آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
باز هم آتش، قربانی گرفت؛ این بار نه یک درخت که یک انسان. شامگاه دیروز، در دل اراضی روستاهای کشاباد و سوته‌کش قزوین، یکی از نیروهای یگان حفاظت منابع طبیعی، هنگام تلاش برای مهار شعله‌های سرکش، دچار حادثه شد و راهی مرکز درمانی گردید. آزیتا اسدی، مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری قزوین، با تأیید این خبر، گفت که این مأمور، در جریان عملیات اطفای حریق، مصدوم شده و بلافاصله تحت مراقبت‌های پزشکی قرار گرفته است. هرچند جزییات بیشتری درباره نوع و شدت مصدومیت منتشر نشده، اما گفته می‌شود وضعیت او پایدار است.
این حادثه در حالی رخ داده که آتش‌سوزی در مناطق جنگلی و مرتعی کشور، این روزها به یکی از بحران‌های جدی زیست‌محیطی تبدیل شده و نیروهای یگان حفاظت، با کمترین امکانات و بیشترین خطر، در خط مقدم این نبرد نابرابر ایستاده‌اند. روستاهای کشاباد و سوته‌کش، از جمله مناطق حفاظت‌شده و با پوشش گیاهی غنی در استان قزوین هستند که متأسفانه در سال‌های اخیر، بارها طعمه حریق شده‌اند. این بار نیز، با وجود تلاش بی‌وقفه نیروها، آتش به سرعت گسترش یافت و مهار آن، ساعتی طولانی به درازا کشید.
مدیرکل منابع طبیعی قزوین، با قدردانی از تلاش‌های بی‌شائبه نیروهای یگان حفاظت، تأکید کرده است که عملیات اطفای حریق تا دقایق پایانی شب گذشته ادامه داشته و خوشبختانه با حضور به موقع نیروها، از گسترش بیشتر آتش به مناطق همجوار جلوگیری شده است. اما این سؤال همیشه مطرح است: چرا با وجود تجهیزات ناکافی و نیروهای کم‌شمار، این مأموران باید با جان خود هزینه دهند تا سرمایه‌های طبیعی کشور را حفظ کنند؟ حادثه شب گذشته در قزوین، بار دیگر ضرورت تجهیز و پشتیبانی جدی از یگان حفاظت منابع طبیعی را به رخ مسئولان کشید. در میان این همه التهاب، اما خبری که دل هر دوستدار محیط‌زیست را به درد می‌آورد، مصدومیت یک نیروی خدوم و فداکار است که جان خود را در طبق اخلاص گذاشته تا شاید درختی بماند یا مرتعی سبز شود. امید که این مأمور شجاع، هرچه زودتر سلامتی خود را بازیابد و به آغوش خانواده و همکارانش بازگردد.
علل و عوامل وقوع آتش‌سوزی در مناطق حفاظت‌شده قزوین
منطقه کشاباد و سوته‌کش در قزوین، به دلیل پوشش گیاهی غنی از گونه‌های مرتعی و جنگلی، هر ساله با خطر آتش‌سوزی مواجه است. کارشناسان منابع طبیعی، عواملی نظیر گرمای شدید هوا، وزش بادهای گرم و خشک، و همچنین دخالت‌های انسانی مانند روشن کردن آتش توسط گردشگران و یا فعالیت‌های کشاورزی غیراصولی را از مهم‌ترین دلایل بروز حریق در این مناطق برمی‌شمارند. در سال‌های اخیر، تغییرات اقلیمی و کاهش بارندگی نیز به تشدید این بحران دامن زده و شرایط را برای وقوع آتش‌سوزی‌های گسترده‌تر فراهم کرده است. نکته قابل تأمل این است که بسیاری از این حریق‌ها، عمدی یا سهوی توسط انسان رقم می‌خورد و این یعنی آگاهی‌بخشی به جوامع محلی و گردشگران، می‌تواند نقشی کلیدی در پیشگیری از این فاجعه‌ها داشته باشد.
بررسی چالش‌های نیروهای یگان حفاظت در عملیات اطفای حریق
حادثه شب گذشته در قزوین، تنها یکی از صدها حادثه‌ای است که هر ساله برای نیروهای یگان حفاظت منابع طبیعی رخ می‌دهد. این نیروها که معمولاً با کمبود شدید تجهیزات، امکانات خودرویی و ابزارهای نوین اطفای حریق مواجه هستند، در شرایط سخت جغرافیایی و آب‌وهوایی، مجبور به حضور در مناطق صعب‌العبور می‌شوند. نبود لباس‌های مقاوم در برابر حرارت، کمبود ماسک‌های تنفسی و نبود سیستم‌های ارتباطی پیشرفته، از جمله عواملی است که ریسک مصدومیت و حتی مرگ این مأموران را به شدت افزایش می‌دهد.
به گفته کارشناسان، اگر سازمان منابع طبیعی کشور، سرمایه‌گذاری جدی‌تری روی آموزش و تجهیز این نیروها انجام دهد، می‌توان از بسیاری از این حوادث تلخ جلوگیری کرد و عملیات اطفا را با سرعت و ایمنی بیشتری انجام داد.
وضعیت زیست‌محیطی مناطق کشاباد و سوته‌کش و اهمیت حفاظت از آن ها
مناطق کشاباد و سوته‌کش، به دلیل تنوع زیستی بالا و وجود گونه‌های گیاهی و جانوری نادر، از اهمیت ویژه‌ای در اکوسیستم استان قزوین برخوردار هستند. این مناطق، علاوه بر نقش مهمی که در تولید اکسیژن، کنترل سیلاب و تغذیه آب‌های زیرزمینی ایفا می‌کنند، به عنوان یکی از مقاصد گردشگری طبیعی استان نیز محسوب می‌شوند.
هرگونه حریق در این مناطق، می‌تواند صدمات جبران‌ناپذیری به این زیست‌بوم‌های ارزشمند وارد کند و سال‌ها طول بکشد تا طبیعت، خود را بازسازی نماید.در سال‌های اخیر، متأسفانه شاهد افزایش تعداد و وسعت آتش‌سوزی‌ها در این مناطق بوده‌ایم که زنگ خطری جدی برای مسئولان و فعالان زیست‌محیطی به شمار می‌رود. حفاظت از این مناطق، نیازمند یک عزم ملی و مشارکت همه نهادها و مردم است.
عملکرد دستگاه‌های اجرایی و امدادی در مهار آتش و مدیریت بحران
با وجود تمام کمبودها، اما عملکرد دستگاه‌های اجرایی و امدادی در مهار آتش‌سوزی شب گذشته قزوین، قابل دفاع ارزیابی شده است. بر اساس گزارش‌های دریافتی، تیم‌های امدادی از جمله آتش‌نشانی، هلال‌احمر و یگان حفاظت منابع طبیعی، با هماهنگی مطلوب و حضور به موقع، توانستند از گسترش بیشتر آتش به مناطق مسکونی و جنگلی همجوار جلوگیری کنند.
با این حال، کارشناسان مدیریت بحران معتقدند که برای ارتقای سطح آمادگی، باید سامانه‌های پایش آنلاین و هشدار زودهنگام در مناطق پرخطر راه‌اندازی شود تا بتوان پیش از گسترش آتش، نسبت به اطفای آن اقدام کرد. همچنین، استفاده از پهپادهای مجهز به دوربین‌های حرارتی و بالگردهای آب‌پاش، می‌تواند نقش مؤثری در شناسایی کانون‌های حریق و مهار سریع آنها داشته باشد.
لزوم آگاهی‌بخشی عمومی و مشارکت جوامع محلی در پیشگیری از حریق
شاید مهم‌ترین راهکار برای کاهش آتش‌سوزی‌های سالانه در کشور، افزایش آگاهی عمومی و مشارکت جوامع محلی در حفاظت از عرصه‌های طبیعی باشد. تجربه کشورهای موفق در مدیریت بحران آتش، نشان می‌دهد که وقتی مردم به عنوان «سپرهای انسانی» در کنار نیروهای یگان حفاظت قرار می‌گیرند، نه تنها تعداد حریق‌ها کاهش می‌یابد، بلکه عملیات اطفا نیز با سرعت و کارایی بیشتری انجام می‌شود.
برگزاری کارگاه‌های آموزشی برای روستاییان و عشایر، توزیع بروشورهای هشداردهنده در مناطق گردشگری، و فرهنگ‌سازی برای جلوگیری از روشن کردن آتش در طبیعت، از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند به کاهش چشمگیر آتش‌سوزی‌ها کمک کنند. در این میان، نقش رسانه‌ها در انعکاس خطرات و ترویج رفتارهای مسئولانه، بسیار حیاتی است و می‌تواند به ایجاد یک موج آگاهی‌بخشی عمومی منجر شود.