آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
شاید باورتان نشود، اما زنگ خطر یک ماده مخدر در مدارس کشور، آنقدرها هم که فکر میکنیم دور نیست. مصطفی محمدپور، رئیس اداره بهزیستی کاشمر، با اعلام یک آمار نگرانکننده، از گسترش مصرف ماده مخدر «ناس» در میان دانشآموزان خبر داده است؛ مادهای که مصرف آن از دوره دوم ابتدایی آغاز میشود و در مقطع اول متوسطه شیوع بیشتری پیدا میکند. «ناس» که در برخی مناطق به عنوان یک ماده محرک و بیخطر شناخته میشود، در واقع یکی از مخربترین مواد مخدر است که به دلیل دسترسی آسان و قیمت پایین، به سرعت در میان نوجوانان جا باز کرده است. متأسفانه، این ماده به راحتی در برخی فروشگاهها در دسترس دانشآموزان قرار میگیرد.
محمدپور با اشاره به اینکه ناس در برخی موارد حتی به عنوان ماده مخدر شناخته نمیشود، تأکید کرده که این تصور اشتباه، خود یکی از عوامل اصلی گسترش آن است. بسیاری از دانشآموزان و حتی برخی والدین، نمیدانند که مصرف ناس چه عواقب جبرانناپذیری میتواند داشته باشد. رئیس اداره بهزیستی کاشمر همچنین اعلام کرده که به سوپرمارکتهای اطراف مدارس ابلاغ شده است که از فروش ناس و مواد مشابه به دانشآموزان خودداری کنند. اما آیا این اقدام به تنهایی میتواند جلوی این بحران را بگیرد؟
نکته نگرانکنندهتر اینکه این ماده در بیشتر استانهای ایران بهآسانی در دسترس است. یعنی این بحران مختص کاشمر یا یک منطقه خاص نیست؛ بلکه پای آن به بسیاری از شهرها و روستاهای کشور باز شده است. عوارض مصرف ناس، شامل اختلالات شدید عصبی، آسیب به بافت دهان و گلو، وابستگی روانی شدید و در نهایت، نابودی تدریجی شخصیت و سلامت فرد است. با این حال، تصور بیخطر بودن آن، باعث شده که بسیاری از نوجوانان بدون آگاهی از عواقب، به سمت آن کشیده شوند. این هشدار، در حالی مطرح میشود که دستگاههای مسئول، از جمله آموزش و پرورش و نیروی انتظامی، باید با اقدامات پیشگیرانه و فرهنگسازی، جلوی این معضل اجتماعی را بگیرند. نظارت بر فروشگاههای اطراف مدارس و آموزش دانشآموزان و والدین، میتواند تأثیر بسزایی داشته باشد. در نهایت، این هشدار یک فرصت است، نه یک تهدید. اگر به موقع واکنش نشان دهیم و با همکاری تمام نهادهای مسئول، فرهنگ مصرف مواد مخدر را از مدارس و جامعه ریشهکن کنیم، میتوانیم از آیندهای تاریک برای نسل جوان جلوگیری کنیم. اما اگر بیتفاوت باشیم، ممکن است دیر شود.
ماهیت ناس و دلایل استقبال نوجوانان از آن
ناس مادهای است که از ترکیب تنباکو، آهک و گاهی مواد افزودنی دیگر تهیه میشود و مصرف آن عمدتاً از طریق زیر لب یا لثه است. آنچه ناس را به یک تهدید جدی تبدیل کرده، نه تنها ماهیت اعتیادآور آن، بلکه سهولت دسترسی و ناآگاهی عمومی از خطراتش است. نوجوانان، به ویژه در سنین ۱۰ تا ۱۵ سالگی، به دلیل کنجکاوی، فشار همسالان و تصور اشتباه از بیخطر بودن این ماده، به سمت آن میروند. این موضوعی است که رئیس بهزیستی کاشمر نیز به آن اشاره کرده و آن را زنگ خطری برای خانوادهها و مسئولان دانسته است.
نقش فروشگاهها در دسترسپذیری ناس
یکی از دلایل اصلی گسترش مصرف ناس، عرضه گسترده آن در فروشگاههای کوچک، به ویژه در اطراف مدارس است. این فروشگاهها با فروش ناس به دانشآموزان، نه تنها به سودجویان کمک میکنند، بلکه سلامت نسل جوان را به خطر میاندازند. ابلاغیه بهزیستی کاشمر به این فروشگاهها، گامی مثبت است، اما نظارت و برخورد قاطعانه با متخلفان، ضرورتی اجتنابناپذیر است.
عوارض جسمی و روانی ناس
بر خلاف باور رایج، ناس عوارضی بسیار شدیدتر از یک ماده محرک ساده دارد. این ماده با ایجاد التهاب و زخم در مخاط دهان و لثه، میتواند به سرطان دهان منجر شود. همچنین، وابستگی شدید روانی به ناس، باعث اختلالات خواب، کاهش تمرکز و افت شدید عملکرد تحصیلی در دانشآموزان میشود. این عوارض، که اغلب در کوتاهمدت قابل مشاهده نیستند، در طولانیمدت به یک فاجعه انسانی تبدیل میشوند.
اقدامات پیشگیرانه و نقش خانواده و مدرسه
برای مقابله با این پدیده، یک رویکرد چندجانبه لازم است. خانوادهها باید با نظارت بر رفتار و دوستان فرزندان خود، و آموزش عواقب مصرف مواد مخدر، مانع از گرایش آنها به سمت ناس شوند. مدارس نیز باید برنامههای آگاهیبخشی منظم را در دستور کار قرار دهند و با همکاری نهادهای انتظامی، از دسترسی دانشآموزان به مواد مخدر جلوگیری کنند. بهزیستی و نیروی انتظامی نیز باید گشتهای نظارتی بر فروشگاههای اطراف مدارس را افزایش دهند.
ضرورت عزم ملی و همکاری بیننهادی
مشکل ناس، یک مسئله محلی محدود به کاشمر نیست؛ بلکه در بیشتر استانهای ایران به عنوان یک چالش جدی مطرح است. بنابراین، ریشهکنی این معضل نیازمند یک عزم ملی و همکاری نزدیک همه نهادهای مسئول از جمله وزارت آموزش و پرورش، وزارت بهداشت، نیروی انتظامی، بهزیستی و سازمانهای مردمنهاد است. همچنین رسانهها باید با اطلاعرسانی دقیق و مستمر، به آگاهیبخشی عمومی کمک کنند.