آسیانیوز ایران؛ سرویس ورزشی:
سازمان ملل، پس از یک دهه، در آستانه انتخاب یک رهبر جدید قرار گرفته است. آنتونیو گوترش، دبیرکل فعلی، دومین دوره پنجساله خود را در ۳۱ دسامبر ۲۰۲۶ به پایان خواهد رساند و حالا رقابت برای یافتن جانشین او، با برگزاری نخستین «رأیگیری آزمایشی» در شورای امنیت، رسماً آغاز شده است. هفت نامزد، شامل چهار زن و سه مرد، برای تصدی این مقام حساس و پرنفوذ جهانی وارد میدان شدهاند. این رقابت، در حالی برگزار میشود که تاکنون هیچ زنی در تاریخ ۸۰ ساله سازمان ملل، به عنوان دبیرکل انتخاب نشده است. با این حال، حضور پررنگ زنان در میان نامزدها، نشان از عزم جامعه جهانی برای تغییر این رویه و ایجاد تنوع بیشتر در بالاترین سطح این نهاد بینالمللی دارد. نامزدها عبارتاند از: میشل باشله از شیلی، ماریا فرناندز اسپینوسا از اکوادور، رافائل گروسی از آرژانتین، ربکا گرینسپن از کاستاریکا، اولارا اوتونو از اوگاندا، کارولین رودریگز-بیرکت از گویان و مکی سال از سنگال.
در میان این نامزدها، رافائل گروسی، رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی، از نظر آوازه، برجستهترین چهره محسوب میشود. اما ناظران معتقدند که در حال حاضر هیچ نامزد مشخصی بهعنوان گزینهی پیشتاز در این رقابت که ممکن است چندین ماه به طول انجامد، وجود ندارد. دیپلماتها از پیشبینی نتیجه این رقابت خودداری میکنند، زیرا پنج عضو دائمی شورای امنیت، یعنی آمریکا، روسیه، چین، فرانسه و بریتانیا، نفوذ زیادی در این روند دارند و هنوز ترجیحات خود را بهطور رسمی اعلام نکردهاند. روند انتخاب دبیرکل، یک بازی پیچیده و پشتپرده است. حتی اگر یک نامزد بتواند ۹ رأی لازم از مجموع ۱۵ رأی شورای امنیت را به دست آورد، باید از وتوی پنج قدرت بزرگ نیز در امان بماند؛ قدرتهایی که در حال حاضر اختلافات عمیقی با یکدیگر دارند. این وتو، میتواند مسیر انتخاب را به شدت تحت تأثیر قرار دهد و نامزدهای شانسدار را از دور خارج کند.
یکی از مهمترین مواردی که میتواند بر نتیجهی این رقابت تأثیر بگذارد، نحوهی تعامل نامزدها با مناقشات جهانی، به ویژه جنگ اوکراین و بحرانهای خاورمیانه، است. همچنین، توانایی هر نامزد در ایجاد اجماع و مدیریت روابط با قدرتهای بزرگ، از جمله عواملی است که در این رقابت نقش کلیدی ایفا خواهد کرد. پس از آنکه یک نامزد از مراحل رأیگیری در شورای امنیت عبور کند، نام او برای تأیید نهایی به مجمع عمومی سازمان ملل، متشکل از همه کشورهای عضو، ارسال خواهد شد. با این حال، با توجه به اینکه مجمع عمومی معمولاً از تصمیم شورای امنیت پیروی میکند، رقابت اصلی در شورای امنیت رقم میخورد.
با آغاز این رقابت، همه نگاهها به نیویورک دوخته شده است تا ببینند چه کسی میتواند از این ماراتن سیاسی و دیپلماتیک، سربلند بیرون آید و سکان هدایت سازمان ملل را در دوران پرچالش پیش رو، در دست بگیرد. حالا باید منتظر ماند و دید که کدام یک از این هفت نامزد، میتواند با جلب حمایت اعضای شورای امنیت و عبور از سد وتوی قدرتهای بزرگ، به عنوان نهمین دبیرکل سازمان ملل انتخاب شود.
روند انتخاب و نقش شورای امنیت
روند انتخاب دبیرکل سازمان ملل، یک فرآیند پیچیده و چندمرحلهای است که در آن شورای امنیت نقش محوری ایفا میکند. اولین گام، برگزاری «رأیگیری آزمایشی» است که به اعضای شورا امکان میدهد تا بدون تعهد رسمی، میزان حمایت خود از هر نامزد را بسنجند. این رأیگیری، معمولاً با استفاده از برگههای رأی با رنگهای مختلف (سبز برای حمایت، قرمز برای مخالفت و زرد برای ممتنع) انجام میشود و به دیپلماتها کمک میکند تا مواضع یکدیگر را شناسایی کنند.
بررسی نامزدها و شانسهای هر یک
در میان هفت نامزد، رافائل گروسی به دلیل سابقهی درخشان خود به عنوان رئیس آژانس بینالمللی انرژی اتمی، از جمله گزینههای جدی محسوب میشود. با این حال، سابقهی او در یک نهاد هستهای، ممکن است برای برخی کشورها، به ویژه روسیه و چین، که با سیاستهای غرب در این حوزه مخالف هستند، یک نقطهضعف باشد. البته نامزدهایی مانند میشل باشله و ماریا فرناندز اسپینوسا نیز به دلیل تجربهی سیاسی و دیپلماتیک خود، شانس بالایی دارند.
نقش وتوی قدرتهای بزرگ
یکی از مهمترین عواملی که میتواند نتیجهی این رقابت را تعیین کند، حق وتوی پنج عضو دائمی شورای امنیت است. هر یک از این کشورها، با توجه به منافع ملی و راهبردهای سیاسی خود، میتوانند نامزدهای مورد نظر خود را وتو کنند. با توجه به اختلافات عمیق میان روسیه، چین و کشورهای غربی، به نظر میرسد که دستیابی به یک اجماع در شورای امنیت، یک چالش بزرگ خواهد بود.
اهمیت تنوع جنسیتی در انتخاب دبیرکل
با وجود اینکه تاکنون هیچ زنی به عنوان دبیرکل سازمان ملل انتخاب نشده است، حضور چهار زن در میان نامزدها، یک تحول مثبت و نشانهای از تغییر رویه در این سازمان محسوب میشود. با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا این تنوع جنسیتی، میتواند به انتخاب یک زن برای این سمت منجر شود یا خیر. برخی از دیپلماتها معتقدند که شورای امنیت، همچنان به دنبال یک نامزد مرد با تجربهی بالا خواهد بود.
چالشهای پیش روی دبیرکل آینده
دبیرکل آینده سازمان ملل، با چالشهای بیسابقهای روبرو خواهد بود. از جمله این چالشها، میتوان به جنگ اوکراین، بحران خاورمیانه، تغییرات اقلیمی، نابرابری اقتصادی و همچنین کاهش اعتماد به سازمان ملل در میان کشورهای جهان اشاره کرد. هر کسی که این سمت را بر عهده بگیرد، باید توانایی مدیریت این بحرانها و ایجاد هماهنگی میان کشورهای عضو را داشته باشد.