آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
بازار ارز امروز، حال و هوای دیگری دارد. پس از اعلام سیاست جدید بانک مرکزی برای عرضه گسترده اسکناس دلار، نرخ این ارز در صرافیهای بانکی با کاهش چشمگیری روبهرو شد و به ۱۹۵ هزار تومان رسید. بر اساس بخشنامه جدید، هر ایرانی با استفاده از کارت ملی خود، میتواند تا سقف یک هزار دلار اسکناس با نرخ پایه ۱۹۵ هزار تومان خریداری کند؛ بدون اینکه نیازی به ارائه مدارک سفر یا داشتن شرط خاصی داشته باشد.
بانک مرکزی روز گذشته اعلام کرد که در مرحله نخست، ۵۰۰ میلیون دلار اسکناس در اختیار صرافیهای بانکی قرار میدهد و در صورت افزایش تقاضا، این میزان را نیز افزایش خواهد داد. نرخ ۱۹۵ هزار تومانی، به عنوان نرخ پایه اعلام شده است و متقاضیان باید توجه داشته باشند که با احتساب کارمزد صرافیها، قیمت نهایی هر دلار برای متقاضی، اندکی بالاتر از این رقم خواهد بود.
در بازار آزاد نیز امروز قیمت دلار روندی نزولی به خود گرفته است و هماکنون هر دلار آمریکا ۱۹۸ هزار و ۵۰۰ تومان معامله میشود که فاصله آن با نرخ بانکی، تنها ۳۵۰۰ تومان است. یکی از مهمترین ویژگیهای این طرح، حذف پیششرطهای سفر است. برخلاف گذشته که خرید ارز مسافرتی با کارت ملی نیازمند ارائه بلیط و ویزا بود، این بار هر فرد با کارت ملی خود میتواند یک هزار دلار دریافت کند و شرط اصلی، عدم دریافت ارز دولتی در دورههای قبلی است. این سیاست، که با هدف کاهش فاصله نرخ ارز در بازار آزاد و جلوگیری از سفتهبازی و احتکار اجرا شده، واکنشهای متفاوتی را در میان فعالان اقتصادی و کارشناسان بازار ارز به همراه داشته است.
اهداف کلان بانک مرکزی از عرضه گسترده اسکناس دلار
بانک مرکزی با اجرای این طرح، چند هدف اصلی را دنبال میکند. نخست، کاهش فاصله نرخ ارز در بازار آزاد با نرخ صرافیهای بانکی و جلوگیری از رشد افسارگسیخته قیمت دلار در بازار غیررسمی. دوم، پاسخ به نیاز واقعی مردم به ارز برای سفرهای درمانی، دانشجویی و تفریحی که در ماههای اخیر به دلیل کمبود عرضه و افزایش قیمت، با مشکل مواجه شده بودند. سوم، جلوگیری از احتکار ارز توسط دلالان و صرافیهای غیرمجاز که با ایجاد نگرانی در بازار، به افزایش قیمتها دامن میزدند. چهارم، جذب نقدینگی سرگردان و هدایت آن به سمت بازار رسمی و تثبیت انتظارات تورمی در حوزه ارز.
تأثیر این سیاست بر بازار آزاد و قیمت دلار
با عرضه ۵۰۰ میلیون دلار در مرحله نخست، بازار آزاد امروز شاهد کاهش قیمت دلار بود و نرخ آن به ۱۹۸ هزار و ۵۰۰ تومان رسید. این کاهش، نشان از تأثیر فوری روانی و عملی این سیاست بر بازار دارد؛ چراکه با افزایش عرضه رسمی، تقاضای سفتهبازانه و احتکار کاهش یافته است. با این حال، کارشناسان اقتصادی معتقدند که پایداری این روند، به ادامه عرضه منظم و بهموقع ارز از سوی بانک مرکزی و همچنین مدیریت انتظارات تورمی وابسته است. اگر این عرضه به صورت مستمر و با حجم کافی ادامه یابد، میتواند به تثبیت پایدار نرخ ارز در سطوح فعلی یا نزدیک به آن کمک کند.
نحوه خرید و مدارک مورد نیاز
برای خرید دلار با کارت ملی، متقاضیان باید به شعب صرافیهای بانکی منتخب مراجعه کرده و کارت ملی خود را ارائه دهند. پس از ثبت کد ملی، سامانه استعلام میکند که آیا این فرد در دورههای قبلی ارز دولتی دریافت کرده است یا خیر و در صورت عدم دریافت، فرآیند خرید امکانپذیر خواهد بود. لازم به ذکر است که هیچگونه شرطی مبنی بر ارائه بلیط، ویزا یا مدارک سفر برای این طرح وجود ندارد و تنها سقف خرید هزار دلار برای هر کد ملی در کل دوره، قابل اجرا است. به این معنا که پس از خرید هزار دلار، فرد دیگر نمیتواند مجدداً از این طرح استفاده کند.
تفاوت نرخ پایه و قیمت نهایی پرداختی
نرخ ۱۹۵ هزار تومانی اعلامشده از سوی بانک مرکزی، قیمت پایه هر دلار است و صرافیهای بانکی مجاز به دریافت کارمزد بابت ارائه خدمات فروش اسکناس هستند. این کارمزد بسته به نوع صرافی و میزان معامله، معمولاً بین ۰.۱ تا ۰.۵ درصد متغیر است و در نتیجه، قیمت نهایی هر دلار برای متقاضی، ممکن است تا ۱۹۶ هزار و ۵۰۰ تومان یا بیشتر برسد. متقاضیان باید پیش از خرید، از میزان کارمزد دقیق هر صرافی مطلع شوند و با در نظر گرفتن آن، اقدام به خرید نمایند.
چالشهای احتمالی و توصیهها به متقاضیان
با وجود مزایای این طرح، برخی چالشها نیز وجود دارد:
- یکی از این چالشها، احتمال ازدحام و صفهای طولانی در صرافیهای بانکی در روزهای اولیه است که ممکن است روند خرید را با کندی مواجه کند.
- دوم، نظارت دقیق بر عدم سوءاستفاده از این طرح و جلوگیری از خریدهای کاذب و جمعآوری ارز توسط دلالان است.
به متقاضیان توصیه میشود که به جای مراجعه به بازار آزاد و خرید با نرخ بالاتر، از این فرصت قانونی و با نرخ پایه استفاده کنند و همچنین پیش از مراجعه، از طریق تماس با صرافیها، از موجودی ارز و میزان کارمزد هر شعبه مطلع شوند تا با برنامهریزی بهتر، اقدام به خرید کنند.