آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
وزارت علوم، تحقیقات و فناوری با صدور بخشنامهای، تکلیف امتحانات دروس تابستانی دانشگاهها را مشخص کرد. بر اساس این بخشنامه، امتحانات مربوط به دروس ارائهشده در بازه تابستان ۱۴۰۵ دانشگاهها و مراکز آموزش عالی باید بهصورت حضوری برگزار شود و برگزاری این امتحانات به شکل مجازی ممنوع است . این تصمیم، در حالی اتخاذ شده که بسیاری از کلاسهای ترم تابستان بهصورت مجازی برگزار شدهاند. محمد جوادیپور، سرپرست دفتر برنامهریزی آموزش عالی وزارت علوم، در بخشنامهای به معاونان آموزشی دانشگاهها، تأکید کرده است که امتحانات حضوری برگزار شوند و هیچ گونه امتحان مجازی در این دوره پذیرفته نخواهد بود . این ابلاغیه، واکنشهای متفاوتی را در میان دانشجویان و اساتید به همراه داشته است.
با این حال، وزارت علوم برای تسهیل برگزاری امتحانات حضوری و کمک به دانشجویان جهت کاهش سفر به شهر محل تحصیل، تمهیداتی پیشبینی کرده است. بر اساس این تمهیدات، دانشجو میتواند در محل سکونت خود در امتحان حضوری شرکت کند. برای این منظور، سامانهای در حال راهاندازی است که پس از نهایی شدن، اطلاعرسانی لازم انجام خواهد شد . دانشگاه آزاد اسلامی نیز همزمان با این ابلاغیه، با صدور اطلاعیهای شرایط برگزاری امتحانات را اعلام کرده است. بر اساس این اطلاعیه، دانشجویان متقاضی شرکت در امتحانات پایاندوره تابستان در واحد دانشگاهی شهر محل سکونت خود، موظفاند حداکثر تا ۲۸ مردادماه با مراجعه به پیشخوان درخواستهای دانشجویی (طرح حامی)، درخواست خود را ثبت کنند . این طرح با عنوان «طرح تعاون» نامگذاری شده است.
با وجود این تمهیدات، دانشجویان نسبت به برگزاری حضوری امتحانات معترض هستند. آنها معتقدند که برگزاری کلاسها به صورت مجازی و امتحان حضوری، با یکدیگر تناقض دارد و فشار زیادی را به آنها وارد میکند. تعطیلی خوابگاهها در تابستان، افزایش هزینههای حملونقل و اقامت، و فشردگی بالای کلاسهای تابستانی، از جمله دلایل اعتراض دانشجویان به این تصمیم است. با توجه به اینکه مهلت ثبتنام در طرح تعاون تا ۲۸ مرداد اعلام شده است، دانشجویان باید هرچه سریعتر نسبت به ثبتنام خود اقدام کنند تا بتوانند در واحد دانشگاهی شهر محل سکونت خود در امتحانات شرکت کنند. در غیر این صورت، ممکن است مجبور به سفر به شهر محل تحصیل خود برای شرکت در امتحانات شوند.
دلایل وزارت علوم برای برگزاری حضوری امتحانات
تصمیم وزارت علوم برای برگزاری حضوری امتحانات تابستانی، ناشی از چند عامل کلیدی است. اولین و مهمترین دلیل، تاکید بر حفظ کیفیت آموزشی و ارزیابی دقیق از سطح یادگیری دانشجویان است. برگزاری امتحانات حضوری، امکان نظارت دقیقتر بر فرآیند برگزاری آزمون و جلوگیری از تخلفات احتمالی را فراهم میکند. همچنین، وزارت علوم با این اقدام، به دنبال ایجاد یک رویه واحد و منسجم برای تمامی دانشگاهها و مؤسسات آموزش عالی است.
دومین دلیل، توجه به عدالت آموزشی است. برگزاری امتحانات حضوری، فرصت برابر را برای تمامی دانشجویان فراهم میکند و از هرگونه نابرابری ناشی از تفاوت در امکانات و زیرساختهای اینترنتی جلوگیری میکند. همچنین، وزارت علوم با این اقدام، به دنبال ایجاد بستری برای تعامل مستقیم دانشجویان با اساتید و محیط دانشگاه است که خود بخشی از فرآیند یادگیری محسوب میشود. با این حال، برخی از کارشناسان آموزشی معتقدند که این تصمیم، با روند رو به رشد آموزش مجازی در جهان همخوانی ندارد و میتواند به کاهش انعطافپذیری نظام آموزشی منجر شود. آنها بر این باورند که وزارت علوم باید با ارائه راهکارهای ترکیبی، امکان برگزاری امتحانات بهصورت مجازی را نیز برای برخی از دروس فراهم کند.
تمهیدات ویژه برای دانشجویان غیربومی و طرح تعاون
برای کاهش مشکلات دانشجویان غیربومی، وزارت علوم و دانشگاه آزاد اسلامی تمهیدات ویژهای را در نظر گرفتهاند. مهمترین این تمهیدات، طرح تعاون یا همان برگزاری امتحانات در واحد دانشگاهی شهر محل سکونت دانشجو است. بر اساس این طرح، دانشجویان میتوانند با ثبتنام در سامانه، درخواست خود را برای شرکت در امتحانات در نزدیکترین واحد دانشگاهی به محل سکونت خود ثبت کنند.
دانشجویان باید حداکثر تا ۲۸ مردادماه با مراجعه به پیشخوان درخواستهای دانشجویی (طرح حامی)، درخواست خود را ثبت کنند. پس از تأیید واحد مبدا و موافقت واحد مقصد، اسامی دانشجویان واجد شرایط به واحد مقصد ارسال میشود . این طرح، میتواند تا حد زیادی از سفرهای بینشهری و هزینههای سنگین اقامت برای دانشجویان جلوگیری کند. با این حال، موفقیت این طرح، به هماهنگی و همکاری بین واحدهای مختلف دانشگاهی بستگی دارد. همچنین، دانشجویان باید زمان کافی برای ثبتنام و طی کردن مراحل اداری را در نظر بگیرند. تعطیلی خوابگاهها در تابستان، یکی دیگر از چالشهایی است که دانشجویان با آن مواجه هستند و طرح تعاون میتواند تا حدی این مشکل را حل کند .
واکنشها و انتقادات دانشجویان به این تصمیم
تصمیم وزارت علوم برای برگزاری حضوری امتحانات، با واکنشهای گسترده و انتقادات شدید دانشجویان مواجه شده است. دانشجویان معتقدند که برگزاری کلاسها بهصورت مجازی و امتحان حضوری، با یکدیگر تناقض دارد و فشار زیادی را به آنها وارد میکند. آنها میگویند که اگر تمامی فعالیتهای آموزشی در بستر مجازی انجام شده، برگزاری آزمونها نیز میتواند با استفاده از همین زیرساختها صورت گیرد .
یکی از مهمترین انتقادات دانشجویان، فشردگی بالای ترم تابستان است. کلاسهای تابستانی در بازه زمانی کوتاهی برگزار شده و دانشجویان فرصت کافی برای مطالعه و آمادگی برای امتحانات را نداشتهاند. همچنین، تعطیلی خوابگاههای دانشجویی در تابستان، هزینههای اضافی سفر و اقامت، و افزایش قیمت بلیت وسایل حملونقل عمومی، از دیگر مشکلاتی است که دانشجویان با آن مواجه هستند. برخی از دانشجویان نیز به قطعیهای مکرر برق و مشکلات زیرساختی در مناطق مختلف کشور اشاره کردهاند و معتقدند که این مشکلات، فرآیند یادگیری و آمادگی برای امتحانات را مختل کرده است. آنها خواستار بازنگری در این تصمیم و برگزاری امتحانات بهصورت مجازی هستند تا از تحمیل هزینههای مالی و فشارهای روحی و روانی بر دانشجویان جلوگیری شود .
تأثیر بر کیفیت آموزشی و عدالت آموزشی
برگزاری حضوری امتحانات، میتواند تأثیرات مثبت و منفی بر کیفیت آموزشی و عدالت آموزشی داشته باشد. از یک سو، این اقدام میتواند به افزایش کیفیت ارزیابی و جلوگیری از تخلفات کمک کند و فرصت برابر را برای تمامی دانشجویان فراهم کند. از سوی دیگر، این تصمیم میتواند به افزایش نابرابریهای آموزشی منجر شود، زیرا دانشجویانی که در شهرهای کوچک و مناطق محروم سکونت دارند، با مشکلات بیشتری برای شرکت در امتحانات حضوری مواجه هستند.
طرح تعاون، میتواند تا حد زیادی از بروز این نابرابریها جلوگیری کند و به دانشجویان این امکان را بدهد که در نزدیکترین واحد دانشگاهی به محل سکونت خود در امتحانات شرکت کنند. با این حال، موفقیت این طرح، به هماهنگی و همکاری بین واحدهای مختلف دانشگاهی بستگی دارد. همچنین، دانشجویان باید به موقع نسبت به ثبتنام خود اقدام کنند تا بتوانند از این طرح بهرهمند شوند . با توجه به اینکه برخی از دانشجویان به دلیل مشکلات مالی و خانوادگی، امکان سفر به شهر محل تحصیل خود را ندارند، وزارت علوم باید با ارائه تسهیلات و مشوقهای لازم، از بروز هرگونه نابرابری در این زمینه جلوگیری کند. این تسهیلات، میتواند شامل کاهش هزینههای رفت و آمد، ارائه وامهای کمبهره و یا افزایش تعداد واحدهای دانشگاهی مجاز برای شرکت در امتحانات باشد.
چشمانداز آینده و راهکارهای پیشنهادی
با توجه به انتقادات گسترده دانشجویان، به نظر میرسد که وزارت علوم باید در آینده، رویکرد خود را در زمینه برگزاری امتحانات تابستانی بازنگری کند. یکی از راهکارهای پیشنهادی، برگزاری امتحانات بهصورت ترکیبی (حضوری و مجازی) است که در آن، دانشجویان بتوانند بر اساس شرایط خود، یکی از دو روش را انتخاب کنند. این روش، میتواند به افزایش انعطافپذیری نظام آموزشی و کاهش فشار بر دانشجویان کمک کند.
راهکار دیگر، افزایش تعداد واحدهای دانشگاهی مجاز برای شرکت در امتحانات است. با افزایش تعداد این واحدها، دانشجویان میتوانند با سهولت بیشتری در نزدیکترین واحد به محل سکونت خود در امتحانات شرکت کنند. همچنین، وزارت علوم باید با ارائه تسهیلات و مشوقهای لازم، از بروز هرگونه نابرابری در این زمینه جلوگیری کند. در نهایت، وزارت علوم باید با برگزاری جلسات مشورتی با دانشجویان و اساتید، به جمعآوری نظرات و پیشنهادات آنها بپردازد و بر اساس آن، تصمیمات مناسب را اتخاذ کند. این اقدام، میتواند به افزایش مشارکت دانشجویان در فرآیند تصمیمگیری و بهبود کیفیت نظام آموزشی کمک کند.