درآمد ۵۱ میلیونی رانندگان اسنپ؛ نصف تورم، نصف رؤیا

آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:

اسنپ، بزرگترین پلتفرم حمل‌ونقل آنلاین ایران، در جدیدترین گزارش عملکردی خود از درآمد ماهانه ۵۱ میلیون و ۹۰۰ هزار تومانی رانندگان تمام‌وقت خود در سال ۱۴۰۴ خبر داده است. این رقم که با رشد ۲۵ درصدی نسبت به سال قبل همراه بوده، در نگاه اول یک درآمد خوب و قابل قبول به نظر می‌رسد. اما وقتی این رشد را با تورم ۵۰.۶ درصدی همان سال مقایسه می‌کنیم، متوجه می‌شویم که درآمد واقعی رانندگان، نه تنها رشد نکرده، بلکه به طور قابل توجهی کاهش یافته است. این یعنی رانندگان اسنپ، در مسابقه با تورم، بازنده‌اند. واقعیت تلخ این است که رانندگان اسنپ، با وجود گزارش‌های خوش‌بینانه، همچنان درگیر یک بحران معیشتی عمیق هستند. درآمدی که شاید در سال‌های گذشته می‌توانست زندگی نسبتاً مناسبی را برای یک خانواده فراهم کند، اکنون به دلیل افزایش سرسام‌آور هزینه‌ها، توان خرید بسیار ناچیزی دارد. به عبارت دیگر، رانندگان اسنپ، علیرغم تلاش شبانه‌روزی، در حال عقب‌تر افتادن از قطار تورم هستند و این وضعیت، می‌تواند به یک بحران اجتماعی بزرگ تبدیل شود.

اما این فقط یک طرف ماجراست. گزارش اسنپ نشان می‌دهد که کل سفرهای انجام‌شده در سال ۱۴۰۴، تنها ۰.۸ درصد نسبت به سال قبل رشد داشته است که کمترین رشد سالانه در ۵ سال اخیر محسوب می‌شود. این یعنی بحران‌های اقتصادی و اجتماعی سال گذشته، از جمله اعتراضات و جنگ‌های متعدد، باعث شده است که مردم کمتر از تاکسی‌های اینترنتی استفاده کنند و در نتیجه، رانندگان با کاهش تقاضا و درآمد مواجه شوند. این کاهش رشد، مثل ترمز دستی، درآمد رانندگان را متوقف کرده است. از سوی دیگر، هزینه‌های سربار رانندگان، به ویژه هزینه‌های سوخت و نگهداری خودرو، نیز به شدت افزایش یافته است. افزایش قیمت بنزین و تعمیرات خودرو، بخش قابل توجهی از درآمد ناخالص رانندگان را می‌بلعد و عملاً درآمد خالص آنها را به شدت کاهش می‌دهد. در چنین شرایطی، درآمد ۵۱ میلیون تومانی، دیگر آن رقم جذاب گذشته نیست و عملاً یک درآمد متوسط و حتی پایین‌تر از متوسط محسوب می‌شود.

نکته قابل تأمل دیگر، تفاوت فاحش درآمد رانندگان تمام‌وقت و پاره‌وقت است. رانندگانی که کمتر از ۴۰ سفر در ماه داشتند، ماهیانه ۱۷ میلیون تومان درآمد کسب کرده‌اند که این رقم، به هیچ وجه نمی‌تواند پاسخگوی هزینه‌های زندگی باشد. این موضوع، نشان می‌دهد که تنها رانندگانی که به صورت تمام‌وقت و با ساعات طولانی فعالیت می‌کنند، می‌توانند به درآمد نسبی دست یابند و این، خود به معنای فشار کاری بسیار بالا و کاهش کیفیت زندگی است. با وجود اینکه سهم اسنپ از بازار تاکسی‌های آنلاین، از ۸۸.۷ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۸۹.۹ درصد در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است، اما این افزایش سهم، نتوانسته است به افزایش متناسب درآمد رانندگان منجر شود. این موضوع، نشان می‌دهد که مشکل اصلی، نه در رقابت با سایر پلتفرم‌ها، بلکه در عوامل کلان اقتصادی و کاهش قدرت خرید مردم است. در واقع، تا زمانی که اقتصاد کشور درگیر بحران باشد، هرگونه افزایش سهم بازار، نمی‌تواند به بهبود معیشت رانندگان کمک کند.

این گزارش، زنگ خطری جدی برای سیاست‌گذاران و مسئولان است. آنها باید با اتخاذ تدابیر اقتصادی مناسب، زمینه را برای کاهش تورم و افزایش قدرت خرید مردم فراهم کنند تا بتوانند به رانندگان تاکسی‌های اینترنتی و سایر اقشار آسیب‌پذیر جامعه کمک کنند. در غیر این صورت، این بحران، می‌تواند به یک فاجعه اجتماعی تبدیل شود و زندگی میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار دهد. در نهایت، گزارش اسنپ، اگرچه از منظر عددی، یک گزارش مثبت به نظر می‌رسد، اما با نگاهی عمیق‌تر، واقعیت تلخ معیشت رانندگان را به تصویر می‌کشد. رانندگانی که با وجود تلاش شبانه‌روزی، هنوز درگیر یک مسابقه نابرابر با تورم هستند و در این مسابقه، هر روز بیش از پیش عقب‌تر می‌افتند.

بررسی درآمد رانندگان اسنپ در مقایسه با تورم

یکی از مهم‌ترین نکات در گزارش اسنپ، مقایسه رشد درآمد رانندگان با نرخ تورم است. بر اساس داده‌های مرکز آمار، تورم سالانه در سال ۱۴۰۴ برابر با ۵۰.۶ درصد بوده است. این یعنی قیمت کالاها و خدمات، به طور متوسط ۵۰.۶ درصد افزایش یافته است. در مقابل، رشد درآمد رانندگان تمام‌وقت اسنپ، تنها ۲۵ درصد بوده است. این تفاوت فاحش، به معنای کاهش ۲۵ درصدی قدرت خرید رانندگان است. به عبارت دیگر، رانندگان اسنپ، با وجود افزایش درآمد اسمی، در عمل، قدرت خرید کمتری نسبت به سال قبل دارند.

برای درک بهتر این موضوع، می‌توانیم یک مثال ساده بزنیم. فرض کنید یک راننده در سال ۱۴۰۳ ماهیانه ۴۰ میلیون تومان درآمد داشته است. با رشد ۲۵ درصدی، درآمد او در سال ۱۴۰۴ به ۵۰ میلیون تومان می‌رسد. اما در همین مدت، قیمت کالاها و خدمات ۵۰.۶ درصد افزایش یافته است. بنابراین، برای خرید همان کالاها و خدماتی که در سال ۱۴۰۳ با ۴۰ میلیون تومان خریداری می‌کرده، در سال ۱۴۰۴ به بیش از ۶۰ میلیون تومان نیاز دارد. این یعنی درآمد واقعی او کاهش یافته است. این موضوع، نشان می‌دهد که افزایش درآمد اسمی، به تنهایی نمی‌تواند به بهبود وضعیت معیشتی کمک کند. آنچه اهمیت دارد، درآمد واقعی است که با کسر تورم از درآمد اسمی به دست می‌آید. در مورد رانندگان اسنپ، درآمد واقعی آنها کاهش یافته است و این، یک زنگ خطر جدی است که نیازمند توجه فوری مسئولان است.

کاهش رشد سفرها و تأثیر آن بر درآمد رانندگان

یکی دیگر از عوامل مهم در کاهش درآمد رانندگان اسنپ، کاهش رشد سفرها در سال ۱۴۰۴ است. بر اساس گزارش اسنپ، کل سفرهای انجام‌شده در این سال، تنها ۰.۸ درصد نسبت به سال قبل رشد داشته است که کمترین رشد سالانه در ۵ سال اخیر محسوب می‌شود. این کاهش رشد، به معنای کاهش تقاضا برای خدمات تاکسی‌های اینترنتی است و در نتیجه، رانندگان با کاهش تعداد سفرها و درآمد مواجه شده‌اند.

دلایل متعددی برای کاهش رشد سفرها وجود دارد. یکی از مهم‌ترین این دلایل، بحران‌های اقتصادی و اجتماعی سال گذشته است. اعتراضات، جنگ‌های متعدد و ناامنی‌های اقتصادی، باعث شده است که مردم کمتر به سفرهای درون‌شهری بروند و در نتیجه، تقاضا برای تاکسی‌های اینترنتی کاهش یابد. همچنین، افزایش قیمت سوخت و هزینه‌های حمل و نقل، باعث شده است که مردم بیشتر از وسایل حمل و نقل عمومی استفاده کنند و از تاکسی‌های اینترنتی کمتر استفاده کنند. با وجود اینکه سهم اسنپ از بازار تاکسی‌های آنلاین، از ۸۸.۷ درصد در سال ۱۴۰۳ به ۸۹.۹ درصد در سال ۱۴۰۴ افزایش یافته است، اما این افزایش سهم، نتوانسته است به افزایش متناسب درآمد رانندگان منجر شود. این موضوع، نشان می‌دهد که مشکل اصلی، نه در رقابت با سایر پلتفرم‌ها، بلکه در کاهش کلی تقاضا است.

افزایش هزینه‌های سربار رانندگان

علاوه بر تورم و کاهش رشد سفرها، افزایش هزینه‌های سربار رانندگان نیز یکی از عوامل مهم در کاهش درآمد خالص آنها است. هزینه‌هایی مانند سوخت، تعمیر و نگهداری خودرو، بیمه و سایر هزینه‌های جانبی، بخش قابل توجهی از درآمد ناخالص رانندگان را می‌بلعد. در سال ۱۴۰۴، قیمت سوخت و سایر هزینه‌های مربوط به خودرو، به شدت افزایش یافته است و این موضوع، فشار زیادی را بر رانندگان وارد کرده است.

برای مثال، افزایش قیمت بنزین، به تنهایی می‌تواند سهم قابل توجهی از درآمد رانندگان را کاهش دهد. رانندگان اسنپ، برای انجام سفرهای خود، به مقدار زیادی سوخت نیاز دارند و هرگونه افزایش قیمت سوخت، به معنای کاهش درآمد خالص آنها است. همچنین، هزینه‌های تعمیر و نگهداری خودرو نیز به دلیل افزایش قیمت قطعات و دستمزد تعمیرکاران، به شدت افزایش یافته است. با در نظر گرفتن این هزینه‌ها، درآمد خالص رانندگان اسنپ، به مراتب کمتر از ۵۱ میلیون تومان است و ممکن است به نصف این رقم نیز برسد. این موضوع، نشان می‌دهد که وضعیت معیشتی رانندگان، بسیار دشوارتر از آن چیزی است که در گزارش اسنپ به نظر می‌رسد.

تفاوت درآمد رانندگان تمام‌وقت و پاره‌وقت

گزارش اسنپ، تفاوت قابل توجهی را بین درآمد رانندگان تمام‌وقت و پاره‌وقت نشان می‌دهد. رانندگان تمام‌وقتی که بیش از ۴۰ سفر در ماه دارند، ماهیانه ۵۱.۹ میلیون تومان درآمد دارند. اما رانندگان پاره‌وقتی که کمتر از ۴۰ سفر در ماه دارند، تنها ۱۷ میلیون تومان درآمد کسب می‌کنند. این تفاوت، نشان می‌دهد که تنها رانندگانی که به صورت تمام‌وقت و با ساعات طولانی فعالیت می‌کنند، می‌توانند به درآمد نسبی دست یابند.

این موضوع، به معنای فشار کاری بسیار بالا و کاهش کیفیت زندگی برای رانندگان تمام‌وقت است. آنها برای دستیابی به این درآمد، مجبور هستند ساعات طولانی را پشت فرمان بگذرانند و از زندگی شخصی و خانوادگی خود بگذرند. این فشار کاری، می‌تواند به مشکلات جسمی و روانی برای رانندگان منجر شود و کیفیت خدمات آنها را نیز کاهش دهد. از سوی دیگر، رانندگان پاره‌وقت، با وجود تلاش کمتر، درآمد بسیار ناچیزی دارند که به هیچ وجه نمی‌تواند پاسخگوی هزینه‌های زندگی باشد. این موضوع، نشان می‌دهد که اسنپ، به عنوان یک پلتفرم، نتوانسته است شرایط مناسبی را برای همه رانندگان خود فراهم کند و این، یک نقطه ضعف بزرگ برای این پلتفرم محسوب می‌شود.

راهکارهای بهبود وضعیت معیشتی رانندگان

برای بهبود وضعیت معیشتی رانندگان اسنپ، باید اقدامات متعددی در سطوح مختلف انجام شود:

1. اولین و مهم‌ترین اقدام، کنترل تورم و افزایش قدرت خرید مردم است. دولت باید با اتخاذ سیاست‌های اقتصادی مناسب، زمینه را برای کاهش تورم و افزایش اشتغال فراهم کند تا مردم بتوانند هزینه‌های حمل و نقل خود را تأمین کنند و تقاضا برای تاکسی‌های اینترنتی افزایش یابد.
2. دومین اقدام، کاهش هزینه‌های سربار رانندگان است. دولت می‌تواند با ارائه تسهیلات و تخفیف‌های ویژه به رانندگان تاکسی‌های اینترنتی، مانند کاهش قیمت سوخت، بیمه و سایر هزینه‌ها، به کاهش فشار بر آنها کمک کند. همچنین، پلتفرم‌هایی مانند اسنپ نیز می‌توانند با ارائه خدمات جانبی مانند بیمه تکمیلی و تسهیلات مالی، به بهبود وضعیت رانندگان خود کمک کنند.
3. سومین اقدام، افزایش تعرفه‌های خدمات است. با توجه به افزایش هزینه‌های زندگی و تورم، افزایش تعرفه‌های تاکسی‌های اینترنتی، یک امر اجتناب‌ناپذیر است. با این حال، این افزایش تعرفه، باید به گونه‌ای باشد که هم به رانندگان کمک کند و هم باعث کاهش تقاضا نشود. در غیر این صورت، افزایش تعرفه، می‌تواند به کاهش سفرها و در نهایت، کاهش درآمد رانندگان منجر شود.