آسیانیوز ایران، سرویس اجتماعی:
حادثهای تلخ و هشداردهنده، شب پنجشنبه ۱۶ مردادماه در نیشابور رخ داد. ۱۲ نفر بر اثر مصرف مشروبات الکلی مسموم و راهی بیمارستان ۲۲ بهمن این شهر شدند . این مسمومیت دستهجمعی که در ساعات پایانی هفته رخ داد، متأسفانه با وجود تلاشهای گسترده کادر درمان، به جانباختن یکی از این افراد انجامید. با اعلام این حادثه، بلافاصله اقدامات درمانی و مراقبتی برای مصدومان آغاز شد. با این حال، وخامت حال تعدادی از آنها، نیازمند اقدامات تخصصیتری بود .
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی نیشابور، دکتر سعید سپهریکیا، با اشاره به این حادثه، از وخامت حال برخی از بیماران خبر داد و گفت که ۷ نفر از آنان روز شنبه ۱۷ مرداد، تحت دیالیز قرار گرفتهاند . با توجه به شرایط بحرانی ۶ نفر از این مصدومان، تصمیم گرفته شد که برای ادامه روند درمان و دریافت خدمات تخصصیتر، به مراکز درمانی در مشهد منتقل شوند . این انتقال با استفاده از بالگرد و آمبولانسهای اورژانس انجام شده است .
متأسفانه تلاشهای شبانهروزی کادر درمان برای نجات جان این بیماران، کافی نبود و یکی از آنها به رغم تمام اقدامات درمانی، جان خود را از دست داد . یک بیمار دیگر نیز پس از اتمام فرآیند دیالیز، به مشهد اعزام خواهد شد . جزئیات دقیق درباره علت اصلی این مسمومیت، از جمله نوع و منشأ مشروبات الکلی مصرفی و همچنین وضعیت فعلی سایر مصدومان، هنوز بهطور کامل منتشر نشده است. این در حالی است که این حادثه، بار دیگر خطرات جبرانناپذیر مصرف مشروبات الکلی غیراستاندارد و تقلبی را به رخ میکشد.
ابعاد حادثه و وضعیت مصدومان
طبق گزارشهای رسمی، ۱۲ نفر از شهروندان نیشابوری در شب پنجشنبه، پس از مصرف مشروبات الکلی، دچار مسمومیت شدید شده و به بیمارستان ۲۲ بهمن مراجعه کردهاند . این تعداد مصدوم، نشاندهنده یک مسمومیت دستهجمعی است که نیازمند واکنش سریع و گسترده سیستم درمانی بوده است. تیمهای درمانی بیمارستان بلافاصله اقدامات اولیه را برای نجات جان این افراد آغاز کردند. با این حال، شدت مسمومیت در برخی از مصدومان به حدی بالا بود که نیاز به مداخلات درمانی پیشرفتهتری داشت. وخامت حال ۷ نفر از این بیماران، آنها را به دستگاه دیالیز کشاند تا سموم را از خونشان پاک کنند . دیالیز نشاندهنده نارسایی حاد کلیوی ناشی از مسمومیت است که یکی از عوارض جدی و خطرناک مصرف متانول محسوب میشود.
وخامت حال ۶ نفر از مسمومان، مسئولان را بر آن داشت تا با انتقال آنها به مراکز درمانی مشهد که از امکانات تخصصیتری برخوردارند، شانس بقای آنها را افزایش دهند . این انتقال با سرعت و با استفاده از بالگرد و آمبولانس انجام شد تا در سریعترین زمان ممکن، مصدومان تحت مراقبتهای ویژه قرار گیرند. یک بیمار دیگر نیز پس از تکمیل فرایند دیالیز، برای ادامه درمان به مشهد اعزام خواهد شد.
علتشناسی و تحلیل خطر
هرچند هنوز گزارشی رسمی درباره علت قطعی و منشأ این مسمومیت منتشر نشده است، اما با توجه به الگوی مسمومیتهای مشابه در کشور، احتمال قوی وجود دارد که این حادثه ناشی از مصرف مشروبات الکلی تقلبی و غیراستاندارد باشد که حاوی مقادیر خطرناکی از متانول (الکل چوب) بوده است. متانول، مادهای سمی و ارزانقیمت است که برخی سوداگران برای افزایش حجم مشروبات الکلی دستساز از آن استفاده میکنند و حتی مقادیر کمی از آن میتواند منجر به نابینایی، نارسایی کلیوی و مرگ شود. استفاده از الکلهای صنعتی به جای اتانول، علت اصلی بسیاری از مسمومیتهای مرگبار با مشروبات الکلی در ایران است. نبود نظارت کافی بر بازار غیررسمی و تولید مشروبات الکلی دستساز، خطر بروز چنین حوادث تلخی را همواره افزایش میدهد. این حادثه در نیشابور نیز نشاندهنده استمرار یک بحران بهداشتی و اجتماعی جدی است.
در چنین مواردی، شناسایی سریع منشأ مشروبات مسمومکننده و جمعآوری آنها از سطح بازار، برای جلوگیری از افزایش تعداد قربانیان، یک اقدام فوری و حیاتی است. با این حال، تا این لحظه خبری از برخورد با توزیعکنندگان این مشروبات منتشر نشده است.
واکنش اورژانس و کادر درمان
سرعت عمل اورژانس و کادر درمان بیمارستان ۲۲ بهمن نیشابور در رسیدگی به این حادثه، قابل تقدیر است. پذیرش ۱۲ مصدوم با مسمومیت شدید در یک شب، یک چالش بزرگ برای یک مرکز درمانی محسوب میشود و نشاندهنده آمادگی نسبی سیستم درمانی برای مواجهه با بحرانهای مشابه است. انجام اقدامات درمانی اولیه و تشخیص سریع نیاز به دیالیز و انتقال بیماران، نشان از عملکرد حرفهای تیم پزشکی دارد. اقدام به موقع برای انتقال ۶ بیمار بدحال به مراکز درمانی مجهزتر در مشهد، یک تصمیم درست و حیاتی بود که میتوانست جان تعدادی از آنها را نجات دهد. این انتقال سریع با استفاده از بالگرد، نشان از وجود یک سیستم هماهنگ برای انتقال بیماران بینشهری در شرایط بحران است. همچنین، ادامه فرایند دیالیز برای یک بیمار دیگر پیش از انتقال او، نشان از مراقبت دقیق و گامبهگام پزشکان برای تثبیت وضعیت بیمار پیش از جابهجایی است.
متأسفانه، با وجود تمام این تلاشها، یک بیمار جان خود را از دست داد. این مرگ، تلخی حادثه را دوچندان میکند و یادآوری میکند که در برخی موارد، سرعت و کیفیت اقدامات درمانی نیز نمیتواند مانع از عواقب جبرانناپذیر مسمومیت با متانول شود.
ابعاد اجتماعی و پیامدهای اقتصادی
مسمومیتهای دستهجمعی با مشروبات الکلی تقلبی، فراتر از یک بحران پزشکی، یک آسیب اجتماعی عمیق است. این حوادث، به ویژه در شهرهای متوسط و کوچک، نشاندهنده وجود یک بازار غیررسمی و گسترده برای مواد الکلی است که به دلیل عدم نظارت، بهطور مستقیم سلامت و جان شهروندان را تهدید میکند. قربانیان این گونه حوادث، اغلب از اقشار کمدرآمد جامعه هستند که به دلیل عدم دسترسی به مشروبات استاندارد (و البته گرانقیمت)، به دام سوداگران الکلهای تقلبی میافتند. علاوه بر هزینههای جبرانناپذیر انسانی، این حوادث هزینههای اقتصادی سنگینی را نیز به سیستم درمانی کشور تحمیل میکنند. بستری شدن طولانیمدت بیماران، انجام دیالیزهای متعدد و انتقال هوایی بیماران به مراکز تخصصی، منابع مالی و انسانی زیادی را به خود اختصاص میدهد که میتوانست در جایگاه دیگری هزینه شود. از این منظر، پیشگیری از وقوع چنین حوادثی، میتواند یک صرفهجویی اقتصادی قابل توجه نیز باشد.
پیامدهای حقوقی و ضرورت پیشگیری
با وجود اعلام رسمی حادثه، تاکنون خبری از تشکیل پرونده قضایی یا دستگیری عاملان توزیع مشروبات مسمومکننده منتشر نشده است. با توجه به کشتهشدن یک نفر و مسمومیت ۱۱ تن دیگر، انتظار میرود که دستگاه قضایی بهسرعت وارد عمل شده و با شناسایی و برخورد با متخلفان، از تکرار چنین حوادثی جلوگیری کند. این قبیل حوادث باید به عنوان یک اولویت امنیتی و بهداشتی توسط مسئولان محلی و کشوری پیگیری شود.
برای پیشگیری از تکرار این فجایع، علاوه بر برخورد قضایی، نیازمند یک استراتژی جامع اطلاعرسانی و آموزش عمومی هستیم. هشدار درباره خطرات مرگبار مصرف مشروبات الکلی غیراستاندارد و تقلبی، باید بهطور مستمر در رسانهها و مراکز آموزشی تکرار شود. تقویت نظارتهای بهداشتی و برخورد با تولیدکنندگان غیرمجاز نیز به اندازه فرهنگسازی، در کاهش این حوادث مؤثر است و این حادثه تلخ در نیشابور باید به عنوان یک زنگ خطر جدی برای تمامی مسئولان باشد.