آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
دکتر پوریا زرشناس - دبیر ارشد تحریریه آسیانیوز ایران
سینمای ایران در دهه هفتاد، با موج تازهای از فیلمهای پلیسی-جنایی مواجه بود که هرکدام تلاش میکردند با «داستانهای معمایی» و «فضای پرتعلیق»، مخاطب را به سالنهای سینما بکشانند. فیلم «قانون» ساخته فرامرز قریبیان (که خود در نقش منفی فیلم نیز ایفای نقش کرده) یکی از این تلاشهاست. داستان فیلم حول محور «مفخم» (جمشید جهانزاده)، قاچاقچی بینالمللی، و «سرگرد ملک» (فرامرز قریبیان)، افسر پلیسی که به دنبال انتقام خون همسرش است، میچرخد.
فیلم با «فضای معمایی» و «تعقیب و گریز» تلاش میکند مخاطب را با خود همراه کند. «فرامرز قریبیان» در نقش «مفخم» (قهرمان منفی فیلم) یکی از نقاط قوت فیلم است. قریبیان که کارگردان فیلم نیز هست، با «چهره آرام» و «حرکات حسابشده» خود، شخصیتی «خطرناک» و «محاسبهگر» خلق کرده است. «عبدالرضا اکبری» در نقش «سرگرد ملک» (افسر پلیس) بازی «قابل قبولی» دارد، اما شخصیت او (به دلیل فیلمنامه) چندان «عمق» و «لایههای روانشناختی» ندارد . «نرسی گرگیا» (در نقش سهراب) و «جمشید جهانزاده» (در نقش مفخم) نیز در نقشهای مکمل در سطح متوسطی ظاهر شدهاند.
از نقاط قوت فیلم، «داستان معمایی جذاب» (کلاهبرداری ۵ میلیاردی و گروگانگیری پسر سرگرد ملک) و «فضای پلیسی» (تعقیب و گریز، نفوذی در باند، و نبرد نهایی) است. فیلم با «موسیقی متن مهرداد جنابی» و «فیلمبرداری مازیار پرتو» (که به «فضاسازی» کمک کرده) نیز در سطح قابل قبولی قرار دارد . با این حال، «شخصیتپردازی سطحی» (به ویژه شخصیتهای زن) و «پایانبندی قابل پیشبینی» از نقاط ضعف فیلم هستند. «قانون» فیلمی است «متوسط» و «سرگرمکننده» که با وجود «داستان معمایی» و «بازیهای قابل قبول»، نتوانسته است به اثری ماندگار در سینمای ایران تبدیل شود. تماشای آن را به علاقهمندان سینمای پلیسی دهه هفتاد توصیه میکنیم.
فیلمنامه و ساختار روایی
فیلمنامه «قانون» (نوشته محمود حسنی) از یک «ایده مرکزی» جذاب (انتقام یک افسر پلیس از قاچاقچی که همسرش را کشته) بهره میبرد . با این حال، فیلمنامه در «پرداخت شخصیتها» دچار «سطحینگری» شده است. «گرههای داستانی» (گروگانگیری پسر ملک و نبرد نهایی) به خوبی «بسط» و «پرداخت» میشوند، اما شخصیتها «عمق» کافی ندارند . فیلمنامه همچنین از «دیالوگهای کلیشهای» (که در فیلمهای پلیسی رایج است) استفاده کرده است.
شخصیتپردازی و بازیها
«فرامرز قریبیان» در نقش «سرگرد ملک» یکی از نقاط قوت فیلم است. قریبیان با «چهره آرام» و «حرکات حسابشده» خود، شخصیتی «خطرناک» و «محاسبهگر» خلق کرده است. «عبدالرضا اکبری» در نقش پلیس بازی کمرنگ ولی «قابل قبولی» دارد، اما شخصیت او (به دلیل فیلمنامه) چندان «عمق» ندارد. «نرسی گرگیا» و «جمشید جهانزاده» نیز در نقشهای مکمل در سطح متوسطی ظاهر شدهاند.
کارگردانی و فیلمبرداری
فرامرز قریبیان در «قانون» کارگردانی «مطمئن» و «هماهنگ» با فضای فیلم ارائه داده است. او به خوبی میداند که چگونه از «فضای شهری» و «تعقیب و گریز» برای ایجاد «حس هیجان» استفاده کند. «فیلمبرداری مازیار پرتو» در سطح «قابل قبول» قرار دارد و «نورپردازی» (به ویژه در صحنههای شب) به «فضاسازی» کمک کرده است .
موسیقی و طراحی صحنه
«موسیقی متن مهرداد جنابی» در سطح «قابل قبول» قرار دارد و با «فضای معمایی» فیلم هماهنگ است . «طراحی صحنه و لباس» (که نام طراح در اطلاعات موجود نیست) در سطح «معمولی» قرار دارد و فضای دهه هفتاد را بازآفرینی کرده است.
جایگاه فیلم در سینمای ایران
«قانون» را در مقایسه با سایر فیلمهای پلیسی-جنایی دهه هفتاد (مثل «دستهای آلوده» (۱۳۷۸) سیروس الوند و «مردی از جنس بلور» (۱۳۷۷) سعید سهیلی) باید ارزیابی کرد. این فیلم از نظر «داستان معمایی» و «فضاسازی» در سطح قابل قبولی قرار دارد، اما از نظر «شخصیتپردازی عمیق» در سطح پایینتری است. با این حال، «قانون» به عنوان یک «فیلم پلیسی کلاسیک» در تاریخ سینمای ایران ثبت شده است.