آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
باسم محمد خضیر، وزیر نفت عراق، از برنامه جدی این کشور برای ایجاد دو مسیر جدید صادرات نفت از طریق بندر جیهان ترکیه و بندر بانیاس سوریه خبر داد. این تصمیم استراتژیک که در راستای کاهش وابستگی به یک مسیر صادراتی (تنگه هرمز) اتخاذ شده، نشاندهنده تغییر نگاه بغداد به امنیت انرژی و تنوعبخشی به کریدورهای صادراتی خود است. وزیر نفت عراق با اشاره به اینکه وابستگی به یک مسیر صادراتی با حجم عظیم ذخایر نفت و گاز این کشور همخوانی ندارد، بر ضرورت ایجاد زیرساختهای چندگانه برای صادرات نفت تأکید کرده است. این اقدام در حالی صورت میگیرد که عراق به عنوان دومین تولیدکننده بزرگ نفت اوپک، به دنبال افزایش انعطافپذیری خود در بازارهای جهانی انرژی است.
برنامهریزی برای استفاده از بندر جیهان ترکیه که پیشتر نیز به عنوان یکی از مسیرهای صادراتی نفت شمال عراق مورد استفاده قرار گرفته، نشاندهنده رویکرد بغداد برای احیای روابط انرژی با آنکارا است. همچنین انتخاب بندر بانیاس سوریه به عنوان یک مسیر جایگزین، گویای تغییر نگرش منطقهای عراق برای بهرهگیری از ظرفیتهای بنادر مدیترانه است. این دو مسیر جدید میتوانند نقش مهمی در کاهش وابستگی عراق به تنگه هرمز (که حدود ۳۰ درصد از نفت صادراتی جهان از آن عبور میکند) ایفا کنند. با این حال، عملیاتی شدن این طرحها نیازمند سرمایهگذاری گسترده در زیرساختهای خطوط لوله و تأمین امنیت مسیرهای جدید است.
این تحول در شرایطی رخ میدهد که تنشهای ژئوپلیتیکی در منطقه خلیج فارس و نگرانیهای مربوط به امنیت عبور و مرور از تنگه هرمز، کشورهای تولیدکننده نفت را به فکر تنوعبخشی به مسیرهای صادراتی خود انداخته است. عراق با اجرای این طرح، گام مهمی در جهت افزایش امنیت انرژی خود و کاهش آسیبپذیری در برابر اختلالات احتمالی در مسیرهای فعلی برمیدارد. جزئیات بیشتر درباره زمانبندی و میزان سرمایهگذاری مورد نیاز برای اجرای این طرحها هنوز منتشر نشده است.
تنوعبخشی به کریدورهای صادراتی؛ گامی برای امنیت انرژی
تصمیم عراق برای ایجاد مسیرهای جدید صادراتی، یک تغییر راهبردی در سیاست انرژی این کشور محسوب میشود. وابستگی فعلی به یک مسیر صادراتی (تنگه هرمز) که همواره در معرض تهدیدات ژئوپلیتیکی قرار دارد، یکی از نقاط آسیبپذیر اقتصاد عراق بوده است. با اجرای طرحهای جدید، بغداد میتواند از طریق بندر جیهان ترکیه به بازارهای اروپایی و از طریق بندر بانیاس سوریه به بازارهای مدیترانه دسترسی پیدا کند. این تنوعبخشی نهتنها امنیت صادرات نفت عراق را افزایش میدهد، بلکه قدرت چانهزنی این کشور را در بازارهای جهانی انرژی نیز تقویت خواهد کرد.
چالشهای پیشروی مسیرهای جدید
عملیاتی شدن مسیرهای صادراتی جدید با چالشهای متعددی روبرو است. از جمله مهمترین این چالشها میتوان به نیاز به سرمایهگذاری عظیم برای احداث یا بازسازی خطوط لوله، تأمین امنیت مسیرهای عبوری در خاک عراق و کشورهای همسایه (به ویژه سوریه که همچنان درگیر بحران داخلی است)، و همچنین هماهنگی با دولتهای ترکیه و سوریه برای عبور نفت از خاک آنها اشاره کرد. علاوه بر این، موضوع هزینههای حمل و نقل و رقابت با مسیرهای موجود نیز از دیگر چالشهایی است که باید مورد توجه قرار گیرد.
تأثیر بر بازار انرژی منطقه و جهان
با توجه به جایگاه عراق در بازار نفت جهان، هرگونه تغییر در مسیرهای صادراتی این کشور میتواند تأثیرات قابل توجهی بر قیمتها و جریانهای تجاری انرژی داشته باشد. افزایش صادرات نفت از طریق بنادر ترکیه و سوریه میتواند به کاهش فشار بر تنگه هرمز و افزایش عرضه نفت به بازارهای مدیترانه و اروپا منجر شود. این موضوع همچنین میتواند نقش ترکیه را به عنوان یک هاب انرژی منطقهای تقویت کرده و جایگاه سوریه را در معادلات انرژی خاورمیانه تغییر دهد. اما تحقق این سناریوها مستلزم ثبات سیاسی و همکاری همه طرفهای درگیر است.