بنزین و حجاب در میان آتش جنگ؛ چرا برخی طرح‌های تنش‌زا را زنده می‌کنند؟

آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:

در روزهایی که کشور با بحران‌های امنیتی و اقتصادی دست‌وپنجه نرم می‌کند و واژه «جنگ» بر تارک اخبار روزانه نشسته، ناگهان برخی موضوعات قدیمی دوباره بر سر زبان‌ها می‌افتند؛ موضوعاتی که هر کدام به تنهایی، در زمان صلح هم می‌توانستند تنش‌زا باشند. روزنامه جمهوری اسلامی، در یادداشتی تکان‌دهنده، به این ناهماهنگی عجیب در فضای سیاسی و رسانه‌ای کشور اشاره کرده و از احیای بحث‌هایی مثل «گران شدن بنزین» و «اجبار به پوشش» در شرایط جنگی امروز، به عنوان «کبریت‌هایی» یاد کرده که می‌تواند شعله‌های فتنه را دوباره بلند کند. این روزنامه نوشته که در شرایطی که ایران گرفتار «هم جنگ و هم صلح» است و سهم جنگ بیش از صلح به نظر می‌رسد، عدّه‌ای ناگهان یاد طرح‌هایی می‌افتند که در روزهای عادی هم صد در صد می‌تواند آتش جنگ داخلی را روشن کند.

اما سوال اساسی اینجاست: چرا در چنین برهه‌ای، برخی از افراد و جریان‌ها، به جای تمرکز بر مدیریت بحران‌های بیرونی، سراغ مسائلی می‌روند که در بهترین شرایط نیز محل مناقشه و اختلاف بوده است؟ آیا این رفتار، نشان از بی‌توجهی به اولویت‌های کشور دارد یا نیّات دیگری در میان است؟ در فضای مجازی، این روزها شایعات بنزینی و پوششی، از آتش برخاسته از بنزین هم داغ‌تر شده است. عده‌ای دوباره یاد ماجرای پوشش افتاده‌اند و برخی هم در ذهن خود، «داغ و درفش» را برای دیگران آماده می‌کنند؛ گویی که کشور در آرامش کامل به سر می‌برد و جای یک تنش تازه، خالی است.

این روزنامه با زبانی گزنده، نسبت به طرح‌هایی که یا به «پمپ بنزین‌ها ختم می‌شود» یا در «خیابان‌ها آغاز می‌شود» هشدار داده و نوشته است که «شاید کبریت‌ش را برخی به گمان خیر بکشند، اما آتش شری به پا می‌شود که همه چیز را می‌سوزاند.» این هشدار، در شرایطی مطرح می‌شود که بخش بزرگی از جامعه، از التهاب‌های سیاسی و اقتصادی خسته شده و نیازمند آرامش و انسجام ملی است؛ نه جرقه‌ای دیگر برای شعله‌ور کردن اختلافات.

ناهماهنگی اولویت‌ها؛ چرا موضوعات دوقطبی در شرایط بحران زنده می‌شوند؟

یکی از معماهای رفتار سیاسی در ایران، احیای گفتمان‌های دوقطبی در بحرانی‌ترین شرایط است. کارشناسان علوم سیاسی معتقدند که این رویکرد، یا ناشی از «بی‌توجهی استراتژیک» به اولویت‌های ملی است و یا نشان از یک «برنامه‌ریزی آگاهانه» برای تغییر اذهان عمومی از بحران‌های واقعی دارد. در شرایط جنگی، تمرکز افکار عمومی بر روی معیشت و امنیت است و طرح موضوعاتی مانند حجاب و بنزین، نه تنها به کاهش التهاب کمکی نمی‌کند، بلکه می‌تواند باعث تشدید شکاف‌های اجتماعی و ایجاد کانون‌های تنش جدید شود. روزنامه جمهوری اسلامی نیز به درستی به این ناهماهنگی اشاره کرده و تأکید دارد که در چنین برهه‌ای، «بازی با آتش» حتی به نیت خیر، کاری خطرناک است.

تأثیر شایعات بنزینی بر اقتصاد و امنیت روانی جامعه

شایعه‌پراکنی درباره افزایش قیمت بنزین، در هر زمانی می‌تواند به التهاب بازار و ناامنی روانی دامن بزند، اما در شرایط جنگی، این شایعات اثرات چندبرابری دارند. از یک سو، مردم نگران افزایش هزینه‌های زندگی هستند و از سوی دیگر، این شایعات می‌تواند بهانه‌ای برای دلالان و سوداگران برای احتکار و افزایش بی‌رویه قیمت‌ها شود. علاوه بر این، هرگونه تغییر ناگهانی در سیاست‌های قیمتی سوخت، در شرایطی که کشور با تحریم‌های اقتصادی و کمبود منابع ارزی مواجه است، می‌تواند به یک بحران اقتصادی تمام‌عیار تبدیل شود. روزنامه جمهوری اسلامی با اشاره به این موضوع، خواستار خودداری از هرگونه طرح تنش‌زا در حوزه سوخت شده است.

حجاب، نماد یا ابزار؛ چرا بحث پوشش در شرایط جنگ دوباره داغ می‌شود؟

موضوع حجاب، یکی از حساسترین مسائل فرهنگی و سیاسی در دهه اخیر بوده است. در شرایط جنگی، هرگونه بحث درباره اجبار یا تغییر در قوانین پوشش، می‌تواند به یک «گرداب سیاسی» تبدیل شود که همه چیز را به کام خود بکشد. برخی جریان‌ها ممکن است با طرح این موضوع در بزنگاه‌های حساس، قصد داشته باشند تا فشارهای روانی ناشی از بحران‌های بیرونی را با ایجاد یک «دشمن داخلی» فرضی مدیریت کنند. اما این رویکرد، نه تنها به حل مشکلات فرهنگی کمک نمی‌کند، بلکه موجب می‌شود تا انرژی جامعه به جای مقابله با تهدیدات خارجی، صرف درگیری‌های داخلی شود.

نقش رسانه‌ها و فضای مجازی در دامن زدن به شایعات

یکی از عواملی که به سرعت شایعات بنزینی و پوششی را در کشور گسترش می‌دهد، فضای بی‌قانون و بی‌ضابطه شبکه‌های اجتماعی است. در حالی که بسیاری از این شایعات، ریشه در واقعیت ندارند، اما به دلیل تکرار سریع و گسترده، باورپذیری بالایی پیدا می‌کنند. روزنامه جمهوری اسلامی، ضمن اشاره به داغ بودن شایعات در فضای مجازی، به نقش مخرب برخی از کانال‌ها و پیج‌های غیررسمی در ایجاد التهاب و اضطراب در جامعه اشاره کرده است. در چنین شرایطی، رسانه‌های رسمی و نهادهای مسئول باید با اطلاع‌رسانی شفاف و سریع، جلوی ورود شایعات به فضای عمومی را بگیرند.

لزوم وحدت و انسجام ملی در مواجهه با تهدیدات خارجی

نکته‌ای که بسیاری از تحلیلگران بر آن تأکید دارند، این است که تهدیدات خارجی، بهترین فرصت برای «وحدت ملی» و «کاهش اختلافات داخلی» است. با این حال، برخی جریان‌ها با احیای گفتمان‌های دوقطبی، عملاً این فرصت را به تهدید تبدیل می‌کنند. روزنامه جمهوری اسلامی با بیان این هشدار که «طرح‌های تنش‌زا حتی به گمان خیر، می‌تواند آتش شری به پا کند» عملاً از تمام جریان‌های سیاسی خواسته است تا در شرایط حساس کنونی، از هرگونه اقدامی که به انسجام ملی ضربه می‌زند، خودداری کنند. شاید بزرگ‌ترین درس این روزها، این باشد که برای حفظ کشور، باید از «آتش‌افروزی‌های» بی‌جا پرهیز کرد و همه توان خود را برای عبور از بحران‌های بیرونی به کار گرفت.