آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
ناصر غلامی هوجقان - در دل محله صمصامی شهرستان مرند، آرامگاهی آرام و قدیمی، سال‌هاست که در سکوت و غبار، به انتظار نجات نشسته است. آرامگاه پیر خاموش، که روزگاری زیارتگاه و مقصد گردشگران بود، اکنون با درهای بسته، دیوارهای فرسوده و زباله‌هایی که حریم تاریخی آن را تصرف کرده‌اند، در آستانه نابودی قرار دارد. این بنای تاریخی که بخشی از هویت فرهنگی و معنوی منطقه به شمار می‌رود، این روزها در وضعیتی بحرانی و تأسف‌بار به سر می‌برد. عدم رسیدگی به این اثر، نه تنها میراث گذشتگان را به دست فراموشی می‌سپارد، بلکه فرصت‌های گردشگری و فرهنگی منطقه را نیز از بین می‌برد.
به گزارش خبرنگار آسیانیوز ایران، فعالان میراث فرهنگی، با انتشار تصاویر و گزارش‌هایی از وضعیت اسفناک این آرامگاه، نسبت به تخریب قریب‌الوقوع آن هشدار داده‌اند. آنها می‌گویند که درهای بسته، گردشگران و علاقه‌مندان را از دسترسی به این اثر محروم کرده و انباشت زباله در حریم بنا، چهره‌ای زشت و نامناسب به این مکان تاریخی داده است. فرسودگی شدید سازه، یکی دیگر از مشکلات اساسی این آرامگاه است. ترک‌های عمیق در دیوارها، ریزش بخش‌هایی از سقف و آسیب‌های ناشی از نفوذ آب، نشان از سال‌ها بی‌مهری به این بنای ارزشمند دارد. بدون مرمت فوری، این اثر تاریخی در معرض فروپاشی کامل قرار دارد.
فعالان فرهنگی با صدور بیانیه‌ای، از اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان مرند خواسته‌اند که هرچه سریع‌تر، نسبت به تعیین حریم، پاکسازی محیطی و اجرای طرح‌های مرمت اضطراری اقدام کند. آنها تأکید دارند که تداوم وضعیت موجود، به نابودی غیرقابل بازگشت این اثر تاریخی خواهد انجامید. آرامگاه پیر خاموش، نه تنها یک بنای تاریخی، بلکه نمادی از هویت فرهنگی و معنوی مردم مرند است. این بنا، یادآور روزگاری است که علم و عرفان در این منطقه رونق داشت و می‌توانست به عنوان یک جاذبه گردشگری مهم، به توسعه اقتصادی و فرهنگی منطقه کمک کند. شهرستان مرند، با داشتن آثار تاریخی متعدد، پتانسیل بالایی برای جذب گردشگر دارد. اما بی‌توجهی به این آثار، نه تنها سرمایه‌های تاریخی را نابود می‌کند، بلکه فرصت‌های شغلی و اقتصادی را نیز از این منطقه می‌گیرد.
اهمیت تاریخی و فرهنگی آرامگاه پیر خاموش
آرامگاه پیر خاموش، یکی از آثار ارزشمند تاریخی و معنوی شهرستان مرند است که ریشه در باورها و فرهنگ مردم این منطقه دارد. این بنا، نه تنها به عنوان یک مکان مذهبی و زیارتی، بلکه به عنوان یک اثر معماری با ارزش، از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است. متأسفانه، عدم توجه به این اثر، باعث شده که هویت تاریخی و معنوی آن، در حال فراموشی باشد.
وضعیت فعلی و مشکلات اساسی بنا
وضعیت فعلی آرامگاه پیر خاموش، بسیار نگران‌کننده است. عدم دسترسی گردشگران به دلیل درهای بسته، فرسودگی شدید سازه بر اثر بی‌مرمتی، و انباشت زباله در حریم بنا، از جمله مشکلات اساسی هستند که این اثر را تهدید می‌کنند. این مشکلات، نه تنها زیبایی و اعتبار بنا را خدشه‌دار کرده، بلکه خطر تخریب فیزیکی آن را نیز افزایش داده است.
نقش دستگاه‌های مسئول در حفظ میراث فرهنگی
اداره میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی شهرستان مرند، به عنوان متولی اصلی حفظ آثار تاریخی، باید وظیفه خود را در قبال این اثر ارزشمند به خوبی ایفا کند. فعالان فرهنگی، از این اداره خواسته‌اند که با تعیین حریم، پاکسازی محیطی و اجرای طرح‌های مرمت اضطراری، نسبت به نجات این اثر اقدام کند. همچنین، همکاری سایر نهادهای محلی و استانی، برای حل این بحران، ضروری است.
پیامدهای تخریب این اثر برای منطقه
نابودی آرامگاه پیر خاموش، تنها از دست رفتن یک بنای تاریخی نیست؛ بلکه از دست رفتن بخشی از هویت و تاریخ منطقه است. همچنین، این موضوع، می‌تواند به کاهش جاذبه‌های گردشگری و در نتیجه، کاهش درآمدهای اقتصادی منطقه منجر شود. بنابراین، حفظ این اثر، نه تنها یک وظیفه فرهنگی، بلکه یک ضرورت اقتصادی است.
راهکارهای نجات آرامگاه پیر خاموش
برای نجات آرامگاه پیر خاموش، باید اقدامات فوری و مؤثری انجام شود. اولین گام، پاکسازی حریم بنا و ایجاد دسترسی مناسب برای گردشگران است. دومین گام، مرمت فوری و اصولی بنا برای جلوگیری از تخریب بیشتر است. و سومین گام، تعیین حریم و ایجاد یک برنامه جامع برای حفاظت بلندمدت از این اثر است. همکاری نهادهای دولتی، بخش خصوصی و جوامع محلی، می‌تواند به موفقیت این برنامه‌ها کمک کند.