آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
تنشهای نظامی در خاورمیانه، ابعاد تازهای به خود گرفته و این بار به حوزه آموزش و پرورش کشیده شده است. کویت، یکی از متحدان کلیدی آمریکا در منطقه که در جریان درگیریهای اخیر بارها هدف حملات تلافیجویانه ایران قرار گرفته، دستور تعطیلی تنها مدرسه ایرانی در خاک خود را صادر کرده است. به گزارش خبرگزاری فرانسه (AFP)، وزارت آموزش کویت با استناد به قوانین حاکم بر مدارس خصوصی، مجوز فعالیت مدرسه ایرانی را لغو کرده و از اولیاء دانشآموزان خواسته است تا فرزندان خود را به مدارس دیگر منتقل کنند. این مدرسه، تنها مرکز آموزشی وابسته به ایران در کویت محسوب میشود. هرچند وزارت آموزش کویت دلیل مشخصی برای این اقدام ذکر نکرده، اما رسانهها و تحلیلگران این اقدام را پاسخی به حملات متعدد ایران به زیرساختهای این کشور در جریان جنگ میدانند. ایران پیشتر به بهانه حضور نظامی آمریکا، تأسیسات حساس کویت از جمله نیروگاههای برق و آبشیرینکنها را هدف قرار داده بود .
کویت که میزبان بیش از ده هزار نیروی نظامی آمریکایی و پایگاههای نظامی مهمی است، در ماههای اخیر آسیبهای جدی از حملات ایران دیده و این اقدام تعطیلی مدرسه، در ادامه واکنشهای این کشور علیه ایران ارزیابی میشود. پیش از این، امارات متحده عربی نیز مدارس وابسته به ایران را در خاک خود تعطیل کرده بود و به نظر میرسد کویت نیز از این الگو پیروی کرده است. این اقدامات در حالی صورت میگیرد که درگیریهای منطقهای تأثیرات ویرانگری بر سیستم آموزشی منطقه گذاشته است. بر اساس گزارش سازمان «نجات کودکان»، دستکم ۵۲ میلیون کودک در خاورمیانه و کشورهای همجوار، به دلیل تعطیلی مدارس یا تغییر به آموزش مجازی، از تحصیل بازماندهاند. با تعطیلی تنها مدرسه ایرانی در کویت، روابط دو کشور وارد مرحله جدیدی از تنش شده است. این اقدام که در چارچوب قوانین داخلی کویت توجیه شده، پیامی روشن به تهران درباره هزینههای ادامه تنشها در منطقه دارد. باید منتظر ماند و دید که واکنش ایران به این اقدام چه خواهد بود.
انگیزههای سیاسی و امنیتی پشت تعطیلی مدرسه
کویت با این اقدام، در واقع هزینههای سیاسی حضور ایران در منطقه را به رخ میکشد. حملات تلافیجویانه ایران به زیرساختهای این کشور، دولت کویت را به این نتیجه رساند که باید در واکنش به این حملات، اهرمهای فشار را فعال کند. تعطیلی مدرسه ایرانی، یک اقدام هدفمند برای نشان دادن قدرت و اراده کویت در برابر تهدیدات ایران است. این اقدام که با حمایت افکار عمومی کویت نیز همراه شده، میتواند زمینهساز اقدامات مشابه دیگری علیه نهادهای ایرانی در کشورهای حاشیه خلیج فارس شود .
پیامدهای دیپلماتیک و تأثیر بر روابط دو کشور
تعطیلی مدرسه ایرانی در کویت، بدون شک واکنش تند تهران را در پی خواهد داشت. ایران ممکن است این اقدام را به عنوان یک حرکت خصمانه و فراتر از یک تصمیم اداری تلقی کند و دست به اقدامات تلافیجویانهای علیه منافع کویت بزند. از سوی دیگر، این اقدام به عنوان یک آزمون برای سایر کشورهای عربی منطقه نیز محسوب میشود. اگر کویت بتواند این اقدام را بدون واکنش جدی از سوی ایران به انجام برساند، ممکن است سایر کشورها نیز برای تعطیلی نهادهای ایرانی در خاک خود ترغیب شوند. با این حال، این اقدام کویت را در موقعیت دشواری قرار میدهد؛ از یک سو باید روابط خود با ایران را مدیریت کند و از سوی دیگر، به عنوان کشوری که متحد استراتژیک آمریکاست، نباید در برابر حملات ایران منفعل باقی بماند.
محور سوم: ابعاد حقوقی و شبهقضایی تصمیم کویت
وزارت آموزش کویت برای این اقدام خود، به قوانین داخلی حاکم بر مدارس خصوصی استناد کرده است. اما با توجه به اینکه هیچ توضیح روشنی درباره تخلفات خاص این مدرسه ارائه نشده، این اقدام در ابعاد حقوقی قابل بحث است. از سوی دیگر، این مدرسه به عنوان تنها مدرسه ایرانی در کویت، میتواند ادعا کند که این تصمیم، تبعیضآمیز و با انگیزههای سیاسی و نه حقوقی اتخاذ شده است. در صورت شکایت ایران به نهادهای بینالمللی حقوقی، کویت باید بتواند ادله قانعکنندهای برای این اقدام ارائه دهد. اما به نظر میرسد که دولت کویت با توجه به شرایط اضطراری جنگ، این اقدام را در چارچوب حق حاکمیت خود برای حفظ امنیت ملی توجیه خواهد کرد. تجربه تعطیلی مدارس وابسته به ایران در امارات، نشان میدهد که این کشورها برای چنین اقداماتی، ممکن است استدلالهایی مرتبط با قانونشکنی نهادهای وابسته به ایران و یا نقض قوانین داخلی را مطرح کنند .
تأثیر بر دانشآموزان و جامعه ایرانیان مقیم کویت
این اقدام مستقیماً بر زندگی دانشآموزان ایرانی و خانوادههایشان تأثیر میگذارد. دانشآموزانی که در این مدرسه تحصیل میکردند، اکنون مجبور به انتقال به مدارس دیگر با سیستم آموزشی متفاوت هستند که میتواند بر روند تحصیلی و سلامت روانی آنها تأثیر منفی بگذارد. از سوی دیگر، این اقدام میتواند به عنوان یک علامت هشدار برای جامعه ایرانیان مقیم کویت تلقی شود و آنها را نگران آینده حضور خود در این کشور کند. همچنین، برخی خانوادهها ممکن است تصمیم به ترک کویت بگیرند تا از بیثباتی و تبعات تنشهای احتمالی آینده در امان بمانند. این موضوع میتواند تأثیر منفی بر روابط اجتماعی و اقتصادی میان دو کشور داشته باشد و فضای همکاری را تحت تأثیر قرار دهد.
چشم انداز آینده تنشها و واکنشهای متقابل
با توجه به روند رو به افزایش تنشها در منطقه، احتمال میرود که ما شاهد اقدامات مشابهی از سوی سایر کشورها باشیم. هرگونه تشدید تنشها میتواند به یک جنگ تمامعیار اقتصادی و سیاسی علیه نهادهای ایران در منطقه منجر شود که هزینههای سنگینی برای همه طرفها در بر خواهد داشت. همچنین، واکنش ایران به این اقدام میتواند تعیینکننده آینده روابط کویت و ایران باشد. اگر ایران با واکنش نظامی پاسخ دهد، تنشها به سطح جدیدی صعود خواهد کرد و اگر پاسخ ایران صرفاً دیپلماتیک باشد، شاید بتوان زمینههای گفتوگو را حفظ کرد. با این حال، با توجه به پیشینه پرتنش روابط دو کشور، به نظر میرسد که حداقل در کوتاهمدت، شاهد کاهش تنشها نباشیم و هر روز ممکن است شاهد اقدامات جدیدی از سوی هر دو طرف باشیم.