آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
تنگه هرمز، این شاهراه حیاتی انرژی جهان که روزانه حدود ۲۰ درصد از نفت مصرفی کره زمین از آن عبور میکند، این روزها به یکی از خلوتترین و پرتنشترین نقاط جهان تبدیل شده است. حملات نظامی آمریکا به ایران، تردد کشتیها را در این آبراه استراتژیک به شدت کاهش داده و رکوردی تاریخی را به ثبت رسانده است. بر اساس دادههای شرکت اطلاعات دریایی «کپلر»، روز چهارشنبه تنها ۲۳ نفتکش و کشتی باری از این مسیر حیاتی عبور کردند. این رقم در مقایسه با هفته قبل که ۴۷ کشتی از تنگه عبور کردند، کاهشی ۵۰ درصدی و نسبت به میانگین روزانه ۱۳۸ کشتی در شرایط عادی، کاهشی بیش از ۸۰ درصدی را نشان میدهد.
این کاهش شدید، در حالی رخ داده که مسیر پیشنهادی آمریکا (مسیر عمانی در تنگه هرمز) که به عنوان یک گزینه جایگزین و ایمنتر برای کشتیها معرفی شده بود، روز چهارشنبه کاملاً خالی از کشتی بود. به عبارت ديگر، هیچ کشتیای از این مسیر استفاده نکرد و ترافیک آن به صفر رسید. این آمار، نشان از تأثیر مستقیم تنشهای نظامی بر اقتصاد جهانی و زنجیرههای تأمین انرژی دارد. هرگونه اختلال در تنگه هرمز، میتواند قیمت نفت و گاز را در سراسر جهان به شدت افزایش دهد و تورم را در بسیاری از کشورها تشدید کند.
در همین حال، عمان به عنوان یکی از همسایگان مهم ایران و یکی از بازیگران کلیدی در منطقه، اعلام کرده است که از «وضع عوارض» عبور در تنگه هرمز حمایت نمیکند. این موضع، نشان از تلاش عمان برای کاهش تنشها و حفظ امنیت ناوبری در منطقه دارد. کاهش شدید تردد کشتیها، نه تنها بر صادرات نفت ایران، بلکه بر صادرات نفت عربستان، امارات، کویت و قطر نیز تأثیرگذار است. این کشورها نیز از این کاهش ترافیک، متحمل خسارتهای سنگین خواهند شد. این بحران، در حالی رخ داده که سازمانهای بینالمللی بارها بر اهمیت امنیت ناوبری در تنگه هرمز تأکید کردهاند. با این حال، تشدید تنشهای نظامی، عملاً این امنیت را به مخاطره انداخته است. اگر شما هم از دنبالکنندگان تحولات اقتصادی و سیاسی منطقه هستید، این گزارش را تا انتها دنبال کنید. ما در ادامه به تحلیل کامل این بحران، ابعاد اقتصادی و سیاسی آن، پیامدهای کاهش تردد کشتیها و چشمانداز آینده تنگه هرمز پرداختهایم.
تأثیر حملات نظامی بر تردد کشتیها و امنیت انرژی جهانی
کاهش ۸۰ درصدی تردد کشتیها در تنگه هرمز، یک زنگ خطر جدی برای امنیت انرژی جهانی است. این تنگه، به عنوان یکی از مهمترین گلوگاههای نفتی جهان، روزانه حدود ۱۷ تا ۲۰ میلیون بشکه نفت را از خود عبور میدهد. هرگونه اختلال در این مسیر، میتواند قیمت نفت را به سرعت به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه برساند. کاهش شدید تردد کشتیها، نشان از ترس شرکتهای کشتیرانی و بیمهها از حملات نظامی و ناامنی در این منطقه دارد. این وضعیت، عملاً به معنای یک تحریم غیررسمی علیه صادرات نفت کشورهای منطقه است و میتواند به رکود اقتصادی جهانی منجر شود.
پیامدهای اقتصادی این بحران بر کشورهای منطقه
کاهش تردد نفتکشها، نه تنها ایران، بلکه تمام کشورهای صادرکننده نفت در خلیج فارس را تحت تأثیر قرار میدهد. عربستان، امارات، کویت و قطر نیز از این کاهش ترافیک متحمل خسارتهای سنگین خواهند شد و درآمدهای نفتی آنها به شدت کاهش مییابد. این موضوع، میتواند به کاهش تولید نفت، افزایش بیکاری و کاهش رشد اقتصادی در این کشورها منجر شود. همچنین، شرکتهای بیمه و کشتیرانی نیز با افزایش هزینههای بیمه و ریسک، ممکن است از پذیرش محمولههای نفتی خودداری کنند و این بحران را عمیقتر سازند. عمان با اعلام مخالفت با وضع عوارض، تلاش کرده است تا از این بحران فاصله بگیرد و نقش یک میانجی را ایفا کند.
پیامدهای سیاسی و امنیتی کاهش تردد در تنگه هرمز
این بحران، ابعاد سیاسی و امنیتی گستردهای را نیز به همراه دارد. اولاً، کاهش تردد کشتیها، میتواند به عنوان یک اهرم فشار علیه ایران استفاده شود و آمریکا را در موضع قویتری در مذاکرات قرار دهد. ثانیاً، این بحران، میتواند به افزایش تنشها میان ایران و کشورهای عربی حوزه خلیج فارس منجر شود و امنیت منطقه را به شدت تهدید کند. ثالثاً، کاهش تردد کشتیها، میتواند به افزایش قیمت نفت و تشدید تورم در کشورهای واردکننده انرژی منجر شود که این موضوع، نارضایتیهای سیاسی را در این کشورها افزایش خواهد داد. در نهایت، این بحران، نشان از یک جنگ اقتصادی پنهان در منطقه دارد که پیامدهای آن، فراتر از مرزهای ایران و آمریکا خواهد بود.
نقش عمان در مدیریت بحران و مخالفت با وضع عوارض
عمان به عنوان یکی از کشورهای بیطرف و میانجی در منطقه، با اعلام مخالفت با وضع عوارض عبور در تنگه هرمز، نقش سازندهای در مدیریت بحران ایفا کرده است. این کشور، با توجه به روابط خوب خود با ایران و آمریکا، تلاش کرده است تا از تشدید تنشها جلوگیری کند و راهحلهای دیپلماتیک را برای حل بحران ارائه دهد. موضع عمان، نشان از نگرانی این کشور از اختلال در امنیت ناوبری و تأثیر آن بر اقتصاد ملی خود دارد. همچنین، این موضع، میتواند به عنوان یک پایه برای مذاکرات آینده میان ایران و آمریکا استفاده شود و زمینهساز کاهش تنشها در منطقه گردد.
اولیانوف: هیچ عوارضی برای عبور کشتیهای روسیه از تنگه هرمز پرداخت نمیشود
میخائیل اولیانوف، نماینده دائم روسیه در سازمانهای بینالمللی مستقر در وین، گمانهزنیها پیرامون پرداخت عوارض عبور از تنگه هرمز توسط کشتیهای روسی را رد کرد. اولیانوف تأکید کرد که هیچگونه هزینهای از سوی کشتیهای روسیه برای تردد از تنگه هرمز به ایران پرداخت نمیشود. وی در پاسخ به سؤالی درباره وضعیت کشتیهایی که با پرچم کشورهای دیگر از این مسیر عبور میکنند، اظهار داشت که ارزیابی دقیق درباره اینکه آیا ایران از آنها عوارض دریافت میکند یا خیر، دشوار است.
سناریوهای محتمل برای آینده تنگه هرمز
با توجه به تحولات اخیر، چند سناریو برای آینده تنگه هرمز محتمل است:
-
سناریوی اول (ادامه تنش و کاهش تردد)
در این سناریو، حملات نظامی ادامه مییابد و تردد کشتیها در تنگه هرمز در پایینترین سطح خود باقی میماند. این وضعیت، میتواند به افزایش قیمت نفت و تشدید بحران اقتصادی جهانی منجر شود.
-
سناریوی دوم (کاهش تنش و بازگشت به حالت عادی)
در این سناریو، با میانجیگری کشورهای منطقه (مانند عمان)، تنشها کاهش مییابد و تردد کشتیها به تدریج به حالت عادی بازمیگردد.
-
سناریوی سوم (گسترش درگیری به کل منطقه)
در صورت تشدید حملات و واکنش ایران، ممکن است شاهد یک درگیری گسترده منطقهای باشیم که میتواند تنگه هرمز را به طور کامل مسدود کند.
با توجه به اظهارات تند ترامپ و ادامه حملات، سناریوی اول (ادامه تنش) محتملترین گزینه به نظر میرسد، اما هرگونه اشتباه محاسباتی از سوی هر دو طرف، میتواند منطقه را به سمت سناریوی سوم سوق دهد.