آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
الناز شاکردوست، بازیگر شناختهشده سینمای ایران، بار دیگر در کانون توجهات قضایی قرار گرفته است. او با انتشار تصویر احضاریهای در صفحه اینستاگرام خود، از احضار به دادگاه انقلاب تهران با اتهامات «سیاسی-امنیتی» خبر داد و موج جدیدی از واکنشها را در فضای مجازی برانگیخت. این بازیگر که پیشتر و در جریان اعتراضات سراسری «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱ نیز تحت تعقیب قرار گرفته بود، در دیماه ۱۴۰۴ با انتشار پستی درباره جانباختگان حوادث آن ماه، از دنیای بازیگری خداحافظی کرده بود. او در آن پست نوشته بود: «هرگز در این خاک که بوی خون میدهد نقشی بازی نخواهم کرد».
بر اساس تصویر احضاریهای که الناز شاکردوست منتشر کرده است، او از سوی شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران برای برگزاری جلسه رسیدگی احضار شده است. این احضار در حالی صورت میگیرد که مدیر حقوقی خانه سینما پیشتر به احضار جمعی از هنرمندان و طرح اتهامات سنگینی چون «همکاری با دول متخاصم» علیه آنان اشاره کرده بود. الناز شاکردوست همزمان با انتشار تصویر احضاریه، شعری از فاضل نظری را بازنشر کرد و نوشت: «سیاست، چیزی که ازش نفرت دارم». این واکنش، نشان از نارضایتی او از ورود به مسائل سیاسی دارد، هرچند که اتهامات او مستقیماً سیاسی-امنیتی عنوان شده است.
پیش از این و در بهمنماه ۱۴۰۴، الناز شاکردوست به طور علنی به حوادث دیماه اعتراض کرده و کنارهگیری رسمی خود از حرفه بازیگری را اعلام کرده بود. این اقدامات، زمینهساز احضار اخیر او به دادگاه انقلاب شده است. الناز شاکردوست دو سال پیش نیز به دلیل انتشار ویدیوهایی با پوششی متفاوت از هنجارهای جمهوری اسلامی، به اتهام «جریحهدار کردن عفت عمومی» به دادگاه کشیده شده بود. احضار الناز شاکردوست در ادامه موج گسترده احضار هنرمندان در ماههای اخیر صورت میگیرد؛
موجی که به گفته فعالان صنفی، شامل بسیاری از چهرههای سینمایی است که به دلیل اظهارنظرهای شخصی یا همراهی با اعتراضات، تحت پیگرد قرار گرفتهاند. اگر شما هم از دنبالکنندگان اخبار سینما و رویدادهای اجتماعی-سیاسی هستید، این گزارش را تا انتها دنبال کنید. ما در ادامه به تحلیل ابعاد حقوقی این پرونده، پیشینه احضار هنرمندان و واکنشهای صنفی به این اتفاق پرداختهایم.
ابعاد حقوقی و قضایی پرونده الناز شاکردوست
احضار الناز شاکردوست به دادگاه انقلاب با اتهامات «سیاسی-امنیتی»، در چارچوب رویهای قرار میگیرد که طی ماههای اخیر علیه هنرمندان معترض تشدید شده است. بر اساس تصویر احضاریه منتشرشده، این پرونده در شعبه ۲۳ دادگاه انقلاب تهران مطرح شده است.
مدیر حقوقی خانه سینما پیشتر درباره احضار جمعی از سینماگران اعلام کرده بود که در برخی احضاریهها اتهام سنگین «همکاری با دول متخاصم» مطرح شده و این موضوع میتواند به تعمیق شکاف اجتماعی و آسیب به انسجام داخلی منجر شود. الناز شاکردوست که در دیماه ۱۴۰۴ با انتشار متنی از بازیگری خداحافظی کرده بود، پس از اعتراض به سرکوب معترضان، اکنون باید در دادگاه حاضر شود. این پرونده، نمونهای از برخورد قضایی با هنرمندانِ دارای مواضع انتقادی است که پیشازاین نیز سابقه احضار داشتهاند.
پیشینه فعالیتهای اجتماعی و اعتراضی الناز شاکردوست
الناز شاکردوست پیش از این نیز به دلیل فعالیتهای اجتماعی و اظهارنظرهای خود در کانون توجه قرار داشته است. او در جریان اعتراضات سراسری «زن، زندگی، آزادی» در سال ۱۴۰۱، همراهی خود را با معترضان نشان داد و این همراهی، زمینهساز احضارهای قبلی او شد. همچنین، او در بهمنماه ۱۴۰۴ با انتشار متنی، به طور علنی به حوادث دیماه اعتراض کرد و کنارهگیری رسمی خود از حرفه بازیگری را اعلام کرد.
او در آن پست نوشته بود: «من عزادار عزیزانم هستم... هرگز در این خاک که بوی خون میدهد نقشی بازی نخواهم کرد». الناز شاکردوست همچنین دو سال پیش به دلیل انتشار ویدیوهایی با پوشش متفاوت از هنجارهای رسمی، به اتهام «جریحهدار کردن عفت عمومی» به دادگاه کشیده شده بود. این سابقه، نشان از الگوی تکراری برخورد با هنرمندانی دارد که در حوزههای اجتماعی یا پوشش، مواضعی خارج از چارچوبهای رسمی اتخاذ میکنند.
نقش خانه سینما و واکنشهای صنفی
مدیر حقوقی خانه سینما، مهدی کوهیان، در واکنش به احضارهای اخیر هنرمندان، اعلام کرده است که بسیاری از همکاران، توصیه او را برای عدم انتشار اطلاعات در رسانهها پذیرفتهاند و این رویکرد را نشاندهنده تدبیر و مسئولیتپذیری صنفی دانسته است. او همچنین نسبت به طرح اتهام «همکاری با دول متخاصم» هشدار داده و تأکید کرده است که این اتهام باید با ادله دقیق و مستندات روشن مطرح شود. کوهیان همچنین از مقامات قضایی خواسته است که در شرایط خطیر کنونی، تدبیر و دقت نظر بیشتری داشته باشند و حفظ حرمت و کرامت هنرمندان را در اولویت قرار دهند. این اظهارات، نشان از نگرانی نهادهای صنفی از روند برخورد با هنرمندان و تأثیرات منفی آن بر فضای فرهنگی و هنری کشور دارد.
بستر سیاسی و اجتماعی احضار الناز شاکردوست
این احضار در شرایطی صورت میگیرد که به گفته منابع خبری، قوه قضاییه جمهوری اسلامی در ۶ ماه گذشته و همزمان با اعتراضات سراسری و جنگ با آمریکا و اسرائیل، دست کم ۳۰ سینماگر و بازیگر را به دلیل اظهارنظرهای شخصی و همراهی با مردم معترض، به دادسرا احضار کرده است. همچنین پس از اعتراضات سال ۱۴۰۱، وزارت ارشاد و مراجع قضایی، محدودیت و ممنوعالتصویری حداقل ۲۰ تا ۲۵ زن سینماگر مطرح را اعمال کردهاند. در این میان، یک منبع خبری نیز به احضار الناز شاکردوست به دلیل ادعای «کشته شدن ۴۰ هزار نفر در جریان شبهکودتای ۱۸ و ۱۹ دی» اشاره کرده است. این فضای سیاسی-امنیتی، زمینهساز تشدید برخورد با هنرمندان دارای مواضع انتقادی شده است.
چشم انداز آینده و سرنوشت هنرمندان معترض
با توجه به سابقه احضار هنرمندان و اتهامات مطرحشده علیه آنان، به نظر میرسد که برخورد قضایی با هنرمندان دارای مواضع انتقادی، ادامه خواهد یافت. مدیر حقوقی خانه سینما ابراز امیدواری کرده است که با بررسی دقیق ادله و رعایت اصول دادرسی عادلانه، برای همکاران قرار منع تعقیب صادر شود. با این حال، الناز شاکردوست که پیشازاین از دنیای بازیگری خداحافظی کرده بود، با این احضار، با چالش جدیتری روبروست. در صورت اثبات اتهامات، او ممکن است با محرومیتهای بیشتری مواجه شود. این پرونده، نشان از ادامه مسیر برخوردهای قضایی با هنرمندان دارد و میتواند بر فضای فعالیتهای هنری در کشور تأثیر منفی بگذارد.