آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
نیروهای نظامی آمریکا در اقدامی بی‌سابقه و گسترده، از ترکیبی از جنگنده‌ها، پهپادها و موشک‌های کروز تاماهاوک برای حمله به مواضعی در محدوده تنگه هرمز و دریای عمان استفاده کردند؛ حملاتی که به گفته سنتکام، اهدافی مرتبط با سپاه پاسداران را هدف قرار داده است. از جزیره لاوان و قشم گرفته تا بندرعباس، سیریک، جاسک، کنارک و چابهار، همگی صحنهٔ شنیده شدن صدای انفجارهای مهیب بوده‌اند.
خبرگزاری تسنیم، وابسته به سپاه پاسداران، از احتمال وقوع انفجار در فرودگاه قشم خبر داده و خبرگزاری رکنا نیز پایگاه شکاری بندرعباس را یکی از اهداف اعلام کرده است؛ هرچند که مقامات محلی هرگونه اصابت یا حادثه‌ای را تکذیب می‌کنند. در همین حال، بازارهای جهانی نفت به این تحولات واکنش فوری نشان داده‌اند و قیمت هر بشکه نفت برنت از مرز ۹۶ دلار عبور کرده است؛ افزایشی که می‌تواند تازه‌ترین موج تورمی را به اقتصاد جهان تحمیل کند.
سفارت‌های آمریکا در اسرائیل، قطر، بحرین و اردن، هشدارهای امنیتی سطح بالا برای اتباع خود صادر کرده‌اند و از آنها خواسته‌اند که برای لغو پروازها، بسته شدن حریم هوایی و اختلالات گسترده سفر آماده باشند. باراک راوید، خبرنگار آکسیوس نیز از صدور هشدارهای امنیتی در چندین پایگاه نظامی آمریکا در سراسر منطقه خبر داده است؛ نشانه‌ای که از آمادگی برای یک تلافی احتمالی از سوی جمهوری اسلامی حکایت دارد.
تحلیل نظامی عملیات و اهداف آن
عملیات ترکیبی سنتکام که با استفاده همزمان از جنگنده‌های نسل پنجم، پهپادهای تهاجمی و موشک‌های کروز تاماهاوک انجام شده، نشان‌دهنده یک طراحی نظامی پیچیده و گسترده است. انتخاب چندین نقطه در طول نوار ساحلی از جزیره لاوان تا چابهار، نشان از یک راهبرد نظامی برای ضربه زدن به چندین پایگاه و تأسیسات حیاتی سپاه پاسداران در یک بازه زمانی کوتاه دارد.
هدف قرار دادن مناطقی مانند پایگاه شکاری بندرعباس و فرودگاه قشم، حاکی از تلاش برای فلج کردن توان هوایی و لجستیکی ایران در منطقه است؛ هرچند که مقامات ایرانی همچنان بر تکذیب اصابت هرگونه حمله‌ای تأکید دارند. این عملیات از نظر تاکتیکی، مشابه حملات قبلی آمریکا به اهداف نظامی در سوریه و عراق است، با این تفاوت که این بار، اهداف در عمق خاک ایران قرار داشته‌اند که می‌تواند پیامدهای راهبردی گسترده‌ای داشته باشد.
تأثیرات اقتصادی و شوک نفتی
عبور قیمت نفت برنت از ۹۶ دلار در کمتر از چند ساعت پس از شروع حملات، نشانگر حساسیت شدید بازارهای انرژی به هرگونه تنش در منطقه خلیج فارس است. این جهش قیمتی، همزمان با تشدید نگرانی‌ها درباره تداوم صادرات نفت ایران و همچنین تهدید بالقوه برای تنگه هرمز رخ داده است. تحلیلگران اقتصادی پیش‌بینی می‌کنند که اگر این درگیری‌ها ادامه یابد و یا ایران دست به اقدامات تلافی‌جویانه بزند، احتمال عبور قیمت نفت از مرز ۱۰۰ دلار در روزهای آینده بسیار بالا خواهد بود. این افزایش قیمت، در شرایطی که اقتصاد جهانی هنوز با تورم و رکود دست و پنجه نرم می‌کند، می‌تواند یک فاجعه اقتصادی جدید را رقم بزند و هزینه‌های انرژی را برای کشورهای مصرف‌کننده به شدت افزایش دهد.
واکنش‌های سیاسی و دیپلماتیک
سکوت نسبی مقامات رسمی ایران در ساعات اولیه پس از حملات، و اکتفا به تکذیب محلی توسط استانداری هرمزگان، نشان از یک رویکرد محتاطانه دارد؛ رویکردی که احتمالاً به دنبال رایزنی‌های پشت پرده و تصمیم‌گیری برای نوع پاسخ است. در سوی دیگر، وزارت امور خارجه آمریکا و سفارت‌های این کشور در منطقه، با صدور هشدارهای سطح بالا، عملاً حالت آماده باش کامل را اعلام کرده‌اند و به شهروندان خود توصیه کرده‌اند که از سفرهای غیرضروری پرهیز کنند.
این تقارن زمانی حملات با هشدارهای سفارت‌ها، نشان از یک هماهنگی اطلاعاتی و امنیتی گسترده دارد و می‌تواند حاکی از استمرار این عملیات در روزهای آینده باشد. همچنین اعلام آماده‌باش در پایگاه‌های نظامی آمریکا در منطقه، نشان می‌دهد که واشنگتن به طور جدی منتظر واکنش تلافی‌جویانه از سوی ایران یا نیروهای نیابتی آن است.
پیامدهای امنیتی و منطقه‌ای
این حملات، به طور قطع معادلات امنیتی در خلیج فارس و دریای عمان را به شدت تحت تأثیر قرار خواهد داد. اگر چه سنتکام اعلام کرده که اهداف نظامی را مورد اصابت قرار داده است، اما نگرانی‌ها درباره آسیب به غیرنظامیان یا زیرساخت‌های شهری همچنان وجود دارد. در سطح منطقه‌ای، کشورهای حاشیه خلیج فارس به شدت نگران سرایت این درگیری به حریم خود هستند و احتمالاً فشارهای دیپلماتیک خود را برای کاهش تنش افزایش خواهند داد.
سناریوهای محتمل برای روزهای آینده
با توجه به سابقه رویارویی‌های پیشین، اکنون سه سناریوی اصلی بر سر راه قرار دارد:
- سناریوی اول، محدود شدن این حملات به همان اهداف اولیه و پایان یافتن عملیات با بیانیه‌های تهدیدآمیز از سوی هر دو طرف است که کم‌هزینه‌ترین و محتمل‌ترین گزینه به نظر می‌رسد.
- سناریوی دوم، پاسخ متقارن ایران در برابر اهداف آمریکایی در منطقه است که می‌تواند شامل حملات موشکی به پایگاه‌های نظامی آمریکا در عراق، امارات و بحرین یا حتی ناوهای مستقر در خلیج فارس باشد.
- سناریوی سوم و هشداردهنده‌ترین گزینه، گسترش دامنه درگیری‌ها و رویارویی نظامی تمام عیار است که در آن، آمریکا ممکن است به تأسیسات هسته‌ای یا نفت‌کِش‌های ایران نیز حمله کند. سناریویی که هزینه‌های اقتصادی و امنیتی بی‌سابقه‌ای برای کل جهان به همراه خواهد داشت. در هر صورت، ساعات و روزهای آینده، سرنوشت‌سازترین لحظات برای منطقه و جهان خواهد بود.