آسیانیوز ایران؛ سرویس فرهنگی هنری:
نان سنگک، همان نانی که بوی خاطره‌انگیز و گرمای دل‌چسبش، برای ایرانیان تداعی‌کننده‌ی سفره‌های صميمی و لحظات به‌یادماندنی است؛ نانی که حالا به‌تازگی، نامش در فهرست میراث ملی ایران به ثبت رسیده است. وزارت میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی، با اعلام رسمی این خبر، پرده از یک رویداد مهم فرهنگی برداشته است؛ ثبت ملی نان سنگک به عنوان یک میراث ناملموس، گامی ارزشمند در جهت حفظ و صیانت از یکی از اصیل‌ترین نمادهای سفره‌ی ایرانی است.
بر اساس اعلام مدیرکل ثبت آثار ملی و جهانی، کهن‌ترین سند مکتوبی که در آن به نان سنگک اشاره شده، فرهنگ لغات «برهان قاطع» تألیف خلف تبریزی در سال ۱۰۶۲ هجری قمری است؛ جایی که ذیل واژه‌ی «سنگک» آمده است: «نوعی از نان است که روی سنگریزههای گرم بپزند.» این سند تاریخی، نشان از قدمت چند صد ساله‌ی این نان در فرهنگ غذایی ایرانیان دارد و اینک با ثبت ملی، جایگاه آن در هویت خوراکی کشور بیش از پیش تثبیت خواهد شد.
نان سنگک، با روش پخت منحصر‌به‌فرد خود که در آن خمیر روی سنگریزههای داغ قرار می‌گیرد، در طول تاریخ، همواره مورد توجه ایرانیان بوده و به نوعی نماد پیوند انسان با خاک و آتش است. با این ثبت، امید می‌رود که نه تنها روش‌های سنتی پخت این نان، بلکه سلسله‌سلسله دانش و مهارت نان‌وایان سنگک، از فراموشی و زوال نجات یابد و به نسل‌های آینده منتقل شود. این رویداد، در شرایطی رخ می‌دهد که بیش از پیش به اهمیت غذاهای سنتی و میراث خوراکی ایران در عرصه‌ی گردشگری فرهنگی توجه می‌شود و می‌تواند فرصت‌های جدیدی را برای معرفی نان ایرانی در سطح بین‌المللی فراهم آورد.
واکاوی سند تاریخی «برهان قاطع» و اهمیت آن
کتاب «برهان قاطع» که توسط خلف تبریزی در سال ۱۰۶۲ هجری قمری (معادل حدود ۴۰۰ سال پیش) تدوین شده است، یکی از مهم‌ترین فرهنگ‌های لغت زبان فارسی به شمار می‌رود. اشاره‌ی این کتاب به واژه‌ی «سنگک» و شرح آن به عنوان «نوعی از نان که روی سنگریزههای گرم بپزند»، نشان از قدمت و رواج این نان در سفره‌ی ایرانیان در قرن یازدهم دارد.
جایگاه نان سنگک در فرهنگ غذایی ایران
نان سنگک، به دلیل روش پخت سنتی خود، همواره در میان انواع نان‌های ایرانی جایگاه ویژه‌ای داشته است. پخت آن بر روی سنگریزههای داغ که حرارت را به طور یکنواخت به خمیر منتقل می‌کند، باعث ایجاد بافتی خاص، طعمی بی‌نظیر و ماندگاری بیشتر این نان شده است.
فرآیند ثبت ملی و آثار حقوقی آن
ثبت ملی نان سنگک به عنوان یک میراث ناملموس، به معنای حمایت قانونی از این اثر است. این ثبت، شامل ثبت مهارت‌ها، دانش و روش‌های سنتی پخت آن می‌شود.
چالش‌های فراروی حفظ نان سنگک
با وجود قدمت و محبوبیت، نان سنگک در سال‌های اخیر با چالش‌هایی مانند تغییر ذائقه، کاهش تعداد نان‌وایان ماهر و تهدید روش‌های سنتی توسط تولید صنعتی و سریع مواجه شده است.
تأثیر ثبت ملی بر گردشگری فرهنگی
ثبت نان سنگک در فهرست آثار ملی، می‌تواند به عنوان یک جاذبه‌ی گردشگری فرهنگی نیز عمل کند. بسیاری از گردشگران خارجی و داخلی، به دنبال تجربه‌ی طعم‌های سنتی و آشنایی با شیوه‌های پخت بومی هستند.