آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
تنگه هرمز، این آبراه استراتژیک که همواره به عنوان شاهراه انتقال انرژی جهان شناخته میشود، این بار در کانون توجهی دیگر قرار گرفته است. کارشناسان هشدار میدهند که این منطقه، علاوه بر نفت و گاز، یکی از حیاتیترین مسیرهای عبور کابلهای زیردریایی اینترنت نیز به شمار میرود و هرگونه آسیب به این زیرساختها، میتواند پیامدهای گستردهای برای ارتباطات دیجیتال در سطح جهانی به همراه داشته باشد. بررسیها نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از تبادل داده میان آسیا، اروپا و کشورهای خاورمیانه، از طریق کابلهای فیبر نوری عبوری از خلیج فارس و تنگه هرمز انجام میشود. این کابلها، که وظیفه انتقال حجم عظیمی از دادههای اینترنتی، تماسهای بینالمللی و ارتباطات ابری را برعهده دارند، به عنوان رگهای حیاتی اقتصاد دیجیتال جهان عمل میکنند.
با وجود اینکه این کابلها با چندین لایه محافظ فلزی و پلیمری پوشانده میشوند و در مناطق کمعمقی مانند تنگه هرمز در بستر دریا دفن میشوند، اما همچنان در برابر تهدیدات متعددی آسیبپذیر هستند. لنگر کشتیها، فعالیتهای دریایی و تنشهای ژئوپلیتیکی، از جمله عواملی هستند که میتوانند به این زیرساختهای حیاتی آسیب برسانند. کارشناسان میگویند که آسیب به کابلهای زیردریایی لزوماً به معنی قطع کامل اینترنت نیست، زیرا شبکه جهانی اینترنت از مسیرهای جایگزین و ساختار توزیعشده استفاده میکند. با این حال، اگر چند مسیر اصلی بهصورت همزمان دچار اختلال شوند، فشار سنگینی به شبکه جهانی وارد خواهد شد و ممکن است بخش بزرگی از ترافیک اینترنت بینالمللی با اختلال مواجه شود.
تجربه تلخ سال ۲۰۲۴ در منطقه بابالمندب، که در آن حادثه مربوط به یک کشتی باعث آسیبدیدگی چندین کابل زیردریایی شد، یک هشدار جدی برای تنگه هرمز محسوب میشود. در آن حادثه، پنج جفت کابل ارتباطی آسیب دیدند و عملیات ترمیم آنها ماهها طول کشید. این اتفاق نشان داد که آسیب به زیرساختهای اینترنت دریایی، میتواند اثرات طولانیمدتی بر ارتباطات منطقهای و بینالمللی داشته باشد. برخی برآوردها نشان میدهد که در سناریوی وقوع یک بحران گسترده در منطقه تنگه هرمز، ممکن است کشورهای منطقه خلیج فارس دچار قطعی یا کاهش شدید کیفیت ارتباطات شوند. این موضوع، میتواند بر سرویسهای مالی، شبکههای اجتماعی، پلتفرمهای ابری و حتی سیستمهای بانکی اثر بگذارد و خسارتهای اقتصادی جبرانناپذیری را به همراه داشته باشد.
کارشناسان معتقدند که حفاظت از مسیر کابلهای زیردریایی در خلیج فارس و تنگه هرمز، فقط یک مسئله فنی نیست و به موضوعی راهبردی در حوزه امنیت جهانی تبدیل شده است. با توجه به وابستگی شدید اقتصاد دیجیتال جهان به ارتباطات پایدار، هرگونه حادثه دریایی، اشتباه ناوبری یا تنش ژئوپلیتیکی در این منطقه، میتواند زنجیرهای از اختلالات اینترنتی و اقتصادی را در سطح بینالمللی ایجاد کند. در نهایت، این هشدارها، ضرورت توجه ویژه به امنیت زیرساختهای اینترنت دریایی در منطقه را بیش از پیش آشکار میسازد و نیازمند همکاری بینالمللی و اقدامات پیشگیرانه جدی است.
اهمیت استراتژیک کابلهای زیردریایی در تنگه هرمز
تنگه هرمز، به عنوان یکی از گلوگاههای اصلی عبور کابلهای فیبر نوری، نقش حیاتی در اتصال شبکههای ارتباطی آسیا، اروپا و خاورمیانه ایفا میکند. این کابلها، حجم عظیمی از دادههای اینترنتی، تماسهای بینالمللی و تراکنشهای مالی را منتقل میکنند. هرگونه اختلال در این مسیر، میتواند به طور مستقیم بر عملکرد شرکتهای فناوری، موسسات مالی و حتی دولتها تأثیر بگذارد و اقتصاد دیجیتال جهان را با چالش جدی روبرو کند.
آسیبپذیری کابلها و تهدیدات موجود
کابلهای زیردریایی، با وجود پوششهای محافظتی، در برابر تهدیدات متعددی آسیبپذیر هستند. لنگر کشتیها، یکی از مهمترین این تهدیدات است که میتواند با کشیده شدن روی بستر دریا، لایههای محافظ را شکافته و به هسته اصلی فیبر نوری آسیب وارد کند. همچنین، فعالیتهای دریایی غیرمجاز، حوادث طبیعی و تنشهای ژئوپلیتیکی، از دیگر عواملی هستند که میتوانند به این زیرساختهای حیاتی آسیب برسانند. تعمیر این کابلها در اعماق دریا، بسیار زمانبر و پرهزینه است.
تجربه بابالمندب و درسهای آن برای تنگه هرمز
حادثه سال ۲۰۲۴ در بابالمندب، که در آن پنج جفت کابل زیردریایی آسیب دیدند، یک زنگ خطر جدی برای تنگه هرمز بود. این حادثه نشان داد که آسیب به کابلهای زیردریایی، میتواند اثرات طولانیمدتی بر ارتباطات منطقهای و بینالمللی داشته باشد و عملیات ترمیم آنها ماهها به طول انجامد. این تجربه، ضرورت اتخاذ تدابیر پیشگیرانه و ایجاد مسیرهای جایگزین برای کاهش آسیبپذیری را آشکار میسازد.
پیامدهای اقتصادی و امنیتی اختلال در کابلها
اختلال در کابلهای زیردریایی تنگه هرمز، میتواند پیامدهای اقتصادی و امنیتی گستردهای داشته باشد. از یک سو، اختلال در ارتباطات اینترنتی و مالی، میتواند به کاهش فعالیتهای اقتصادی، افزایش هزینهها و ایجاد هرجومرج در بازارهای مالی منجر شود. از سوی دیگر، این اختلال میتواند بر امنیت ملی کشورها نیز تأثیر بگذارد و ارتباطات نظامی و امنیتی را با مشکل مواجه کند. بنابراین، حفاظت از این زیرساختها، یک اولویت امنیتی برای کشورهای منطقه و جهان است.
راهکارهای پیشگیری و کاهش آسیبپذیری
برای کاهش آسیبپذیری کابلهای زیردریایی، چند راهکار اساسی وجود دارد. نخست، ایجاد مسیرهای جایگزین برای انتقال دادهها، به طوری که در صورت بروز مشکل در یک مسیر، ترافیک به مسیرهای دیگر هدایت شود. دوم، افزایش نظارت بر فعالیتهای دریایی در مناطق حساس و جلوگیری از لنگر انداختن کشتیها در مسیر کابلها. سوم، همکاری بینالمللی برای تبادل اطلاعات و هماهنگی در اقدامات پیشگیرانه و واکنش سریع در صورت بروز حادثه. این اقدامات، میتواند به تضمین پایداری ارتباطات جهانی کمک کند.