به‌گزارش سرویس فرهنگ و هنر «آسیانیوز ایران»، آیین بزرگداشت بهرام شاه‌محمدلو، بازیگر، کارگردان و قصه‌گوی محبوبی که چند نسل او را با نام «آقای حکایتی» می‌شناسند، عصر جمعه ۶ شهریور ۱۴۰۵ (۲۸ اوت ۲۰۲۶) در فرهنگسرای ارسباران تهران برگزار شد؛ شبی صمیمی که خاطره‌های «زیر گنبد کبود» را زنده کرد و در عین حال، تصویری روشن از تغییرات اجتماعی امروز را پیش چشم گذاشت.
راضیه برومند، همسر بهرام شاه‌محمدلو، احترام برومند، لیلی رشیدی و جمعی از دوستان، اعضای خانواده و هنرمندان پیشکسوت در این برنامه حضور داشتند. رضا فیاضی، رضا بابک، رسول نجفیان، ایرج راد، فرهنگ جولایی و غلامرضا کاظمی دینان نیز از سال‌ها فعالیت هنری شاه‌محمدلو و نقش ماندگار او در فرهنگ کودک و نوجوان گفتند.
شبی برای مرد قصه‌گوي چند نسل
برای بسیاری از کودکانی که دهه‌های ۶۰ و ۷۰ را پشت سر گذاشتند، «آقای حکایتی» فقط شخصیت یک برنامه تلویزیونی نبود. لحن آرام، کتاب قصه و عبارت به‌یادماندنی «زیر گنبد کبود» در سال‌هایی که کودکیِ یک نسل با جنگ و اضطراب گره خورده بود، لحظه‌ای از خیال، امید و آرامش می‌ساخت.
بهرام شاه‌محمدلو متولد ۲۵ آذر ۱۳۲۹ در تهران است. فعالیت هنری او از نوجوانی آغاز شد و پس از تحصیل در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران، در تئاتر، تلویزیون، کارگردانی، تهیه‌کنندگی، صداپیشگی و عروسک‌گردانی حضور یافت. «زیر گنبد کبود» که نخستین مجموعه آن در سال ۱۳۶۶ روی آنتن رفت، نام او را برای همیشه با آقای حکایتی پیوند زد. صدای شخصیت «مخمل» در «خونه مادربزرگه» نیز یکی دیگر از خاطره‌های ماندگار کارنامه اوست.
| موضوع |
جزئیات |
| زمان |
جمعه ۶ شهریور ۱۴۰۵؛ ۲۸ اوت ۲۰۲۶ |
| مکان |
فرهنگسرای ارسباران تهران |
| چهره مورد تجلیل |
بهرام شاه‌محمدلو؛ بازیگر نقش «آقای حکایتی» |
| برخی حاضران |
راضیه برومند، احترام برومند، لیلی رشیدی، ایرج راد، رضا بابک، رضا فیاضی و رسول نجفیان |
| پایان برنامه |
اجرای قطعه‌ای بر اساس اشعار مولانا و اهدای یادبود |
«هرچه دارم از دوست است»
سخنان هنرمندان در این شب، بیش از آنکه شکل تعارف‌های معمول مراسم‌های رسمی را داشته باشد، یادآور همکاری‌ها و رفاقت‌های طولانی بود. ایرج راد از نقش شاه‌محمدلو در پایه‌گذاری فعالیت‌های فرهنگی کودک و نوجوان گفت و بهرام شاه‌محمدلو نیز در جمله‌ای کوتاه، حاصل سال‌های فعالیتش را به دوستی و همراهی نسبت داد:
«در واقع ما هرچه که داریم، از دوست است.»
رسول نجفیان قطعه‌ای از اشعار مولانا اجرا کرد و سهراب شاه‌محمدلو، فرزند این هنرمند، از تأثیر پدرش بر شیوه زندگی و پیوند او با طبیعت و کوهستان سخن گفت. این بخش‌ها، مراسم را از یک بزرگداشت تشریفاتی فراتر برد و آن را به دورهمی گرم چند نسل از هنرمندان تبدیل کرد.
پوشش اختیاری زنان؛ قاب دلنشین و شجاعانه مراسم
اما تصاویر این شب، نکته مهم دیگری هم داشت. در قاب‌های منتشرشده، بخش بزرگی از زنان حاضر ــ و در برخی نماها بیشتر زنان دیده‌شده ــ پوشش خود را آزادانه انتخاب کرده بودند. لیلی رشیدی، احترام برومند و شماری از زنان هنرمند و تماشاگران، بی‌آنکه فضای مراسم را به نمایش و جنجال تبدیل کنند، با ظاهری طبیعی و صمیمی در کنار یکدیگر نشسته بودند.
همین عادی‌بودن، مهم‌ترین معنای تصویر بود. در شرایطی که جمهوری اسلامی همچنان می‌کوشد حجاب اجباری را با قانون، تهدید و فشار بر زنان تحمیل کند، حضور آرام و بی‌تکلف زنان با پوشش اختیاری در یک فضای فرهنگی عمومی، به کنشی مدنی و شجاعانه تبدیل شده است؛ کنشی که نه شعار می‌خواهد و نه تریبون.
لیلی رشیدی در سال‌های اخیر نیز از جمله هنرمندانی بوده که در تصاویر عمومی با پوشش اختیاری حاضر شده است. طبق گزارش‌های رسانه‌ای، گذرنامه و وسایل او در تیر ۱۴۰۳ در فرودگاه ضبط شد. از این منظر، حضور دوباره او در یک برنامه عمومی را نمی‌توان صرفاً در حد «استایل متفاوت یک بازیگر» پایین آورد؛ این حضور بخشی از پافشاری زنان بر حق انتخاب و زندگی عادی است. برای آشنایی با یکی از تازه‌ترین نقش‌های او نیز می‌توانید نقد فیلم «بی‌داد» با بازی لیلی رشیدی را بخوانید.
فیلم کوتاه مراسم تجلیل از آقای حکایتی
لحظاتی از بزرگداشت بهرام شاه‌محمدلو و حضور لیلی رشیدی؛ ویدئو: آذین علیپور
استقبال در اینستاگرام؛ قلب، تشویق و خاطره‌بازی
ویدیوی مراسم خیلی زود در صفحه‌های اینستاگرامی بازنشر شد. یکی از پست‌های بررسی‌شده تا زمان تنظیم این گزارش بیش از ۱۱٫۳ هزار پسند و ۴۲۰ نظر داشت. در میان نظرهای قابل‌مشاهده، قلب‌ها، نشانه‌های تشویق و جمله‌هایی درباره مهربانی چهره‌ها و خاطرات کودکی فراوان بود. این نمونه را نمی‌توان نظرسنجی علمی از کل جامعه دانست، اما جهت غالب واکنش‌های دیده‌شده روشن بود: استقبال از آقای حکایتی و تحسین فضای صمیمی و طبیعی مراسم.
ارزش چنین لحظه‌ای دقیقاً در کنار هم قرار گرفتن دو تصویر است: احترام به هنرمندی که برای نسل‌ها قصه گفته و احترام به زنانی که امروز می‌خواهند شیوه پوشش خود را انتخاب کنند. سنتِ قصه‌گویی و خواستِ آزادی، در این مراسم نه روبه‌روی هم، بلکه کنار هم نشستند.
پرسش‌های متداول درباره مراسم آقای حکایتی
آقای حکایتی کیست؟
«آقای حکایتی» شخصیت مشهور مجموعه کودک «زیر گنبد کبود» با بازی بهرام شاه‌محمدلو است؛ برنامه‌ای که از دهه ۶۰ برای چند نسل از کودکان ایرانی خاطره ساخت.
مراسم بزرگداشت بهرام شاه‌محمدلو کجا برگزار شد؟
این مراسم عصر جمعه ۶ شهریور ۱۴۰۵ در فرهنگسرای ارسباران تهران برگزار شد.
چرا حضور لیلی رشیدی و پوشش زنان بازتاب پیدا کرد؟
زیرا تصاویر مراسم، حضور طبیعی بسیاری از زنان با پوشش اختیاری را در یک فضای عمومی و فرهنگی نشان می‌داد؛ تصویری که در شرایط ادامه فشارهای حکومتی بر حق انتخاب پوشش، برای کاربران معنا و اهمیت اجتماعی پیدا کرد.
چه هنرمندانی در مراسم حضور داشتند؟
راضیه برومند، احترام برومند، لیلی رشیدی، رضا فیاضی، رضا بابک، رسول نجفیان، ایرج راد، فرهنگ جولایی و غلامرضا کاظمی دینان از جمله چهره‌های حاضر یا سخنران بودند.
منابع گزارش: ایسنا، سینماپرس، هنرآنلاین، گزارش‌ها و تصاویر منتشرشده از فرهنگسرای ارسباران و بازنشرهای اینستاگرامی؛ ویدیوی آذین علیپور.
شما از «آقای حکایتی» و قصه‌های «زیر گنبد کبود» چه خاطره‌ای دارید؟ حضور آرام و شجاعانه زنان با پوشش اختیاری را چگونه ارزیابی می‌کنید؟ دیدگاه خود را در بخش نظرات در پایین این گزارش آسیانیوز ایران بنویسید.