به گزارش سرویس اجتماعی آسیانیوز ایران، یکشنبه اول شهریور ۱۴۰۵ برای شماری از بازنشستگان تأمین اجتماعی، روز دیگری برای ایستادن مقابل ساختمان‌های همان سازمانی بود که قرار است پشتوانه دوران سالمندی آنان باشد. تصاویر و گزارش‌های منتشرشده از شوش، تهران و کرمانشاه نشان می‌دهد اعتراض به مستمری‌های ناکافی، هزینه‌های درمان، معوقات و آنچه معترضان بی‌توجهی به سرمایه‌های بیمه‌شدگان می‌خوانند، همچنان ادامه دارد.
در شوش، بازنشستگان در گرمای سنگین خوزستان راهپیمایی کردند. در تهران، شعارها بار دیگر متوجه معیشت، درمان و دارایی‌های سازمان بود و در کرمانشاه نیز تجمع‌کنندگان اجرای ماده ۹۶ قانون تأمین اجتماعی، درمان شایسته و اجرای کامل متناسب‌سازی را مطالبه کردند. فعلاً گزارش رسمی جامعی از تعداد شرکت‌کنندگان منتشر نشده و «آسیانیوز ایران» نیز از ارائه عدد تأییدنشده خودداری میکند؛ اما تداوم تجمع‌های یکشنبه‌به‌یکشنبه، خود یک واقعیت خبری مهم است.
اعتراض امروز بازنشستگان چه میگوید؟
خواسته‌های مطرح‌شده تازه نیستند. بازنشستگان تأمین اجتماعی در سال‌های اخیر بارها از دولت و مدیران سازمان خواسته‌اند افزایش مستمری‌ها فقط یک درصد روی کاغذ نباشد و در زندگی روزمره هم دیده شود. از نگاه آنان، وقتی هزینه دارو، درمان، مسکن و خوراک سریع‌تر از دریافتی ماهانه بالا می‌رود، اعلام درصد افزایش به‌تنهایی نمی‌تواند نشانه بهبود باشد.
- افزایش مستمری متناسب با هزینه واقعی زندگی و تورم؛
- اجرای کامل و قابل‌فهم متناسب‌سازی و پرداخت معوقات؛
- درمان مستقیم، رایگان و باکیفیت مطابق تعهدات قانونی؛
- پرداخت بدهی‌ها و تعهدات انباشته دولت به سازمان؛
- شفافیت درباره شستا، بانک رفاه و نحوه اداره دارایی‌های بیمه‌شدگان.
بازنشستگی صدقه یا امتیاز ویژه نیست؛ بازپرداخت بخشی از حقی است که کارگر در سال‌های اشتغال، ماه‌به‌ماه برای آن حق بیمه پرداخته است.
روایت رسمی سازمان؛ اعداد بزرگ، پرسش‌های بزرگ‌تر
سازمان تأمین اجتماعی ایران میگوید پرداخت حقوق بیش از ۵.۲ میلیون بازنشسته و مستمری‌بگیر، هر ماه به بیش از ۱۴۰ هزار میلیارد تومان منابع نیاز دارد و حدود ۴۰ هزار میلیارد تومان دیگر نیز صرف درمان ۴۷ میلیون نفر تحت پوشش می‌شود. این ارقام بزرگی مسئولیت سازمان را نشان می‌دهد، اما نباید به پاسخی آماده برای هر اعتراض تبدیل شود. بزرگی تعهدات، ضرورت پاسخ‌گویی، شفافیت و دفاع از منابع بیمه‌شدگان را بیشتر میکند، نه کمتر.
در سال ۱۴۰۵، سازمان از افزایش ۶۰ درصدی اصل مستمری حداقل‌بگیران و افزایش ۴۵ درصدی به‌علاوه مبلغی ثابت برای سایر سطوح خبر داد و مرحله سوم متناسب‌سازی را نیز در احکام گنجاند. جزئیات این افزایش را می‌توانید در گزارش افزایش حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی در سال ۱۴۰۵ بخوانید. با این همه، توضیح رسمی خود سازمان که افزایش بر «اصل مستمری» محاسبه می‌شود و نه لزوماً بر خالص دریافتی، یکی از دلایل تفاوت میان عددهای اعلامی و احساسی است که بازنشسته هنگام دیدن موجودی حساب دارد.
پرداخت حقوق مرداد نیز از ظهر پنجشنبه ۲۹ مرداد و به‌صورت مرحله‌ای آغاز شد. در اطلاعیه مربوط، تعیین زمان پرداخت بخشی از معوقات فروردین و اردیبهشت به تأمین منابع موکول شده بود. جزئیات زمان واریز حقوق مرداد بازنشستگان در گزارش پیشین آمده است. همین عبارت «پس از تأمین منابع» برای بازنشسته‌ای که موعد اجاره، قسط و نسخه دارو را نمی‌تواند عقب بیندازد، صرفاً یک توضیح اداری نیست؛ نشانه نااطمینانی در زندگی روزمره است.
تصویر آرشیوی از تجمع بازنشستگان؛ منبع: آرشیو «آسیانیوز ایران»
مطالبه اجرای قانون، نه وعده‌ای تازه
سه ماده از قانون تأمین اجتماعی در کانون بسیاری از اعتراض‌ها قرار دارد. ماده ۹۶ سازمان را مکلف میکند مستمری‌ها را دست‌کم سالی یک‌بار با توجه به افزایش هزینه زندگی بالا ببرد؛ ماده ۱۱۱ میگوید مستمری بازنشستگی و ازکارافتادگی کلی و مجموع مستمری بازماندگان نباید از حداقل مزد کارگر عادی کمتر باشد؛ و ماده ۵۴، ارائه خدمات درمانی به بیمه‌شدگان و افراد خانواده آنان را در شمار تعهدات سازمان قرار می‌دهد.
| مطالبه بازنشستگان |
پشتوانه یا زمینه |
پرسش از سازمان تأمین اجتماعی ایران |
| مستمری متناسب با زندگی |
مواد ۹۶ و ۱۱۱ |
افزایش واقعی قدرت خرید چگونه سنجیده می‌شود؟ |
| درمان رایگان و شایسته |
ماده ۵۴ و حق بیمه پرداخت‌شده |
سهم پرداخت از جیب بازنشسته چه زمانی کم می‌شود؟ |
| پرداخت معوقات |
احکام و وعده‌های اعلام‌شده |
جدول زمانی قطعی و عمومی کجاست؟ |
| حفاظت از منابع صندوق |
سرمایه بین‌نسلی بیمه‌شدگان |
گزارش ساده و قابل‌راستی‌آزمایی دارایی‌ها کجاست؟ |
انتقاد از عملکرد سازمان به معنای نادیده‌گرفتن فشار مالی آن نیست. کاهش نسبت بیمه‌پرداز به مستمری‌بگیر، بیکاری، تعطیلی یا کوچک‌شدن بنگاه‌ها، پرداخت‌نشدن به‌موقع حق بیمه و بدهی انباشته دولت، همگی بر صندوق فشار می‌آورند. اما این چرخه را نمی‌توان با انتقال هزینه به سالمند شکست. بازنشسته نه مسئول تصمیم‌های بودجه‌ای دولت بوده، نه می‌تواند برای خرید دارو تا حل ناترازی صندوق صبر کند.
سه پاسخ فوری که بازنشستگان حق دارند بخواهند
- تقویم شفاف پرداخت: حقوق، معوقات و مزایای جانبی باید تاریخ روشن و قابل پیگیری داشته باشند و تغییر احتمالی آن پیش از موعد توضیح داده شود.
- صورت‌حساب عمومی و ساده: سازمان باید منابع، مصارف، بدهی دولت، هزینه تسهیلات بانکی و بازده دارایی‌های زیرمجموعه را به زبانی منتشر کند که هر بیمه‌شده بتواند آن را بفهمد.
- میز گفت‌وگوی واقعی با نمایندگان مستقل بازنشستگان: شنیدن اعتراض نباید به جلسه‌ای تشریفاتی و انتشار عکس یادگاری محدود شود؛ نتیجه هر جلسه باید با مسئول، موعد و شاخص سنجش اعلام شود.
اخبار شبکه‌های اجتماعی؛ چه چیز تأیید شده و چه چیز نه؟
ویدیوها و تصاویر امروز در کانال‌ها و صفحات مرتبط با بازنشستگان دست‌به‌دست می‌شود. اصل برگزاری تجمع در شوش، تهران و کرمانشاه با چند گزارش و تصویر هم‌زمان سازگار است؛ با این حال، بعضی عددها درباره میزان بدهی، تعداد تجمع‌کنندگان یا وعده افزایش دوباره حقوق هنوز از سوی منبع رسمی و مستقل تأیید نشده‌اند. همچنین گمانه‌زنی درباره «افزایش دوباره مستمری» را نباید خبر قطعی دانست. تا زمانی که مصوبه، رقم و زمان اجرا رسماً منتشر نشده، این ادعا در حد انتظار و مطالبه باقی می‌ماند.
نکته اصلی در هیاهوی عددها گم نشود: پرداخت منظم حقوق حداقل وظیفه صندوق است؛ معیار موفقیت، زندگی امن‌تر، درمان در دسترس‌تر و حفظ کرامت بازنشسته است.
پرسش‌های متداول درباره سازمان تأمین اجتماعی ایران و بازنشستگان
علت تجمع امروز بازنشستگان تأمین اجتماعی چه بود؟
معترضان در شوش، تهران و کرمانشاه درباره کاهش قدرت خرید، هزینه‌های درمان، اجرای ناقص یا ناکافی متناسب‌سازی، معوقات و نحوه اداره منابع سازمان اعتراض داشتند.
آیا حقوق مرداد بازنشستگان تأمین اجتماعی واریز شده است؟
طبق اطلاعیه سازمان، پرداخت حقوق مرداد از ۲۹ مرداد آغاز شد و به‌صورت مرحله‌ای ادامه یافت. بازنشستگانی که واریز را ندیده‌اند باید موجودی حساب و اطلاعیه‌های رسمی را بررسی کنند؛ پیام‌های بدون منبع در شبکه‌های اجتماعی ملاک قطعی نیست.
ماده ۹۶ قانون تأمین اجتماعی چه میگوید؟
این ماده بر بازنگری دست‌کم سالانه مستمری‌ها با توجه به افزایش هزینه زندگی تأکید دارد. اختلاف اصلی بر سر این است که افزایش مصوب تا چه اندازه افت واقعی قدرت خرید را جبران میکند.
آیا متناسب‌سازی مشکل معیشت بازنشستگان را حل میکند؟
متناسب‌سازی می‌تواند بخشی از فاصله را کاهش دهد، اما بدون مهار تورم، درمان کم‌هزینه، پرداخت منظم معوقات و حفظ منابع صندوق، به‌تنهایی تضمین‌کننده زندگی مناسب نیست.
این پرونده با یک اطلاعیه یا یک واریز بسته نمی‌شود. سازمان تأمین اجتماعی ایران زمانی اعتماد از‌دست‌رفته را بازمی‌سازد که بازنشسته، اثر تصمیم‌ها را نه در جدول روابط عمومی، بلکه در سفره، نسخه دارو و آرامش پایان ماه ببیند. تجربه و نظر خود را درباره حقوق، درمان و خدمات این سازمان، در بخش نظرات در پایین این گزارش برای آسیانیوز ایران بنویسید.