آسیانیوز ایران؛ سرویس علم و تکنولوژی:
پاول دوروف، بنیانگذار تلگرام، با اعلام خبری غیرمنتظره، آینده این پیام‌رسان را فراتر از یک اپلیکیشن چت ترسیم کرده است. بر اساس اطلاعیه‌ای که دوروف در کانال رسمی خود و شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، تلگرام رسماً درخواست ثبت دامنه‌ی سطح بالای .gram را به آیکان (ICANN)، نهاد ناظر بر نام‌های دامنه در جهان، ارائه داده است . این اقدام، در صورت تأیید، می‌تواند انقلابی در نحوه تعامل کاربران با هویت دیجیتال خود ایجاد کند و تلگرام را از یک پیام‌رسان به یک اکوسیستم اینترنتی مستقل تبدیل نماید. ایده‌ی پشت این درخواست ساده اما جسورانه است: اگر آیکان با ثبت دامنه‌ی .gram موافقت کند، هر یک از حدود یک میلیارد کاربر تلگرام می‌توانند یک دامنه‌ی اینترنتی شخصی بر اساس نام کاربری خود داشته باشند. برای مثال، نام کاربری @durov به durov.gram تبدیل می‌شود و @monk به monk.gram . این یعنی هر کاربر، یک آدرس اینترنتی منحصربه‌فرد و خواناتر خواهد داشت که به هویت او در تلگرام گره خورده است، درست مانند یک وبسایت شخصی.
دوروف در ادامه توضیح داده که این دامنه‌ها صرفاً یک آدرس نبوده و کاربران می‌توانند از آنها برای میزبانی وب‌سایت‌های تعاملی خود روی پلتفرم تلگرام استفاده کنند. این کار با ارسال یک دستور ساده (prompt) انجام می‌شود و عملاً کاربران بدون نیاز به دانش فنی، صاحب یک وبسایت شخصی می‌شوند . این ویژگی می‌تواند به ویژه برای سازندگان محتوا، کسب‌وکارها و افرادی که به دنبال برندسازی شخصی هستند، بسیار جذاب باشد. این حرکت، در ادامه‌ی استراتژی تلگرام برای فراتر رفتن از یک پیام‌رسان ساده است. این پلتفرم پیش‌تر با ابزارهایی مانند کانال‌ها، بات‌ها و مینی‌اپ‌ها (Mini Apps) گام‌های بلندی در این مسیر برداشته بود. حالا با درخواست دامنه‌ی .gram، تلگرام به دنبال آن است تا هویت دیجیتال کاربران را به طور کامل در اختیار بگیرد و بخشی از زیرساخت‌های اینترنت را به خود اختصاص دهد . در صورت موفقیت، این اقدام می‌تواند تلگرام را به یک بازیگر کلیدی در فضای دامنه‌های اینترنتی تبدیل کند.
با این حال، راه تا تحقق این رویا هموار نیست. درخواست ثبت یک دامنه‌ی سطح بالا، فرآیندی طولانی، پیچیده و پرهزینه است. آیکان باید درخواست تلگرام را بررسی کرده و در صورت عدم وجود مشکل یا اعتراضی از سوی دیگر شرکت‌ها، آن را تأیید کند . همچنین، هزینه‌ی اولیه ثبت این دامنه حدود ۲۲۷,۰۰۰ دلار است که پیش‌بینی می‌شود تلگرام آن را پرداخت کرده باشد. نکته‌ی جالب دیگر، بازگشت نام «گرام» (Gram) به اکوسیستم تلگرام است. این نام، پیش‌تر برای ارز دیجیتال پروژه‌ی بلاک‌چینی تلگرام (TON) در نظر گرفته شده بود که در سال ۲۰۲۰ به دلیل مشکلات قانونی با کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا (SEC) متوقف شد . حالا دوروف با انتخاب دامنه‌ی .gram، این نام را دوباره زنده کرده است، این بار در قالب یک دامنه‌ی اینترنتی.
اگر این درخواست تأیید شود، فصل جدیدی در تاریخ تلگرام و هویت دیجیتال کاربران آن گشوده خواهد شد. این اقدام نه تنها به کاربران امکان می‌دهد تا صاحب یک وبسایت شخصی با دامنه‌ای منحصربه‌فرد شوند، بلکه می‌تواند تلگرام را به یکی از بزرگ‌ترین ارائه‌دهندگان خدمات وب‌میزبانی در جهان تبدیل کند. حالا باید منتظر ماند و دید که آیا آیکان با این درخواست جسورانه موافقت می‌کند و آیا تلگرام می‌تواند این رویای بزرگ را به واقعیت تبدیل کند.
بررسی ابعاد فنی و حقوقی درخواست دامنه‌ی .gram
درخواست تلگرام برای ثبت دامنه‌ی .gram، یک حرکت استراتژیک در حوزه‌ی زیرساخت‌های اینترنت است. دامنه‌های سطح بالای اختصاصی (Brand TLDs) که با نام «دات‌برند» نیز شناخته می‌شوند، به شرکت‌ها اجازه می‌دهند که مالک و بهره‌بردار انحصاری یک پسوند اینترنتی باشند . نمونه‌های موفق این دامنه‌ها شامل .google، .apple و .bmw هستند که هر کدام به عنوان یک فضای نام بسته و تحت کنترل کامل آن شرکت‌ها عمل می‌کنند.
یکی از مهم‌ترین انگیزه‌های تلگرام برای این اقدام، تجربه‌ی تلخ قطعی سرویس t.me در تاریخ ۱۳ جولای ۲۰۲۶ است. در آن روز، به دلیل تحریم‌های دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه داری آمریکا (OFAC)، دامنه‌ی .me که تلگرام برای سرویس کوتاه‌کننده‌ی لینک‌های خود استفاده می‌کرد، به مدت ۱۹ ساعت غیرفعال شد و تلگرام هیچگونه ابزاری برای لغو این محدودیت نداشت . با داشتن دامنه‌ی .gram، تلگرام دیگر به یک نهاد ثالث وابسته نخواهد بود و خودش کنترل کامل رکوردهای DNS خود را در اختیار خواهد داشت.
با این حال، باید به یک نکته‌ی حقوقی مهم توجه کرد. اگر تلگرام صاحب دامنه‌ی .gram شود، کاربران صاحب یک دامنه‌ی معمولی نخواهند بود، بلکه یک «زیردامنه» در اختیار خواهند داشت که کاملاً تحت کنترل تلگرام است. به عبارت دیگر، تلگرام مالک اصلی دامنه است و کاربران فقط از آن استفاده می‌کنند. اگر حساب کاربری یک فرد به هر دلیلی مسدود شود، دامنه‌ی .gram او نیز از دسترس خارج خواهد شد و هیچ راهی برای انتقال آن به خارج از اکوسیستم تلگرام وجود ندارد . این موضوع، تفاوت اساسی میان داشتن یک دامنه‌ی مستقل و یک هویت دیجیتال در بستر یک پلتفرم را نشان می‌دهد.
تأثیر بر هویت دیجیتال کاربران و اکوسیستم تلگرام
تصاحب دامنه‌ی .gram می‌تواند انقلابی در نحوه‌ی تعریف هویت دیجیتال کاربران در فضای اینترنت ایجاد کند. در حال حاضر، نام کاربری تلگرام (مثلاً @durov) صرفاً یک شناسه درون‌برنامه‌ای است که از طریق لینک t.me/durov قابل دسترسی است. با راه‌اندازی .gram، همین نام کاربری به یک آدرس اینترنتی مستقل مانند durov.gram تبدیل می‌شود که در مرورگرهای وب نیز قابل دسترسی است . این موضوع، هویت دیجیتال کاربران را از درون یک اپلیکیشن به فضای باز وب گسترش می‌دهد. دوروف از قابلیت ایجاد وب‌سایت‌های تعاملی با یک دستور ساده (prompt) درون تلگرام سخن گفته است.
اگرچه جزئیات فنی این ویژگی هنوز مشخص نیست، اما می‌تواند به معنای استفاده از هوش مصنوعی برای تولید کد و میزبانی وب‌سایت‌ها روی سرورهای تلگرام باشد . این قابلیت، موانع فنی ایجاد یک وبسایت شخصی را برای کاربران عادی به شدت کاهش می‌دهد و می‌تواند تلگرام را به رقیبی جدی برای سرویس‌های وب‌میزبانی سنتی تبدیل کند. با این حال، این یکپارچگی عمیق، یک «باغ دیواری» (walled garden) جدید ایجاد می‌کند. کاربران در ازای سهولت استفاده، هویت و محتوای خود را کاملاً به یک پلتفرم خصوصی می‌سپارند. این موضوع، سوالات جدی را درباره‌ی مالکیت داده‌ها، حریم خصوصی و وابستگی به یک پلتفرم مطرح می‌کند. اگر کاربری تصمیم به ترک تلگرام بگیرد، عملاً تمام هویت دیجیتال خود (دامنه .gram و وب‌سایتش) را از دست خواهد داد.
فرآیند تأیید آیکان و رقابت‌های احتمالی
راه تلگرام برای تصاحب دامنه‌ی .gram، از یک دروازه‌ی پیچیده و رقابتی به نام آیکان می‌گذرد. آیکان هر چند سال یک بار، پنجره‌ای برای ثبت دامنه‌های سطح بالای جدید (New gTLD) باز می‌کند که آخرین دوره‌ی آن در سال ۲۰۲۶ جریان دارد . تلگرام در این پنجره، درخواست خود را ثبت کرده و هزینه‌ی اولیه‌ی ۲۲۷,۰۰۰ دلاری را پرداخت کرده است . اما این، تنها ابتدای راه است. پس از ثبت درخواست، آیکان فرآیندی چندمرحله‌ای شامل بررسی‌های اداری، فنی و مالی را آغاز می‌کند. همچنین، یک دوره‌ی نظرخواهی عمومی برگزار می‌شود و دیگر شرکت‌ها یا نهادها می‌توانند نسبت به این درخواست اعتراض کنند.
یکی از مهم‌ترین ریسک‌ها، وجود متقاضیان رقیب برای دامنه‌ی .gram است. اگر شرکت یا سازمان دیگری نیز خواهان این پسوند باشد، آیکان یک فرآیند حل تعارض را آغاز می‌کند که ممکن است به حراج ختم شود و قیمت نهایی را به شدت افزایش دهد. حتی اگر تلگرام موفق به ثبت این دامنه شود، راه‌اندازی عملی آن زمان‌بر خواهد بود و ممکن است ماه‌ها یا حتی سال‌ها به طول انجامد. با این حال، این اقدام، جاه‌طلبی بزرگ تلگرام برای تبدیل شدن به یک پلتفرم فراگیر را نشان می‌دهد که قصد دارد نه تنها پیام‌رسان، بلکه بخشی از زیرساخت‌های اصلی اینترنت باشد.
پیامدهای امنیتی و حریم خصوصی دامنه‌های .gram
ایجاد دامنه‌های شخصی .gram برای یک میلیارد کاربر، مسئولیت‌های امنیتی عظیمی را برای تلگرام به همراه خواهد داشت. هر یک از این دامنه‌ها، یک سطح حمله‌ی جدید است که ممکن است مورد هدف هکرها و کلاهبرداران قرار گیرد. کاربرانی که دانش فنی کافی ندارند، ممکن است با میزبانی یک وبسایت، اطلاعات شخصی خود را در معرض خطر قرار دهند یا قربانی حملات فیشینگ شوند. تلگرام باید تدابیر امنیتی بسیار قوی را برای محافظت از این دامنه‌ها و کاربران خود طراحی کند.
همچنین، کاربران باید بدانند که دامنه‌های .gram کاملاً تحت کنترل تلگرام هستند. این پلتفرم می‌تواند هر دامنه‌ای را که با قوانینش مغایرت داشته باشد، مسدود کند یا به دلیل مسائل حقوقی و تحریم‌ها، دسترسی به آن را محدود نماید . این موضوع، با ماهیت غیرمتمرکز و آزاد اینترنت در تضاد است و تلگرام را به یک «دروازه‌بان» قدرتمند در فضای وب تبدیل می‌کند. کاربران باید با آگاهی کامل از این محدودیت‌ها، وارد این اکوسیستم شوند. با وجود این نگرانی‌ها، این اقدام می‌تواند مزایای امنیتی نیز داشته باشد. با حذف وابستگی به دامنه‌های شخص ثالث مانند .me، تلگرام کنترل کاملی بر زیرساخت خود پیدا می‌کند و می‌تواند به طور مستقل در برابر تهدیدات سایبری و اقدامات قانونی خارجی مقاومت کند. این استقلال، به ویژه در شرایط ژئوپلیتیکی پرتنش فعلی، یک مزیت راهبردی برای تلگرام محسوب می‌شود.
چشم‌انداز آینده و تأثیر بر صنعت پیام‌رسان‌ها
حرکت تلگرام برای ثبت دامنه‌ی .gram، یک نقطه‌ی عطف در تاریخ پیام‌رسان‌ها و شبکه‌های اجتماعی است. این اقدام، نشان می‌دهد که پلتفرم‌های بزرگ به دنبال گسترش دامنه‌ی نفوذ خود و خلق اکوسیستم‌های دیجیتال یکپارچه هستند که در آن، کاربران بتوانند تمام نیازهای دیجیتال خود (چت، هویت، وبسایت و حتی تراکنش‌های مالی) را در یک مکان مدیریت کنند . اگر این مدل موفق باشد، سایر پلتفرم‌های بزرگ نیز ممکن است به دنبال ثبت دامنه‌های اختصاصی خود بروند و رقابت جدیدی در فضای دامنه‌های اینترنتی آغاز شود. برای کاربران، این به معنای یک هویت دیجیتال یکپارچه و ساده‌تر است.
به جای مدیریت چندین حساب کاربری و وبسایت جداگانه، آنها می‌توانند همه چیز را حول محور نام کاربری خود در تلگرام سازماندهی کنند. این یکپارچگی، می‌تواند برای سازندگان محتوا، کسب‌وکارهای کوچک و افرادی که به دنبال حضور آنلاین ساده‌تر هستند، بسیار جذاب باشد. با این حال، این سادگی، هزینه‌ای به نام «وابستگی کامل به یک پلتفرم» را نیز به همراه دارد. در نهایت، موفقیت این پروژه به عوامل متعددی بستگی دارد: تأیید آیکان، استقبال کاربران از این قابلیت، و توانایی تلگرام در ارائه‌ی یک سرویس پایدار، امن و مقیاس‌پذیر. اما صرف نظر از نتیجه‌ی نهایی، این درخواست نشان می‌دهد که تلگرام چشم اندازی فراتر از یک پیام‌رسان دارد و قصد دارد تا نقش خود را در دنیای دیجیتال به طور اساسی بازتعریف کند.