آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
وقتی پای موسیقی اصیل و ریشه‌دار ایران به میان می‌آید، نام سیما بینا، چون نگینی بر تارک این هنر می‌درخشد؛ زنی که نه فقط خواننده، که آهنگساز، پژوهشگر و بی‌وقفه‌ترین راوی نغمه‌های گم‌شده‌ی اقوام ایرانی است. حالا دانشگاه استنفورد، یکی از معتبرترین مراکز علمی جهان، با انتخاب او به عنوان شانزدهمین دریافت‌کننده‌ی جایزه‌ی بیتا، مهر تأییدی بر یک عمر تلاش خستگی‌ناپذیر برای حفظ میراث موسیقایی ایران زده است؛ جایزه‌ای که در مسیر خود، بزرگان بی‌بدیلی را در خود جای داده است.
از سیمین بهبهانی و محمدرضا شجریان گرفته تا بهرام بیضایی، شهرنوش پارسی‌پور، کیهان کلهر و شهرام ناظری، همه و همه پیشتر بر این تخت نشسته‌اند و اکنون سیما بینا، در کنار این اسطوره‌ها قرار گرفته است. مراسم اهدای این جایزه، شنبه ۱۶ آبان سال آینده، در دانشگاه استنفورد کالیفرنیا برگزار می‌شود و ورود برای عموم آزاد است؛ فرصتی نادر برای علاقه‌مندان موسیقی ایرانی تا از نزدیک شاهد این رویداد باشند.
سیما بینا، با سفرهایش به دورترین نقاط ایران، گنجینه‌ای از ترانه‌های کردی، بلوچی، لری و شمالی را جمع‌آوری کرده است؛ آثاری که نه تنها نغمه‌اند، بلکه سند زنده‌ای از فرهنگ و تاریخ اقوام این سرزمینند. آنچه کار او را از دیگران متمایز می‌کند، تنها صدای دلنشینش نیست؛ بلکه رویکرد پژوهشی و آکادمیک او به موسیقی فولکلور است که باعث شده این هنر، در قالب کتاب‌ها و پژوهش‌های ارزشمند، در دانشگاه‌های جهان تدریس شود. استنفورد در بیانیه‌ی خود، به ویژه بر نقش او در دوره‌های سخت و پر محدودیت، یعنی دهه‌های ۶۰ و ۷۰ شمسی، تأکید کرده است؛ زمانی که او با وجود موانع، به آموزش موسیقی به زنان ایرانی ادامه داد و راهی را گشود که تا امروز ادامه دارد.
جایزه‌ی بیتا؛ پلی میان دانشگاه و هنر ایرانی
جایزه‌ی بیتا که توسط دانشگاه استنفورد و با حمایت بنیاد بیتا تأسیس شده، یکی از معدود جوایز بین‌المللی است که به طور اختصاصی به هنر و فرهنگ ایران زمین اختصاص یافته است. این جایزه هر ساله به هنرمندانی اهدا می‌شود که در حوزه‌های ادبیات، موسیقی، هنرهای تجسمی، معماری و سینما، تأثیری ماندگار و جهانی بر جای گذاشته‌اند. انتخاب سیما بینا در این دوره، نشان‌دهنده‌ی نگاه ویژه‌ی این نهاد به موسیقی نواحی و پژوهش‌های کاربردی در این حوزه است؛ رویکردی که کمتر در جوایز بین‌المللی دیده می‌شود و امید می‌رود که بتواند توجه بیشتری را به غنای موسیقی اقوام ایران جلب کند.
کارنامه‌ی پژوهشی سیما بینا؛ از دل کویر تا دانشگاه‌های جهان
آنچه سیما بینا را از یک خواننده‌ی صرف به یک چهره‌ی چندوجهی تبدیل کرده است، رویکرد علمی و پژوهشی او به موسیقی است. او در طول چند دهه، با سفر به مناطق مختلف ایران، به ویژه نقاط دورافتاده و کمتر شناخته‌شده، موفق به گردآوری صدها قطعه موسیقی محلی شده است که بسیاری از آنها، در خطر نابودی و فراموشی بودند. این آثار، نه تنها به عنوان گنجینه‌ای از نغمه‌های بومی ثبت شده‌اند، بلکه در قالب کتاب‌ها و مقاله‌های علمی، به دانشگاه‌های معتبر جهان راه یافته و مورد استفاده‌ی پژوهشگران موسیقی قرار گرفته‌اند. چنین رویکردی، موسیقی فولکلور ایران را از یک هنر صرف، به یک موضوع علمی و قابل مطالعه تبدیل کرده است که در مراکز آکادمیک جهان مورد توجه قرار می‌گیرد.
نقش سیما بینا در احیای موسیقی زنان ایران
یکی از برجسته‌ترین جنبه‌های فعالیت سیما بینا که دانشگاه استنفورد نیز به صراحت به آن اشاره کرده است، تلاش‌های بی‌وقفه‌ی او برای آموزش موسیقی به زنان ایرانی در دوره‌های پر محدودیت است. در دهه‌های ۶۰ و ۷۰، که فعالیت زنان در عرصه‌ی موسیقی با موانع قانونی و اجتماعی زیادی مواجه بود، او با برگزاری کارگاه‌های آموزشی غیررسمی و تدریس در خانه‌ها و مراکز فرهنگی، نسلی از زنان موسیقی‌دان را پرورش داد که امروز، بسیاری از آنها خود به استادان و پژوهشگران برجسته‌ای تبدیل شده‌اند. این اقدام، فراتر از یک فعالیت آموزشی، یک کنش فرهنگی و اجتماعی بود که سهم بزرگی در حفظ و تداوم موسیقی ایرانی ایفا کرد.
تأثیر جهانی این جایزه بر دیپلماسی فرهنگی ایران
اعطای چنین جایزه‌ای از سوی یک دانشگاه تراز اول جهان به یک هنرمند ایرانی، می‌تواند به عنوان یک رویداد مثبت در حوزه‌ی دیپلماسی فرهنگی کشور تلقی شود. در شرایطی که روابط سیاسی ایران و غرب با فراز و نشیب‌های زیادی رو به روست، این گونه رخدادهای فرهنگی، نشان می‌دهد که هنر و فرهنگ، فارغ از مرزهای سیاسی، می‌توانند پل‌های ارتباطی محکمی میان ملت‌ها برقرار کنند. سیما بینا با حضور در استنفورد و دریافت این جایزه، پرچم‌دار موسیقی غنی و کهن ایران در معتبرترین محافل علمی جهان خواهد بود و تصویری مثبت و غیرسیاسی از فرهنگ ایران ارائه خواهد کرد.
پیام این جایزه برای هنرمندان جوان
انتخاب سیما بینا، پیامی روشن برای نسل جوان هنرمندان ایران دارد: اینکه تحقیق، پژوهش و عشق به ریشه‌های فرهنگی، می‌تواند نه تنها در داخل، بلکه در بالاترین سطوح علمی و هنری جهان دیده شود و به رسمیت شناخته شود. او با تکیه بر دانش و تعهد خود، مسیری را پیموده است که شاید پر از دشواری بوده، اما نهایتاً به افتخاری بزرگ انجامیده است. این جایزه، می‌تواند انگیزه‌ای برای جوانان باشد تا به جای تقلید از مدل‌های وارداتی، به داشته‌های بومی خود افتخار کنند و با پژوهش و خلاقیت، میراث نیاکان خود را به جهانیان بشناسانند.