آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
اگر فکر میکنید تابستان امسال گرمتر از همیشه بوده و الگوی بارندگیها عجیب شده، شاید حق با شما باشد. سازمان جهانی هواشناسی (WMO) به تازگی هشدار داده که پدیدهی اقلیمی النینو در حال شکلگیری است و میتواند ماههای آینده را به یکی از پرنوسانترین دورههای اقلیمی تبدیل کند. النینو، این پدیدهی مرموز اقیانوس آرام، قرار است بار دیگر دست به کار شود و آرامش آبوهوایی جهان را بر هم بزند. بر اساس آخرین مدلهای پیشبینی، احتمال وقوع آن در نیمهی دوم سال جاری بسیار بالاست و تأثیرات آن تا سال آینده نیز ادامه خواهد داشت. سازمان جهانی هواشناسی با انتشار یک اطلاعیه رسمی، از همهی کشورها خواسته است که خود را برای پیامدهای این پدیده آماده کنند. این پیامدها تنها محدود به افزایش دما نیست؛ بلکه تغییرات شدید در الگوی بارش، خشکسالیهای طولانی در مناطقی مانند استرالیا و جنوب شرق آسیا، و سیلابهای ویرانگر در مناطقی همچون آمریکای جنوبی را در بر میگیرد.
النینو در سالهای گذشته نشان داده که میتواند اقتصاد جهان را تحت تأثیر قرار دهد. کاهش محصولات کشاورزی به دلیل خشکسالی، افزایش قیمت مواد غذایی، و حتی اختلال در حملونقل دریایی، از جمله پیامدهایی است که معمولاً با وقوع این پدیده همراه میشود. نکتهی نگرانکنندهتر اینکه، این پدیده ممکن است با گرمایش جهانی نیز همپوشانی داشته باشد و رکوردهای جدیدی در دمای کره زمین ثبت شود. کارشناسان معتقدند که ترکیب النینو و تغییرات اقلیمی، میتواند فاجعهآمیزترین سناریوهای اقلیمی را رقم بزند.
سازمان جهانی هواشناسی در گزارش خود تأکید کرده است که حتی اگر النینو با شدت متوسط رخ دهد، باز هم تأثیرات آن قابلتوجه خواهد بود. کشورهای در حال توسعه که زیرساختهای ضعیفتری برای مقابله با بلایای طبیعی دارند، بیش از سایرین در معرض آسیب خواهند بود. این هشدار در حالی صادر شده که بسیاری از مناطق جهان، از جمله ایران، پیشتر با خشکسالیهای طولانی و کمآبی دستوپنجه نرم میکنند. ورود النینو به این معادله، میتواند اوضاع را وخیمتر کند یا در برخی نقاط، بارشهای سیلآسا و غیرمنتظره را به همراه داشته باشد. سوالی که اکنون ذهن بسیاری را به خود مشغول کرده، این است که چه باید کرد؟ کارشناسان تأکید دارند که نباید این هشدار را دستکم گرفت. کشورها باید برنامههای مدیریت بحران خود را بهروز کنند، ذخایر آبی را مدیریت نمایند و کشاورزان را برای مواجهه با شرایط غیرعادی آماده سازند. شاید النینو امسال سختتر از همیشه به سراغمان بیاید؛ اما آمادگی، بهترین راه برای کاهش خسارتهای آن است.
النینو چیست و چگونه شکل میگیرد؟
النینو یک پدیدهی اقلیمی است که در نتیجهی گرم شدن آبهای سطحی اقیانوس آرام در منطقهی استوا ایجاد میشود. این گرمایش غیرعادی، با اختلال در جریانهای جوی و بادهای تجاری، میتواند الگوی بارشها و دمای سراسر جهان را تحت تأثیر قرار دهد. در شرایط عادی، بادهای تجاری آبهای گرم را به سمت غرب اقیانوس آرام (نزدیک به استرالیا و اندونزی) میرانند، اما در زمان النینو، این بادها ضعیف میشوند و آب گرم به سمت شرق (نزدیک به آمریکای جنوبی) حرکت میکند. این تغییر ساده، اما بنیادین، میتواند زنجیرهای از تغییرات اقلیمی در سراسر کره زمین ایجاد کند.
پیشبینیهای سازمان جهانی هواشناسی و شدت احتمالی النینو
بر اساس آخرین مدلهای عددی و دادههای جمعآوری شده از سطح اقیانوسها، شاخص گرمایش آبهای اقیانوس آرام در حال افزایش است و پیشبینی میشود که النینوی پیشرو، حداقل با شدت متوسط رخ دهد. با این حال، برخی مدلها حتی احتمال وقوع یک النینوی قوی را نیز رد نمیکنند. WMO در گزارش خود تأکید کرده که شانس وقوع این پدیده بین ماههای اوت تا اکتبر (مرداد تا مهر) بیش از ۷۰ درصد است و تأثیرات آن تا سال ۲۰۲۷ نیز ادامه خواهد داشت. این پیشبینیها بر اساس دادههای ماهوارهای، شناورهای اقیانوسی و مدلهای رایانهای انجام شده است.
تأثیرات النینو بر مناطق مختلف جهان
تأثیرات النینو در نقاط مختلف جهان کاملاً متفاوت است. در استرالیا و جنوب شرق آسیا، این پدیده معمولاً با خشکسالی شدید و کاهش محصولات کشاورزی همراه است. در آمریکای جنوبی (به ویژه پرو و اکوادور)، بارشهای سیلآسا و طغیان رودخانهها را به دنبال دارد. در ایالات متحده، النینو میتواند باعث افزایش بارشها در جنوب کشور و کاهش آن در شمال غربی شود. همچنین آفریقای شرقی نیز معمولاً با سیلابهای ویرانگر مواجه میشود. در ایران، تأثیرات النینو به صورت مستقیم و قطعی مشخص نیست، اما شواهد نشان میدهد که میتواند باعث تغییر در زمان و میزان بارشهای پاییزی و زمستانی شود و در نتیجه، مدیریت منابع آب را با چالش جدیدی روبرو کند.
تأثیر النینو بر گرمایش جهانی و رکوردهای دمایی
یکی از نگرانکنندهترین جنبههای این النینو، همزمانی آن با روند گرمایش جهانی است. سالهایی که النینو رخ میدهد، معمولاً جزو گرمترین سالهای ثبتشده هستند و پیشبینی میشود که سال ۲۰۲۷ نیز یکی از گرمترین سالهای تاریخ باشد. ترکیب این دو عامل، میتواند باعث ذوب سریعتر یخهای قطبی، افزایش سطح آب دریاها و تشدید پدیدههای حدی آبوهوایی مانند طوفانها و امواج گرمایی شود. کارشناسان تأکید دارند که اگرچه النینو یک پدیدهی طبیعی است، اما تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیتهای انسانی، شدت و فراوانی آن را افزایش داده است.
توصیههای عملی برای آمادگی در برابر النینو
سازمان جهانی هواشناسی و دیگر نهادهای بینالمللی، یک مجموعه توصیهی عملی برای کشورها ارائه کردهاند. این توصیهها شامل تقویت سیستمهای هشدار زودهنگام، ایجاد ذخایر آبی استراتژیک، اصلاح الگوی کشت در مناطق خشکخیز، و توسعهی برنامههای مدیریت سیلاب در مناطق مستعد بارشهای شدید است. همچنین به کشورها توصیه شده است که همکاریهای منطقهای خود را برای مقابله با پیامدهای فرامرزی این پدیده افزایش دهند. در سطح فردی نیز شهروندان میتوانند با مدیریت مصرف آب، آمادهسازی منازل در برابر سیلاب و دنبال کردن اخبار هواشناسی، از آسیبهای احتمالی جلوگیری کنند. به هر حال، بهترین راه برای مقابله با این پدیده، پذیرش واقعیت علمی آن و برنامهریزی هوشمندانه است.