آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
به نظر میرسد پس از ماهها گرما و خشکسالی، بالاخره حال و هوای طبیعت عوض میشود. سازمان جهانی هواشناسی در تازهترین گزارش خود، از احتمال ۹۰ درصدی شکلگیری پدیده النینو در پاییز و زمستان امسال خبر داده است و این یعنی ایران، پاییزی پرآب و سرشار از باران در پیش خواهد داشت. النینو، که با گرم شدن غیرعادی آبهای اقیانوس آرام شناخته میشود، معمولاً الگوی بارش را در سراسر جهان تغییر میدهد. بر اساس دادههای تاریخی، در سالهایی که النینو رخ میدهد، بارشهای پاییزه در ایران به طور محسوسی افزایش مییابد و خشکسالیهای مزمن، جای خود را به سیلابهای فصلی میدهند.
سازمان جهانی هواشناسی اعلام کرده است که احتمال شکلگیری این پدیده در تابستان ۲۰۲۶ حدود ۸۰ درصد است و این احتمال تا پاییز و زمستان به بیش از ۹۰ درصد خواهد رسید. این یعنی ما با یک تغییر اقلیمی قطعی و فراگیر روبرو هستیم. بر اساس مدلهای پیشبینی، تمام ماههای پاییز امسال از بارش بالاتر از نرمال برخوردار خواهند بود. اما اوج این بارشها در ماه اکتبر (۱۰ مهر تا ۱۰ آبان) متمرکز خواهد بود؛ یعنی زمانی که سامانههای بارشی متعددی وارد کشور میشوند و بخشهای وسیعی از ایران، بهویژه نیمه شمالی، غربی و مناطق زاگرس را تحت تأثیر قرار میدهند.
این پیشبینی، هم نویدبخش است و هم هشداردهنده. از یک سو، بارشهای سیلآسا میتواند به پر شدن سدها، احیای تالابها و بهبود منابع آب زیرزمینی کمک کند و از سوی دیگر، احتمال وقوع سیلابهای ویرانگر و خسارتهای جدی به زیرساختها وجود دارد. با نزدیک شدن به پاییز، همه دستگاههای اجرایی و امدادی باید آمادگی خود را برای مواجهه با بارشهای سنگین و سیلابهای احتمالی افزایش دهند. این پاییز، میتواند نقطه عطفی در مدیریت منابع آب کشور باشد؛ به شرط آنکه برای آن برنامهریزی کنیم.
مکانیسم تأثیر النینو بر اقلیم ایران
النینو با تغییر مسیر جریانهای جوی و افزایش رطوبت در مناطق استوایی، باعث میشود که سامانههای بارشی بیشتری به سمت ایران حرکت کنند. این پدیده معمولاً در پاییز و زمستان با افزایش بارش در نیمه غربی و شمالی کشور همراه است و به عنوان یک «سال پرباران» در ایران شناخته میشود.
پیشبینیهای آماری و مدلهای اقلیمی
مدلهای عددی نشان میدهند که شدت این پدیده در ماههای اکتبر تا دسامبر به اوج خود میرسد. سازمان هواشناسی با تحلیل دادههای ۵۰ ساله، تأیید کرده است که در سالهای مشابه، میزان بارشها تا ۴۰ درصد افزایش یافته است.
پیامدهای مثبت برای منابع آبی و کشاورزی
این بارشها میتواند به احیای دریاچهها، تغذیه سفرههای آب زیرزمینی و افزایش ظرفیت سدها کمک کند و برای کشاورزان پاییز و بهار، یک سال ایدهآل را رقم بزند.
هشدارهای سیلاب و مدیریت بحران
با توجه به شدت پیشبینیشده، وقوع سیلابهای محلی و روانآبهای ناگهانی، محتمل است. سازمان مدیریت بحران باید با هماهنگی دستگاههای اجرایی، تمهیدات لازم برای مقابله با بحرانهای احتمالی را فراهم کند.
تغییرات اقلیمی و چالشهای آینده
اگرچه النینو یک پدیده طبیعی است، اما تغییرات اقلیمی میتواند بر شدت و تناوب آن تأثیر بگذارد. دانشمندان هشدار میدهند که با گرم شدن زمین، پدیدههای حدی مانند سیلاب و خشکسالی، محتملتر میشوند و نیاز به مدیریت پایدار منابع آبی را افزایش میدهند.