فیلترینگ؛ یکی از سه عامل اصلی مهاجرت ایرانیان

آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:

مدیرعامل پلتفرم کارزار، حامد بیدی، در سخنانی که خبرآنلاین آن را منتشر کرده است، از فیلترینگ به عنوان یکی از سه عامل اصلی مهاجرت ایرانیان نام برده است. به گفته بیدی، بر اساس نظرسنجی‌های «رصدخانه مهاجرت ایران»، فیلترینگ و وضعیت نامناسب اینترنت، به یکی از عوامل کلیدی تصمیم به خروج از کشور تبدیل شده است. این اظهارات، در حالی مطرح می‌شود که بحث مهاجرت و علل آن، همواره یکی از دغدغه‌های اصلی جامعه ایران بوده است. حامد بیدی با اشاره به اینکه در ایران "فرار" اتفاق می‌افتد، نه "مهاجرت"، تأکید کرده است که فیلترینگ و وضعیت اینترنت، از مهم‌ترین دلایل این فرار محسوب می‌شوند. او در ادامه، به تعطیلی رصدخانه مهاجرت ایران اشاره کرده و این سؤال را مطرح کرده است که چرا یک نهاد پژوهشی که به بررسی دلایل مهاجرت می‌پردازد، پس از انتشار آمارهای تلخ، تعطیل می‌شود.

این سخنان، در شرایطی بیان می‌شود که در سال‌های اخیر، آمارهای رسمی و غیررسمی حاکی از افزایش چشمگیر مهاجرت ایرانیان، به ویژه جوانان و نخبگان، به کشورهای دیگر است. عواملی مانند مشکلات اقتصادی، محدودیت‌های سیاسی و اجتماعی و همچنین کاهش سطح آزادی‌های فردی، از جمله دلایلی هستند که معمولاً برای این پدیده مطرح می‌شوند. با این حال، اشاره به فیلترینگ به عنوان یک عامل اصلی، ابعاد جدیدی را به این موضوع اضافه می‌کند. بیدی با لحنی انتقادی، به رویکرد حکومت در قبال این مسئله اشاره کرده و گفته است که به جای اصلاح سیاست‌هایی که مردم را به ترک کشور وادار می‌کند، صورت‌مسئله را پاک می‌کنند. به گفته او، در جمهوری اسلامی، وقتی یک نهاد پژوهشی از واقعیتی تلخ پرده برمی‌دارد، به جای رفع مشکل، رصدخانه‌ای را که پیامدهای آن را اندازه‌گیری کرده است، تعطیل می‌کنند.

این انتقاد، به یک الگوی تکرارشونده در حکومت اشاره دارد: اگر آمارها ناخوشایندند، انتشار آمار را متوقف کنید؛ اگر پژوهشگران هشدار می‌دهند، صدای آنان را خاموش کنید؛ و اگر مردم مهاجرت می‌کنند، وانمود کنید مشکلی وجود ندارد. این رویکرد، به باور بسیاری از کارشناسان، نه تنها به حل مشکلات کمک نمی‌کند، بلکه اعتماد عمومی را نیز کاهش می‌دهد. تعطیلی رصدخانه مهاجرت ایران، که به عنوان یکی از منابع معتبر در زمینه آمار و تحلیل مهاجرت شناخته می‌شد، با واکنش‌های گسترده‌ای در فضای مجازی و میان فعالان اجتماعی روبرو شده است. بسیاری، این اقدام را نشانه‌ای از ناتوانی یا عدم تمایل حکومت برای مواجهه با واقعیت‌های تلخ اقتصادی و اجتماعی می‌دانند.

با وجود این انتقادات، به نظر می‌رسد که سیاست‌های موجود در زمینه فیلترینگ و محدودیت‌های اینترنتی، همچنان به قوت خود باقی است و هیچ نشانه‌ای از تغییر رویکرد در این حوزه دیده نمی‌شود. این موضوع، می‌تواند به افزایش نارضایتی و تشدید موج مهاجرت در آینده منجر شود. در نهایت، اظهارات حامد بیدی، بار دیگر ضرورت بازنگری در سیاست‌های مرتبط با فضای مجازی و توجه به پیامدهای اجتماعی و اقتصادی آن را آشکار می‌سازد. این که آیا مسئولان به این هشدارها توجه خواهند کرد یا خیر، پرسشی است که پاسخ آن، آینده بسیاری از جوانان این کشور را تحت تأثیر قرار خواهد داد.

تحلیل آمارها و نظرسنجی‌های رصدخانه مهاجرت

رصدخانه مهاجرت ایران، به عنوان یک نهاد پژوهشی، با انجام نظرسنجی‌های دقیق، به بررسی علل و عوامل مؤثر بر مهاجرت ایرانیان پرداخته است. نتایج این نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که فیلترینگ، به عنوان یکی از عوامل محدودکننده آزادی‌های فردی و دسترسی به اطلاعات، نقش مهمی در تصمیم به مهاجرت دارد. تعطیلی این رصدخانه، دسترسی به این داده‌های ارزشمند را با اختلال مواجه کرده است.

نقش فیلترینگ در افزایش تمایل به مهاجرت

فیلترینگ، با محدود کردن دسترسی به شبکه‌های اجتماعی، پیام‌رسان‌ها و سایر پلتفرم‌های آنلاین، حس انزوا و محدودیت را در میان کاربران ایجاد می‌کند. این موضوع، به ویژه برای نسل جوان که بیشترین استفاده را از فضای مجازی دارند، بسیار تأثیرگذار است. نبود دسترسی آزاد به اطلاعات، فرصت‌های شغلی و آموزشی، و همچنین محدودیت در ارتباط با جهان خارج، از جمله عواملی هستند که می‌توانند انگیزه مهاجرت را افزایش دهند.

رویکرد حکومت در مواجهه با نهادهای پژوهشی

تعطیلی رصدخانه مهاجرت، یک نمونه از رویکرد حکومت در مواجهه با نهادهای پژوهشی و داده‌های ناخوشایند است. این رویکرد، که بر پایه نادیده گرفتن یا سرکوب واقعیت‌ها استوار است، به جای حل مشکلات، به کاهش اعتماد عمومی و افزایش بی‌اعتمادی به نهادهای دولتی منجر می‌شود. بسیاری از کارشناسان معتقدند که این رویکرد، نه تنها به حل مشکلات کمک نمی‌کند، بلکه آنها را تشدید می‌کند.

پیامدهای اقتصادی و اجتماعی مهاجرت

مهاجرت، به ویژه مهاجرت نخبگان و جوانان، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی گسترده‌ای برای کشور دارد. خروج سرمایه‌های انسانی، کاهش بهره‌وری، افزایش هزینه‌های آموزشی و همچنین کاهش جمعیت جوان و فعال، از جمله این پیامدها هستند. توجه نکردن به این موضوع، می‌تواند به یک بحران جمعیتی و اقتصادی در آینده منجر شود.

ضرورت بازنگری در سیاست‌های فضای مجازی

با توجه به تأثیر فیلترینگ بر افزایش مهاجرت، ضرورت بازنگری در سیاست‌های فضای مجازی، بیش از پیش احساس می‌شود. ارائه اینترنت آزاد و بدون محدودیت، نه تنها می‌تواند به کاهش انگیزه مهاجرت کمک کند، بلکه به رشد اقتصادی، افزایش اشتغال و بهبود کیفیت زندگی نیز منجر خواهد شد. به نظر می‌رسد که زمان آن فرا رسیده است که مسئولان، به جای نادیده گرفتن واقعیت‌ها، به دنبال راه‌حل‌های اساسی برای این مشکل باشند.