آسیانیوز ایران / یزد ؛
دکتر سید مجتبی یاسینی، رئیس کنگره، در این نشست ضمن تأکید بر اینکه اعتیاد فراتر از مصرف مواد مخدر است، تصریح کرد: امروزه این پدیده متأثر از عوامل پیچیده زیستی، روان‌شناختی، اجتماعی و اقتصادی است که نگاه جامع و انسان‌محور را می‌طلبد.
وی با اشاره به گسترش دایره رفتارهای پرخطر به حوزه‌هایی چون قمار و شبکه‌های مجازی، خواستار آمادگی کامل تیم‌های سلامت برای مواجهه با بحران‌های نوین شد و بر ضرورت جایگزینی رویکرد سرزنش با برنامه‌های علمی و درمانی تأکید کرد.
یاسینی خاطرنشان کرد: اقدامات آموزشی با هدف کاهش استرس و عوامل اجتماعی مرتبط، به همراه مداخلات کاهش آسیب با جایگزینی داروهایی مانند متادون، از راهکارهای کلیدی در درمان اعتیاد هستند که باید با جدیت در دستور کار قرار گیرند.
وی همچنین با اشاره به نقش فناوری‌های نوین نظیر ساعت‌های هوشمند در پیشگیری از عود اعتیاد گفت: تولید علم باید از دیوار دانشگاه فراتر رفته و به اقدام عملی منجر شود تا بتوانیم افراد را قبل از عمیق شدن مشکلات اعتیاد، شناسایی و درمان کنیم.
محمدهادی فرحزادی، دبیر علمی کنگره، نیز با اشاره به شعار «کوشش علمی، کنش جمعی و جامعه ایمن» بیان کرد: رسانه‌ها با ایجاد کنش جمعی در تمام سطوح پیشگیری، نقش بسیار پررنگی در انتقال دستاوردهای این کنگره به بدنه جامعه و تحقق اهداف ما دارند.
وی افزود: از مجموع ۴۵۰ اثر علمی ارسالی به دبیرخانه که عمدتاً توسط پژوهشگران جوان و دانشجویان مقاطع دکتری ارسال شده، ۳۴۵ مقاله پذیرش شده است که طی سه روز برگزاری، ۱۳۵ مقاله به صورت سخنرانی و ۲۱۹ مقاله در قالب پوستر ارائه می‌شود.
فرحزادی با تشریح هفت محور تخصصی کنگره از جمله «پیشگیری»، «درمان» و «فناوری‌های نوین» اظهار داشت: برگزاری ۲۲ پنل تخصصی در کنار برنامه‌هایی نظیر جشنواره هنری ققنوس، فرصتی بی‌نظیر برای هم‌افزایی متخصصان و بهره‌مندی اقشار مختلف مردم از دانش روز است.
وی با استناد به پژوهش‌های اخیر، نسبت به شاخص‌های نگران‌کننده مانند پریشانی روان‌شناختی ۲۸ درصدی و رفتارهای پرخطر در جامعه هشدار داد و بر لزوم استفاده از تمامی ظرفیت‌ها برای کاهش آسیب‌های روانی و اجتماعی در میان گروه‌های سنی مختلف تأکید کرد.
دکتر مجید حاجی‌مقصودی، دبیر اجرایی کنگره، با اشاره به میزبانی از ۵۰۰ شرکت‌کننده غیربومی تصریح کرد: فرایند پیگیری برای کسب این میزبانی از یک سال و نیم قبل آغاز شد و مجموعه برگزارکنندگان تلاش کرده‌اند زیرساخت‌های لازم برای برگزاری رویدادی در شأن دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی را فراهم آورند.
وی در ادامه افزود: این کنگره علاوه بر کارکردهای علمی و تخصصی، از منظر ایجاد مرجعیت علمی برای دانشگاه علوم پزشکی یزد و همچنین معرفی ظرفیت‌های گردشگری استان، اهمیت راهبردی داشته و بستری مناسب برای تبادل تجربیات میان متخصصان کشوری و بین‌المللی ایجاد کرده است.
واکاوی و تحلیل تخصصی کنگره
۱. پارادایم شیفت از رویکرد قضایی به درمان‌مدار:
یکی از نکات کلیدی این کنگره، تلاش برای تغییر نگاه جامعه و سیاستگذاران از رویکرد سرزنش‌آمیز به رویکرد درمانی است. این تحول ساختاری در نگرش، به معنای پذیرش اعتیاد به عنوان یک بیماری چندعاملی است که نیازمند مداخلات پزشکی و روان‌شناختی است نه صرفاً برخوردهای قهری.
این تحلیل نشان می‌دهد که هرگونه موفقیت در مقابله با اعتیاد، در گرو تغییر فرهنگ عمومی و پذیرش فرد معتاد به عنوان بیمار است. درمان‌مداری به جای سرزنش، می‌تواند مانع از انگ‌زنی اجتماعی شده و مسیر را برای بازگشت فرد به سلامت و اجتماع هموارتر سازد.
این تغییر رویکرد، در نهایت موجب کاهش هزینه‌های اجتماعی و افزایش اثربخشی برنامه‌های پیشگیرانه می‌شود، چرا که فرد آسیب‌دیده با احساس امنیت بیشتری به مراکز درمانی مراجعه کرده و از مشاوره‌های تخصصی بهره‌مند می‌گردد.
۲. فناوری‌های نوین و پزشکی دقیق در پیشگیری از اعتیاد:
ادغام فناوری‌های نوین مانند ابزارهای پوشیدنی و نرم‌افزارهای پایشگر، فصل جدیدی را در مدیریت رفتارهای پرخطر و اعتیاد باز کرده است. این فناوری‌ها امکان شناسایی لحظه‌ای عوامل استرس‌زا و مداخلات پیشگیرانه قبل از بروز عود را فراهم می‌کنند.
این محور تحلیلی بیانگر آن است که کنگره با نگاه به آینده، به دنبال استفاده از داده‌های بزرگ و تحلیل‌های هوشمند برای شناسایی الگوهای خطر در زندگی روزمره است. این رویکرد پیشرو، باعث ارتقای کیفیت مداخلات بالینی و شخصی‌سازی برنامه‌های درمانی برای هر بیمار می‌شود.
بنابراین، پیوند میان حوزه پزشکی و مهندسی داده، نویدبخش کاهش نرخ بازگشت به اعتیاد از طریق مدیریت هوشمند استرس و رفتارهای پرخطر در محیط واقعی زندگی افراد است.
۳. خانواده‌درمانی و مداخلات جامعه‌محور:
اعتیاد یک مسأله فردی نیست، بلکه پیوندی عمیق با ساختار خانواده و اجتماع دارد. محورهای این کنگره به درستی بر خانواده‌درمانی و مداخلات مبتنی بر جامعه تمرکز کرده‌اند تا ریشه‌های اجتماعی اعتیاد را هدف قرار دهند.
تحلیل این محور نشان می‌دهد که بدون تقویت زیرساخت‌های حمایتی در خانواده، درمان‌های انفرادی ناپایدار خواهند بود. بنابراین، ارتقای سلامت روان در لایه‌های مختلف اجتماع، ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای کاهش تقاضا در مصرف مواد است.
این هم‌افزایی میان درمانگران، سیاستگذاران و فعالان حقوقی، تنها راه رسیدن به یک جامعه ایمن است که در آن پیشگیری بر درمان اولویت دارد و آگاهی‌بخشی عمومی، سدی در برابر نفوذ بحران‌های روانی است.
۴. چالش‌های سلامت روان و شاخص‌های آسیب‌پذیری:
آمارهای ارائه‌شده از پریشانی روان‌شناختی، خودکشی و پرخاشگری، زنگ خطری جدی برای سلامت جامعه است. تحلیل این اعداد نشان می‌دهد که اعتیاد تنها یکی از نمودهای فروپاشی سلامت روان در بخشی از جامعه آماری است.
این داده‌ها بر ضرورت فوریت در اقدامات پیشگیرانه تأکید دارند، چرا که بروز رفتارهای پرخطر، خود ناشی از فشارها و بحران‌های روانی حل‌نشده‌ای است که نیازمند توجه ویژه نهادهای حاکمیتی و آموزشی است.
بدین ترتیب، کنگره یزد نه تنها به موضوع اعتیاد، بلکه به بازخوانی آسیب‌های بنیادین سلامت روان پرداخته و نقشه راهی برای مقابله با بحران‌های نوظهور اجتماعی ترسیم کرده است.
۵. پل ارتباطی میان علم و بدنه جامعه:
یکی از انتقادات همیشگی به کنگره‌های علمی، فاصله میان یافته‌های پژوهشی و کاربرد آن‌ها در جامعه است. تأکید رئیس کنگره بر شکستن این دیوار، نشان‌دهنده تغییر مسیر از تولید علم صرف به سوی ترجمان دانش است.
این محور تحلیلی تأکید دارد که اثربخشی علمی زمانی محقق می‌شود که خروجی‌های این کنگره در قالب سیاست‌گذاری‌های عمومی و اقدامات آموزشیِ ساده برای مردم ترجمه شود. این رویکرد کاربردی، کلید اصلی برای کاهش آسیب‌ها در سطوح مختلف است.
در نهایت، همگرایی بین دانشگاه و جامعه، موتور محرک ایجاد کنش جمعی برای یک جامعه ایمن خواهد بود و این کنگره را از یک رویداد صرفاً آکادمیک به یک رویداد اجتماعی تحول‌آفرین تبدیل می‌کند.
جمع‌بندی
سومین کنگره بین‌المللی اعتیاد و رفتارهای پرخطر در یزد، با رویکردی چندبعدی و دانش‌محور، مسیری نوین را در برخورد با آسیب‌های اجتماعی ترسیم کرده است. تمرکز بر تغییر نگاه از سرزنش به درمان، بهره‌گیری از فناوری‌های نوین در پیشگیری، و ضرورت پیوند نزدیک میان دانشگاه و جامعه، از دستاوردهای مهم این نشست است. این رویداد با ارائه راهکارهای علمی در زمینه پیشگیری، درمان و سیاست‌گذاری، نشان داد که دستیابی به جامعه‌ای ایمن در گرو مشارکت همگانی و تبدیل دانش به عمل است.