آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
دکتر پوریا زرشناس - دبیر ارشد تحریریه آسیانیوز ایران
فیلم «صنوبرهای سوزان» ساخته عباس شیخ بابایی یکی از آثار اجتماعی-درام سینمای ایران در اواخر دهه شصت است که با «نگاهی انسانی» و «تمرکز بر زندگی طبقه محروم»، «فقر»، «همبستگی» و «فریب» را به تصویر کشیده است. داستان فیلم در یک «خانه قدیمی» (خراب‌آباد) می‌گذرد که هفت خانواده در آن زندگی فلاکت‌باری دارند و تنها لذتشان، تماشای تلویزیون «محمد» (پادوی تماشاخانه) است. اما روزی تلویزیون دزدیده می‌شود و ماجراهای فیلم آغاز می‌شود.
«بیژن امکانیان» در نقش «محمد» (پادوی تماشاخانه و صاحب تلویزیون) یکی از نقاط قوت فیلم است. امکانیان با «چهره خسته» و «نگاه‌های عمیق» خود، «جوانی ساده‌دل» و «خوش‌قلب» را به تصویر کشیده است. «مرتضی احمدی» در نقش «حاج عمو» (صاحب خانه) با بازی «باوقار» و «پراحساس» خود، یکی از نقاط قوت فیلم است. «جمیله شیخی»، «عبدالرضا اکبری» (در نقش منصور، برادر محمد)، «بهزاد فراهانی» و «فریبا کوثری»نیز در سطح قابل قبولی ظاهر شده‌اند. «فریده سپاه‌منصور» و «غلامرضا طباطبایی» نیز در نقش‌های مکمل در سطح خوبی ظاهر شده‌اند.
از نقاط قوت فیلم، «بازی‌های بسیار عالی و قوی» (به ویژه بیژن امکانیان، مرتضی احمدی و جمیله شیخی)، «قصه ساده اما تأثیرگذار»، «روایت کلاسیک از زندگی در دهه شصت» و «حضور بازیگران نوستالژیک سینمای ایران» است. فیلم با «موسیقی متن سیدمحمد میرزمانی» و «تدوین صمد تواضعی» در سطح قابل قبولی قرار دارد. «صنوبرهای سوزان» با «فیلمبرداری حسین جعفریان» (که فضای دهه شصت را به خوبی بازآفرینی کرده) به «باورپذیری» و «حس نوستالژی» کمک کرده است. در مجموع، «صنوبرهای سوزان» یک «فیلم دوست‌داشتنی» و «تأمل‌برانگیز» است که با وجود «قصه ساده» و «ریتم کند»، برای علاقه‌مندان سینمای اجتماعی و نوستالژیک، اثری است «قابل تماشا» و «خاطره‌انگیز». تماشای آن را به طرفداران بازیگران فیلم و علاقه‌مندان سینمای دهه شصت توصیه می‌کنیم.
فیلمنامه و ساختار روایی
فیلمنامه «صنوبرهای سوزان» (نوشته عباس شیخ بابایی) از یک «ایده مرکزی» ساده (دزدیده شدن تلویزیون) و «ساختار کلاسیک» (معرفی شخصیت‌ها، گره‌افکنی، بحران، گره‌گشایی) بهره می‌برد . با این حال، فیلمنامه در «بسط» و «پرداخت» این ایده، دچار «کندی» و «سطحی‌نگری» جزئی شده است. «گره‌های داستانی» (جستجوی تلویزیون) به خوبی «بسط» و «پرداخت» می‌شوند، اما «پایان‌بندی» فیلم چنان «قابل پیش‌بینی» است که از «تأثیر عاطفی» لازم بی‌بهره می‌ماند.
شخصیت‌پردازی و بازی‌ها
«بیژن امکانیان» در نقش «محمد» (پادوی تماشاخانه و صاحب تلویزیون) یکی از نقاط قوت فیلم است. امکانیان با «چهره خسته» و «نگاه‌های عمیق» خود، «جوانی ساده‌دل» و «خوش‌قلب» را به تصویر کشیده است. «مرتضی احمدی» در نقش «حاج عمو» (صاحب خانه) با بازی «باوقار» و «پراحساس» خود، یکی از نقاط قوت فیلم است. «جمیله شیخی»، «عبدالرضا اکبری» (در نقش منصور، برادر محمد)، «بهزاد فراهانی» و «فریبا کوثری» نیز در سطح قابل قبولی ظاهر شده‌اند . «فریده سپاه‌منصور» و «غلامرضا طباطبایی» نیز در نقش‌های مکمل در سطح خوبی ظاهر شده‌اند. «حضور بازیگران نوستالژیک» (مرتضی احمدی، جمیله شیخی، فریده سپاه‌منصور و...) بر «غنای بازی‌های» فیلم افزوده است.
کارگردانی و فیلمبرداری
عباس شیخ بابایی در «صنوبرهای سوزان» کارگردانی «مطمئن» و «هماهنگ» با فضای فیلم ارائه داده است. او با «نماهای بسته» (برای ثبت ریزه‌های احساسی بازیگران) و «نماهای باز» (برای نمایش فضای خانه قدیمی) به «فضاسازی» کمک کرده است. «فیلمبرداری حسین جعفریان» در سطح «قابل قبول» قرار دارد و «فضای دهه شصت» را به خوبی بازآفرینی کرده است.
موسیقی و طراحی صحنه
«موسیقی سیدمحمد میرزمانی» در سطح «قابل قبول» قرار دارد و با «فضای درام» فیلم هماهنگ است . «طراحی صحنه و لباس» (که نام طراح در اطلاعات موجود نیست) در سطح «معمولی» قرار دارد و فضای دهه شصت را بازآفرینی کرده است.
جایگاه فیلم در سینمای ایران
«صنوبرهای سوزان» را در مقایسه با سایر فیلم‌های اجتماعی-درام سینمای ایران در دهه شصت (مثل «اجاره‌نشین‌ها» (۱۳۶۵) و «دست‌های آلوده» (۱۳۷۸)) باید ارزیابی کرد. این فیلم از نظر «بازی‌ها» و «فضاسازی» در سطح قابل قبولی قرار دارد، اما از نظر «ریتم» و «پایان‌بندی» در سطح پایین‌تری است.