی از مهمترین دستاوردهای این دور از مذاکرات، ایجاد یک ساختار سازمانیافته برای ادامه گفتوگوها است. «کمیته عالی» که با حضور نمایندگان ایران، آمریکا و میانجیها تشکیل شده است، مسئولیت نظارت سیاسی بر روند میانجیگری را بر عهده خواهد داشت. این کمیته، به عنوان یک نهاد فراقوه، بر اجرای تعهدات نظارت میکند و مذاکرهکنندگان ارشد به طور منظم به آن گزارش خواهند داد. در سطح پایینتر، سه گروه کاری تخصصی تشکیل شده است: گروه کاری هستهای، گروه کاری تحریمها، و گروه کاری نظارت و حلوفصل اختلافات. این گروهها، مسئولیت بررسی دقیق موضوعات فنی و ارائه راهکارهای اجرایی را بر عهده دارند. این ساختار، به مذاکرات انسجام و شفافیت بیشتری میبخشد و از موازیکاری و سردرگمی جلوگیری میکند. نکته قابل توجه، حضور میانجیها (قطر و پاکستان) در تمامی سطوح این ساختار است. این کشورها، نه تنها به عنوان ناظر، بلکه به عنوان تسهیلگر در روند مذاکرات نقش دارند. این موضوع، نشاندهنده اعتماد دو طرف به نقش این کشورها در حل مناقشه است.
متن کامل ترجمۀ بیانیۀ مشترک قطر و پاکستان
بیانیۀ مشترک دولت قطر و جمهوری اسلامی پاکستان دربارۀ اختتام اجلاس دریاچۀ لوسرن، نخستین نشست کمیتۀ عالیرتبه با مشارکت ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی نخستین دور گفتوگوهای سطح عالی در چارچوب یادداشت تفاهم اسلامآباد، در بورگناشتوک سوئیس، با مشارکت نمایندگان جمهوری اسلامی ایران، ایالات متحدۀ آمریکا و دو طرف میانجی، یعنی دولت قطر و جمهوری اسلامی پاکستان، به پایان رسید. اجلاس دریاچه لوسرن در فضایی مثبت و سازنده برگزار شد. پیشرفتهای امیدوارکنندهای حاصل شده است که از جملۀ آنها میتوان به ایجاد سازوکاری برای گفتوگوهای فنی بیشتر اشاره کرد. در ادامۀ یادداشت تفاهم، طرفها با تشکیل یک کمیتۀ عالیرتبه موافقت کردهاند که نظارت سیاسی بر روند میانجیگری را برعهده خواهد داشت. مذاکرهکنندگان ارشد بهطور منظم به کمیتۀ عالیرتبه گزارش خواهند داد و گروههای کاری متمرکز بر موضوعات هستهای، تحریمها و نیز یک گروه نظارت و حلوفصل اختلافات را برای تضمین اجرای مؤثر یادداشت تفاهم و همچنین سایر موضوعات هدایت خواهند کرد.
کمیتۀ عالیرتبه بر سر یک نقشۀ راه برای دستیابی به توافق نهایی ظرف مدت ۶۰ روز توافق کرده است؛ توافقی که مبنایی برای آغاز فوری گفتوگوهای فنی بیشتر خواهد بود. افزون بر این، برای دورهای که در بند ۵ یادداشت تفاهم ذکر شده است، یک خط ارتباطی میان طرفها ایجاد شده تا از بروز حوادث و سوءتفاهمها جلوگیری شود و عبور ایمن کشتیهای تجاری از تنگۀ هرمز تضمین گردد. همچنین، طرفها با ایجاد یک مرکز رفع تنش میان طرفها، جمهوری لبنان و با تسهیلگری میانجیها موافقت کردند تا پایبندی به توقف عملیات نظامی در لبنان مطابق یادداشت تفاهم تضمین شود. گفتوگوهای فنی در طول باقیمانده هفته جاری در بورگناشتوک دربارۀ همه موضوعات ادامه خواهد یافت. طرفهای میانجی تمام تلاش خود را ادامه خواهند داد تا اطمینان حاصل شود که مذاکرات در فضایی سازنده و با هدف دستیابی به یک توافق نهایی ادامه مییابد. دولت قطر و جمهوری اسلامی پاکستان قدردانی صمیمانۀ خود را از ایالات متحده آمریکا و جمهوری اسلامی ایران به دلیل تعهد مستمرشان به دیپلماسی و حلوفصل مسالمتآمیز مناقشه ابراز میکنند. طرفهای میانجی همچنین از کشورهای برادر و دوست بهخاطر حمایت مستمر و مشارکت ارزشمندشان در مذاکرات جاری تقدیر میکنند.
لوسرن
۲۲ ژوئن ۲۰۲۶ - ۱۵۱/۲۰۲۶
لبنان؛ پیروزی دیپلماتیک[جمهوری اسلامی؟!
یکی از حساسترین بخشهای این مذاکرات، موضوع لبنان بود. ایران با پافشاری بر نقش خود در معادلات امنیتی لبنان، موفق شد تا «واحد کنترل منازعه» را با حضور خود ایجاد کند. این واحد، با تسهیلگری میانجیها، مسئولیت نظارت بر توقف عملیات نظامی در لبنان را بر عهده خواهد داشت. این دستاورد، به معنای تثبیت نقش ایران در لبنان است. در حالی که آمریکاییها در ماههای اخیر تلاش زیادی کردند تا ایران را از معادلات لبنان حذف کنند، این توافق، عملاً به این تلاشها پایان داد. همچنین، رژیم اسرائیل هیچ جایگاهی در این سازوکار ندارد. این موضوع، یک پیروزی بزرگ برای ایران محسوب میشود. با این حال، کار در لبنان هنوز تمام نشده است. گفتوگوهای فنی درباره این موضوع، در روزهای آینده ادامه خواهد یافت. اما ایجاد این سازوکار، یک گام بلند در جهت کاهش تنشها در لبنان است.
“تشکیل کمیته عالی” ایران و آمریکا برای نظارت بر مذاکرات
ایران و ایالات متحده در مذاکرات خود در سوئیس بر سر تشکیل یک “کمیته عالی” موافقت کردند که مسئول نظارت سیاسی بر روند میانجیگری خواهد بود. وزارت کشور قطر اعلام کرد در پی وقوع انفجاری در منطقه صنعتی رأس لفان، ۵۴ تن زخمیو ۱۸ تن همچنان مفقود هستند. به گفته این وزارتخانه، به هنگام راهاندازی مجدد عملیات در شهر صنعتی رأس لفان، “بروز نقص فنی” موجب انفجار و آتشسوزی در تأمین گاز محلی “برزان” شد. وزارت کشور قطر گفته است که این حادثه هیچ تهدیدی را متوجه امنیت عمومینکرده است.
ایران و ایالات متحده در مذاکرات خود در سوئیس بر سر تشکیل یک “کمیته عالی” موافقت کردند که مسئول نظارت سیاسی بر روند میانجیگری خواهد بود. پاکستان و قطر، دو کشور میانجی، با انتشار بیانیهای مشترک ضمن اعلام گفتند: «مذاکرهکنندگان ارشد بهطور منظم به این کمیته گزارش خواهند داد و گروههای کاری مرتبط با موضوعات هستهای، تحریمها، نظارت و حلوفصل اختلافات را هدایت خواهند کرد تا اجرای مؤثر تفاهمنامه و رسیدگی به سایر موضوعات تضمین شود.» در این بیانیه همچنین گفته شده است که این کمیته “بر سر یک نقشه راه برای دستیابی به توافق نهایی ظرف ۶۰ روز توافق کرده است و بدین ترتیب زمینه را برای آغاز فوری گفتوگوهای فنی فراهم میکند”.
تنگه هرمز؛ تثبیت حاکمیت ایران
در حوزه تنگه هرمز، نیز توافقات مهمی صورت گرفت. برای تضمین بازگشایی تدریجی تنگه و عبور ایمن کشتیهای تجاری، یک خط ارتباطی مستقیم میان طرفین ایجاد شده است. این خط، در صورت بروز هرگونه اشکال یا سوءتفاهم، به طرفین اجازه میدهد تا مشکل را به سرعت حل کنند. این اتفاق، به معنای تثبیت حاکمیت ایران بر تنگه هرمز است. ایران، با این توافق، عملاً به عنوان متولی اصلی امنیت تنگه هرمز شناخته شده است. این موضوع، یک دستاورد بزرگ برای ایران است که سالهاست بر حاکمیت خود بر این آبراه استراتژیک تأکید دارد. علاوه بر این، ایجاد این خط ارتباطی، از بروز حوادث و سوءتفاهمهای احتمالی جلوگیری میکند و به افزایش اعتماد بین دو طرف کمک میکند.
رفع تحریمهای نفتی و آزادسازی داراییها
یکی از مهمترین دستاوردهای اقتصادی این مذاکرات، صدور مجوز صادرات نفت ایران توسط وزارت خزانهداری آمریکا است. بر اساس این مجوز، ایران میتواند به مدت ۶۰ روز، نفت خام، محصولات پتروشیمی و فرآوردههای نفتی خود را به فروش برساند. این مجوز، شامل فروش نفت به آمریکا نیز میشود. همچنین، آزادسازی اموال بلوکهشده ایران نیز آغاز شده است. وزیر اقتصاد ایران، با تأیید این خبر، گفته است که بانک مرکزی اقدامات لازم را برای آزادسازی منابع ارزی بلوکهشده ایران را آغاز کرده است. این داراییها، که عمدتاً در قطر و سایر کشورهای منطقه مسدود شده بودند، میتوانند به بهبود وضعیت اقتصادی ایران کمک کنند. با این حال، این اقدامات، موقتی هستند و تا زمان دستیابی به توافق نهایی، ادامه خواهند داشت. اما همین اقدامات موقتی، میتوانند به عنوان یک نفس تازه برای اقتصاد ایران عمل کنند.
آینده مذاکرات؛ نقشه راه ۶۰ روزه
با این توافقات، ایران و آمریکا وارد فاز جدیدی از مذاکرات شدهاند. نقشه راه ۶۰ روزه، که طرفین بر سر آن توافق کردهاند، زمینه را برای دستیابی به یک توافق نهایی فراهم میکند. در این ۶۰ روز، گروههای کاری تخصصی، به بررسی دقیق موضوعات فنی و ارائه راهکارهای اجرایی خواهند پرداخت. با این حال، مسیر مذاکرات، همچنان پر از چالش است. موضوعات هستهای، تحریمها و نظارت، از جمله موضوعاتی هستند که نیازمند مذاکرات دقیق و زمانبر هستند. همچنین، اجرای کامل تعهدات طرفین، نیازمند حسن نیت و پایبندی واقعی است. اما با توجه به پیشرفتهای حاصل شده در این دور از مذاکرات، میتوان به آینده خوشبین بود. اگر هر دو طرف، به تعهدات خود پایبند باشند، میتوانند به یک توافق پایدار دست یابند که صلح و رفاه را برای منطقه به ارمغان آورد.