آسیانیوز ایران؛ سرویس اقتصادی:
در حالی که تورم نقطه‌به‌نقطه کل کشور در مردادماه ۱۴۰۵ به ۸۴.۴ درصد رسیده، اما این رقم در گروه خوراکی‌ها، آشامیدنی‌ها و دخانیات، به مراتب بالاتر است و نشان از عمق فاجعه در سبد معیشتی خانوارهای ایرانی دارد. داده‌های رسمی نشان می‌دهد که در ۱۲ استان کشور، تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها از مرز ۱۰۰ درصد عبور کرده است؛ یعنی قیمت مواد غذایی در این استان‌ها، نسبت به مرداد سال گذشته، بیش از دو برابر شده است.
این استان‌ها شامل آذربایجان غربی، ایلام، بوشهر، چهارمحال‌وبختیاری، خراسان شمالی، کردستان، کرمانشاه، کهگیلویه‌وبویراحمد، گلستان، لرستان و هرمزگان هستند. استان‌هایی که اغلب جزو مناطق کم‌برخوردار و محروم کشور به شمار می‌روند. در برخی از این استان‌ها، مانند ایلام و کهگیلویه‌وبویراحمد، تورم گروه خوراکی‌ها حتی از ۱۵۰ درصد نیز فراتر رفته است؛ رقمی که به معنای افزایش نجومی قیمت مواد غذایی اساسی در این مناطق و کاهش شدید قدرت خرید مردم است.
در سوی مقابل، تهران با ثبت تورم ۱۲۳ درصدی در گروه خوراکی‌ها، کمترین نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه را در میان استان‌ها به خود اختصاص داده است، هرچند که این رقم نیز بسیار بالا و نگران‌کننده است و نشان از رشد ۱۲۳ درصدی قیمت خوراکی‌ها در پایتخت دارد. در ادامه، به تحلیل تفاوت‌های استانی، دلایل افزایش شدید تورم خوراکی‌ها در مناطق محروم و تأثیر آن بر معیشت خانوارها خواهیم پرداخت.
علت تمرکز تورم بالا در استان‌های محروم
نابرابری منطقه‌ای در ایران، یکی از مهم‌ترین دلایل تمرکز تورم بالا در استان‌های محروم است. استان‌هایی که عمدتاً به شبکه تأمین کالاهای اساسی دسترسی سخت‌تری دارند و هزینه‌های حمل‌ونقل، واسطه‌گری و بازار، سهم بیشتری از قیمت نهایی را به خود اختصاص می‌دهد. علاوه بر این، کاهش یارانه‌ها و نبود صنایع تبدیلی در این مناطق، باعث شده که سبد مصرفی خانوارها، آسیب‌پذیرتر از سایر نقاط کشور باشد و هرگونه افزایش قیمت مواد غذایی، فشار بیشتری را بر آنها تحمیل کند.
برتری نسبی تهران در کنترل تورم خوراکی‌ها
تهران با وجود تورم ۱۲۳ درصدی در گروه خوراکی‌ها، کمترین نرخ تورم را در بین استان‌ها ثبت کرده است. این مزیت، عمدتاً به دلیل دسترسی بهتر به کالاهای اساسی، تنوع فروشگاه‌ها و شبکه توزیع گسترده‌تر است که تا حدودی از سرعت افزایش قیمت‌ها می‌کاهد. با این حال، این رقم، فاصله چندانی با میانگین کشوری (۱۲۷.۵ درصد) ندارد و نشان می‌دهد که حتی در پایتخت نیز فشار تورم بر سفره مردم، بسیار سنگین است.
پیامدهای اقتصادی و اجتماعی تورم خوراکی‌ها
تورم بالای خوراکی‌ها، به ویژه در استان‌های محروم، می‌تواند به کاهش شدید مصرف مواد غذایی، افزایش سوءتغذیه، کاهش سرمایه‌گذاری در سلامت و آموزش و افزایش فقر و نابرابری منجر شود. این موضوع، در بلندمدت، نه تنها سلامت جسمی و روانی جامعه را به خطر می‌اندازد، بلکه می‌تواند به افزایش شکاف طبقاتی و تضعیف سرمایه‌های انسانی کشور نیز بینجامد. ضروری است که دولت با سیاست‌های حمایتی هدفمند، نظیر توزیع کالابرگ و افزایش یارانه‌های نقدی، از آسیب‌پذیرترین اقشار در برابر این موج تورمی محافظت کند.