به‌گزارش سرویس فرهنگ و هنر «آسیانیوز ایران»، عصر پنج‌شنبه ۲۷ اوت ۲۰۲۶، برابر با ۵ شهریور ۱۴۰۵، دو مرد بدون نقاب مثل بازدیدکنندگان عادی وارد موزه هنرهای کاربردی وین شدند، بلیت خریدند و چند دقیقه بعد یکی از شناخته‌شده‌ترین گردنبندهای سلطنتی قرن بیستم را از ویترین بیرون کشیدند. هدف آن‌ها گردنبند پلاتینیِ ملکه نازلی، مادر ملکه فوزیه، بود؛ اثری با ۶۷۳ الماس و بیش از ۲۰۰ قیراط وزن که رد آن مستقیماً به عروسی تاریخی فوزیه و محمدرضا پهلوی می‌رسد.
سرقت در روز روشن؛ دو بلیت، یک چکش و گردنبندی چندمیلیون‌دلاری
بر پایه اعلام پلیس وین، سارقان در ساعات بازبودن موزه MAK یا Museum für angewandte Kunst وارد نمایشگاه جواهرات Van Cleef & Arpels شدند. تصاویر دوربین‌های مداربسته نشان می‌دهد آن‌ها صورت خود را نپوشانده بودند. ویترین شیشه‌ای با ضربه چکش شکسته شد و مهاجمان با جواهر گریختند؛ درحالی‌که بازدیدکنندگان و کارکنان در نزدیکی صحنه حضور داشتند.
در این حادثه کسی آسیب ندید. گزارش‌های اولیه همچنین از همراه‌داشتن چیزی شبیه سلاح گرم توسط یکی از سارقان حکایت دارد، هرچند جزئیات این بخش هنوز در روند تحقیق پلیس بررسی می‌شود. مأموران پس از سرقت، مرکز وین را جست‌وجو کردند، از سگ ردیاب کمک گرفتند و تصاویر واضح دو مظنون را برای شناسایی عمومی منتشر کردند. تا زمان تنظیم این گزارش در شنبه ۲۹ اوت ۲۰۲۶، برابر با ۷ شهریور ۱۴۰۵، خبر رسمی‌ای از بازیابی گردنبند یا بازداشت سارقان منتشر نشده است.
این گردنبند متعلق به چه کسی بود؟
صاحب تاریخی این اثر، ملکه نازلی صبری، به عربی الملکة نازلی صبری و به انگلیسی Nazli Sabri، همسر ملک فؤاد اول و مادر آخرین پادشاه مصر، ملک فاروق بود. خانه جواهرسازی فرانسوی ون‌کلیف اند آرپلز این گردنبند را در سال ۱۹۳۹ ساخت؛ همان سالی که دختر ملکه نازلی، فوزیه فؤاد یا الملکة فوزیة فؤاد (Fawzia Fuad)، با محمدرضا پهلوی، ولیعهد وقت ایران و پادشاه آینده، ازدواج کرد.
اسناد نمایشگاه و تصاویر مراسم نشان می‌دهد ملکه نازلی این گردنبند را در عروسی قاهره بر گردن داشت. همین جزئیات، اثر را از یک شیء لوکس فراتر می‌برد: جواهری که در یکی از مهم‌ترین پیوندهای سلطنتی خاورمیانه در قرن بیستم حاضر بود و امروز بخشی از حافظه مشترک ایران و مصر به‌شمار می‌آید.
عروسی ملکه فوزیه و محمدرضا پهلوی در قاهره، ۱۹۳۹؛ ملکه نازلی در سمت راست تصویر، گردنبند الماس را بر گردن دارد.
پیوند گردنبند ملکه نازلی با ایران و خاندان پهلوی
ازدواج فوزیه و محمدرضا پهلوی فقط یک مراسم خانوادگی نبود؛ این پیوند، ایرانِ دوران رضاشاه را به یکی از مهم‌ترین خاندان‌های سلطنتی جهان عرب نزدیک کرد. فوزیه پس از ورود به ایران عنوان شاهدخت و سپس ملکه ایران را یافت و دخترشان، شاهدخت شهناز پهلوی، میراث انسانی همان پیوند شد. سال‌های زندگی مشترک آن دو پایان یافت، اما عکس‌های عروسی و اشیای باقیمانده از آن روز همچنان بخشی محترم از تاریخ معاصر ایران‌اند.
در سال‌های اخیر نیز روایت ازدواج‌ها و پیوندهای خانوادگی خاندان پهلوی برای مخاطبان ایرانی جذابیت تاریخی خود را حفظ کرده است. همان‌طور که یک موتورسیکلت تاریخی منتسب به محمدرضاشاه می‌تواند درباره سبک زندگی و صنعت یک دوره حرف بزند، این گردنبند نیز شاهدی مادی از دیپلماسی، تشریفات و فرهنگ بصری آن زمان است.
سرقت گردنبند ملکه نازلی فقط ربودن چند میلیون دلار الماس نیست؛ تکه‌ای از حافظه مشترک ایران و مصر از ویترین موزه بیرون کشیده شده است.
۶۷۳ الماس؛ مشخصات گردنبندی که از وین ربوده شد
| ویژگی |
جزئیات |
| سازنده |
Van Cleef & Arpels، فرانسه |
| سال ساخت |
۱۹۳۹ میلادی / ۱۳۱۷ تا ۱۳۱۸ خورشیدی |
| جنس |
پلاتین و الماس |
| تعداد الماس |
۶۷۳ قطعه با برش‌های گرد و باگت |
| وزن تقریبی |
بیش از ۲۰۰ قیراط |
| فروش در حراج |
حدود ۴٫۳ میلیون دلار در ساتبیز نیویورک، سال ۲۰۱۵ |
| زمان سرقت |
۲۷ اوت ۲۰۲۶ / ۵ شهریور ۱۴۰۵ |
| محل سرقت |
موزه هنرهای کاربردی وین (MAK)، اتریش |
چرا جداکردن یا فروش این جواهر آسان نیست؟
گردنبند ملکه نازلی یک قطعه کاملاً شناخته‌شده است؛ عکس‌ها، شماره حراج، جزئیات ساخت، نشان‌های کارگاه فرانسوی و چینش صدها الماس آن ثبت شده‌اند. بنابراین عرضه کاملش در بازار رسمی تقریباً ناممکن به نظر می‌رسد. نگرانی اصلی این است که سارقان یا سفارش‌دهندگان احتمالی، جواهر را از هم باز کنند و سنگ‌ها را جداگانه بفروشند؛ اقدامی که ارزش تاریخی و هنری اثر را برای همیشه نابود می‌کند.
همین احتمال است که سرقت را تلخ‌تر می‌کند. قیمت بازار فقط یک عدد است، اما اصالت این گردنبند به ترکیب کاملش، به مهارت سازندگان ون‌کلیف اند آرپلز و به حضورش در مراسم سلطنتی سال ۱۹۳۹ وابسته است. الماس‌های جداشده شاید همچنان گران‌قیمت باشند، ولی دیگر داستان ملکه نازلی، فوزیه و ولیعهد ایران را روایت نمی‌کنند.
زنگ خطر برای موزه‌های اروپا
سرقت وین تازه‌ترین حلقه از مجموعه دستبردهای جسورانه به موزه‌های اروپایی است. این بار پرسش آزاردهنده بسیار ساده است: چگونه دو نفر توانستند در ساعت بازدید، با خرید بلیت وارد شوند، ویترین یکی از مشهورترین جواهرات نمایشگاه را بشکنند و پیاده فرار کنند؟ حضور احتمالی سلاح توضیح می‌دهد چرا کارکنان مستقیماً درگیر نشدند، اما درباره کیفیت ویترین، زمان واکنش هشدارها و مسیر خروج همچنان پرسش‌های جدی باقی مانده است.
موزه MAK پس از حادثه نمایشگاه را موقتاً بست و برنامه‌های بازدید را تغییر داد. بااین‌حال، مهم‌تر از بازگشایی یک سالن، یافتن گردنبند پیش از آسیب‌دیدن یا تجزیه‌شدن آن است. همکاری پلیس اتریش با شبکه‌های بین‌المللی و بازارهای جواهر می‌تواند شانس کشف اثر را بالا ببرد، به‌خصوص چون تصویر و مشخصات تک‌تک اجزای آن به‌خوبی مستند شده است.
پرسش‌های متداول درباره سرقت گردنبند ملکه نازلی
آیا گردنبند سرقت‌شده متعلق به ملکه فوزیه بود؟
خیر. این گردنبند متعلق به مادر او، ملکه نازلی مصر بود. ملکه نازلی آن را در مراسم ازدواج فوزیه با محمدرضا پهلوی در سال ۱۹۳۹ بر گردن داشت.
گردنبند ملکه نازلی چند الماس دارد؟
این اثر از ۶۷۳ الماس گرد و باگت ساخته شده و وزن مجموع سنگ‌های آن در منابع مختلف بیش از ۲۰۰ قیراط اعلام شده است.
ارزش گردنبند چقدر است؟
ساتبیز در سال ۲۰۱۵ ارزش آن را بین ۳٫۶ تا ۴٫۶ میلیون دلار برآورد کرد و جواهر در همان حراج حدود ۴٫۳ میلیون دلار فروخته شد. ارزش تاریخی و فرهنگی آن را نمی‌توان فقط با قیمت روز الماس‌ها سنجید.
آیا گردنبند پیدا شده است؟
تا زمان تنظیم این گزارش در ۲۹ اوت ۲۰۲۶ / ۷ شهریور ۱۴۰۵، مقام‌های اتریشی از بازیابی گردنبند یا بازداشت دو مظنون خبر نداده‌اند.
یک جواهر سلطنتی، یک پرونده بین‌المللی
گردنبند ۶۷۳ الماسی ملکه نازلی حالا در مرکز یک تعقیب بین‌المللی است؛ اثری که از تالار عروسی سلطنتی قاهره در ۱۹۳۹ به ویترین حراج نیویورک در ۲۰۱۵ و سپس به نمایشگاه وین رسید، اما در چند دقیقه ناپدید شد. امید این است که پلیس پیش از آن‌که سودجویی جنایی این سند تاریخی را تکه‌تکه کند، آن را سالم به مجموعه بازگرداند.
شما درباره ارزش تاریخی این گردنبند، پیوند آن با ملکه فوزیه و محمدرضا پهلوی یا امنیت موزه‌های اروپا چه نظری دارید؟ دیدگاه خود را در بخش نظرات در پایین این گزارش آسیانیوز ایران بنویسید.
منابع: پلیس وین، موزه MAK، ساتبیز، گاردین، دویچه‌وله و نشنال.