آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
شبکههای اجتماعی، این روزها میدان جنگ روانی و اطلاعات نادرست شدهاند. در جدیدترین مورد، ویدیویی در فضای مجازی دستبهدست میچرخد که ادعا میشود انفجار پل ملک فهد، یکی از مهمترین شریانهای ارتباطی میان عربستان سعودی و بحرین را نشان میدهد. اما بررسیهای دقیق نشان میدهد که این ویدیو هیچ ارتباطی با پل ملک فهد ندارد و یک فیلم قدیمی از انفجار پلی در کریمه اوکراین است که به سال ۱۴۰۱ بازمیگردد.
چنین ادعاهایی، سابقهدار است. رسانههای ایران در اسفندماه ۱۴۰۴ نیز مدعی شده بودند که پل ملک فهد هدف حملهی پهپادی قرار گرفته است. اما در آن زمان نیز دفتر روابط بینالملل بحرین این ادعا را بهطور رسمی تکذیب کرده و آن را بیاساس خوانده بود. این بار نیز، با وجود بازنشر این ویدیو، هیچ گزارش رسمی و معتبری از حمله به این پل وجود ندارد. نکتهی قابلتوجه، نقش رسانههای خاص در انتشار این خبر جعلی است. «رسانه مصاف» که متعلق به علیاکبر رائفیپور است، چند روز پس از آنکه در اسفندماه این پل را «هدف مشروع» خوانده بود، این ویدیو را برای اولینبار منتشر کرد. همچنین، روزنامه کیهان نیز در دور جدید درگیریها، خواستار حمله به پل ملک فهد شده بود. این موارد نشان میدهد که این ادعاها، با یک هدف خاص و در چارچوب جنگ روانی علیه عربستان سعودی و بحرین، مطرح میشوند.
پل ملک فهد، که به عنوان یکی از طولانیترین پلهای جهان و یک شریان حیاتی در منطقه شناخته میشود، همواره مورد توجه رسانهها و تحلیلگران امنیتی بوده است. هرگونه حمله به این پل، میتواند پیامدهای اقتصادی و امنیتی گستردهای را برای منطقه و به ویژه برای دو کشور عربستان و بحرین به همراه داشته باشد. به همین دلیل، نهادهای رسمی این دو کشور، همواره با دقت بالایی هرگونه خبر در مورد حملات احتمالی را رصد و تکذیب میکنند. شباهت این ویدیو به انفجار پل کریمه در اوکراین، به راحتی قابل تشخیص است. انفجار پل کریمه در سال ۱۴۰۱، یکی از حوادث مهم در جنگ روسیه و اوکراین بود که بازتاب گستردهای در رسانههای جهان داشت. استفاده از این ویدیوی قدیمی و نسبت دادن آن به پل ملک فهد، یک نمونهی بارز از جعل خبر و گمراهسازی افکار عمومی است.
متأسفانه، در فضای مجازی و در میان برخی رسانههای داخلی، شاهد انتشار اخبار جعلی و ویدیوهای قدیمی با هدف تأثیرگذاری بر افکار عمومی و ایجاد تنشهای جدید در منطقه هستیم. این اقدامات، نه تنها به اعتبار رسانهها آسیب میزند، بلکه میتواند به افزایش ناامنی و بیاعتمادی در منطقه دامن بزند. با توجه به حساسیت وضعیت کنونی در منطقه و تشدید تنشها، انتشار چنین اخبار جعلی میتواند عواقب خطرناکی را به همراه داشته باشد. بنابراین، کاربران فضای مجازی و همچنین رسانهها، باید با دقت و مسئولیتپذیری بیشتری با اخبار برخورد کنند و از انتشار اطلاعات بدون تأیید، خودداری نمایند. همچنین، نهادهای رسمی باید با سرعت بیشتری به تکذیب چنین شایعاتی بپردازند تا از ایجاد فضای ملتهب جلوگیری شود. در نهایت، باید تأکید کرد که هیچ گزارش رسمی و معتبری از حمله پهپادی یا موشکی به پل ملک فهد وجود ندارد و این ویدیو، یک جعل خبری واضح است. امید است که کاربران فضای مجازی با آگاهی بیشتر، در دام اینگونه اخبار جعلی نیفتند و با دقت و حساسیت، صحت اخبار را از منابع معتبر پیگیری کنند.
بررسی صحت و سقم ویدیو و منشأ آن
تحلیل دقیق ویدیوی منتشرشده نشان میدهد که این فیلم، با تصاویر انفجار پل کریمه در اوکراین که در سال ۱۴۰۱ و در جریان جنگ روسیه و اوکراین رخ داد، کاملاً مطابقت دارد. جزئیات ساختاری پل، نوع آتشسوزی و حتی انعکاس نور در آب، همگی با تصاویر ثبتشده از آن حادثه یکسان است. این موضوع، به وضوح نشان میدهد که ویدیوی جدید، یک بازنشر قدیمی از یک رویداد دیگر است.
نقش رسانههای خاص در تولید و انتشار اخبار جعلی
رسانههای نزدیک به جریانهای خاص، بارها با انتشار اخبار جعلی و ویدیوهای قدیمی، سعی در تأثیرگذاری بر افکار عمومی و القای فضای جنگ و تنش داشتهاند. رسانه «مصاف» وابسته به علیاکبر رائفیپور، پیش از این نیز با مطرح کردن اهداف نظامی مانند پل ملک فهد، زمینهسازی لازم را برای انتشار این خبر جعلی انجام داده بود. روزنامه کیهان نیز با درخواست حمله به این پل، به دامنزدن به این شایعه کمک کرده است.
اهداف سیاسی و روانی انتشار چنین اخباری
انتشار این ویدیو، در شرایطی که تنشها در منطقه به اوج خود رسیده، هدفی دوگانه دارد. از یک سو، تلاش میکند تا نشان دهد که ایران قادر به ضربه زدن به اهداف استراتژیک در منطقه است و از سوی دیگر، با ایجاد نگرانی در بین کشورهای حوزه خلیج فارس، به دنبال تحت فشار قرار دادن آنها و تغییر در موازنهی روانی منطقه است. این یک جنگ اطلاعاتی کلاسیک است که با هدف بیثباتسازی روانی و افزایش هزینههای سیاسی و امنیتی برای طرف مقابل انجام میشود.
واکنش نهادهای رسمی و اهمیت تکذیب بهموقع
دفتر روابط بینالملل بحرین، در اسفند ۱۴۰۴ با تکذیب بهموقع این شایعه، از گسترش آن جلوگیری کرد. این اقدام، نشان از اهمیت واکنش سریع نهادهای رسمی در برابر اخبار جعلی دارد. در شرایط فعلی نیز، نهادهای رسمی عربستان و بحرین باید با انتشار اطلاعیههای رسمی، هرگونه شایعه دربارهی حمله به این پل را تکذیب کنند تا آرامش روانی جامعه و بازارهای مالی را حفظ کنند.
پیامدهای اقتصادی و امنیتی اخبار جعلی بر منطقه
انتشار اخبار جعلی در مورد حملات به زیرساختهای حیاتی مانند پل ملک فهد، میتواند پیامدهای اقتصادی و امنیتی گستردهای برای منطقه داشته باشد. این اخبار، میتواند منجر به افزایش قیمت نفت، ایجاد ترس در میان سرمایهگذاران و کاهش اعتماد به بازارهای مالی منطقه شود. همچنین، میتواند به تشدید بیاعتمادی میان کشورهای منطقه و افزایش تنشهای نظامی منجر گردد. بنابراین، مقابله با این اخبار جعلی، یک ضرورت برای حفظ ثبات و امنیت منطقه است.