آسیانیوز ایران؛ سرویس سیاسی:
این روزها فضای رسانهای ایران بار دیگر شاهد تنشهای قضایی و سیاسی است؛ این بار نوبت به یک رسانه و یک فعال سیاسی رسیده است که مصاحبهاش، دستمایه اعلام جرم از سوی دادستان تهران شده است. با انتشار مصاحبهای با «پروانه سلحشوری»، فعال سیاسی و نماینده سابق مجلس شورای اسلامی، در رسانه «دیدارنیوز»، دادستان تهران علیه این رسانه اعلام جرم کرد تا پروندهی جدیدی در مسیر برخورد با رسانههای منتقد شکل بگیرد. رسانه رسمی قوه قضائیه روز پنجشنبه ۱۲ شهریور ماه از این اعلام جرم خبر داد و آن را به دلیل انتشار اظهارات انتقادی خانم سلحشوری از «تجمعات شبانه» حامیان حکومت و تداوم اعدامهای فراقانونی در ایران عنوان کرد .
این اقدام، در حالی صورت میگیرد که پیش از این نیز احضار و برخورد با فعالان سیاسی، اساتید دانشگاه و رسانهها، به بهانههای مشابه، بارها از سوی نهادهای قضایی ایران صورت گرفته است . خانم سلحشوری که سابقهی نمایندگی در مجلس را در کارنامه دارد، در این مصاحبه به موضوعاتی اشاره کرده که از نظر دادستان، مصداق «انتشار مطالب خلاف واقع» یا «تشویش اذهان عمومی» تلقی شده است. «دیدارنیوز» که به عنوان یک رسانهی خبری در ایران فعالیت میکند، اکنون با این اعلام جرم، در معرض یک پروندهی قضایی جدید قرار گرفته است و باید در برابر اتهامات مطرحشده، پاسخگو باشد. این رویداد، بار دیگر بحثهای داغی را دربارهی مرزهای آزادی بیان و عملکرد دستگاه قضایی در برخورد با انتقادات سیاسی در ایران، به ویژه در شرایط حساس کنونی، داغ کرده است.
ابعاد حقوقی اعلام جرم علیه رسانه
امتناع دادستان علیه «دیدارنیوز»، بر اساس قوانین مطبوعاتی و جرایم رایانهای صورت گرفته است. بر اساس این قوانین، انتشار مطالبی که به تشخیص مرجع قضایی، علیه امنیت کشور یا موجب تشویش اذهان عمومی باشد، جرم محسوب میشود . هرچند که این قوانین، از شفافیت کافی برخوردار نیستند و اغلب به عنوان ابزاری برای اعمال سلیقه قضایی به کار میروند. همچنین، با توجه به اینکه اتهامات مطروحه، به «انتشار اظهارات انتقادی» مربوط است، میتوان آن را در چارچوب پروندههای «علیه آزادی بیان» در ایران ارزیابی کرد .
پروانه سلحشوری و سابقهی فعالیت سیاسی
پروانه سلحشوری به عنوان یک فعال سیاسی و نماینده سابق مجلس، همواره مواضع انتقادی نسبت به عملکرد برخی نهادها داشته است. مصاحبهی او با «دیدارنیوز» نیز در همین راستا قابل تفسیر است. اعلام جرم علیه رسانهای که این مصاحبه را منتشر کرده، میتواند به عنوان یک هشدار به سایر رسانهها برای پرهیز از انتشار نظرات منتقدانه تلقی شود و میتواند بر فضای رسانهای کشور و فعالیتهای سیاسی در آستانه رویدادهای مهم، تأثیرگذار باشد .
مفهوم «اعدامهای فراقانونی» در نظام حقوقی ایران
ادعای «اعدامهای فراقانونی»، یکی از محورهای این مصاحبه است که با واکنش قضایی همراه شده است. در نظام حقوقی ایران، مجازات اعدام برای برخی جرایم در قانون مجازات اسلامی پیشبینی شده است . با این حال، گزارشهای بینالمللی و اظهارات منتقدان، همواره بر عدم رعایت تشریفات دادرسی عادلانه در برخی از این موارد تأکید داشتهاند و چنین ادعاهایی، از حساسیت بالایی در فضای حقوقی و سیاسی کشور برخوردارند.
تأثیر بر آزادی بیان و فضای رسانهای
این اعلام جرم، در شرایطی صورت میگیرد که فضای رسانهای ایران، تحت فشارهای متعددی قرار دارد و بسیاری از رسانههای مستقل، با محدودیتهای قانونی و قضایی مواجه هستند. برخورد با رسانهای به دلیل انتشار مصاحبه با یک فعال سیاسی، میتواند به عنوان یک اقدام بازدارنده علیه سایر رسانهها عمل کند و دامنه انتقادات را در فضای عمومی محدود سازد. این اقدام، در تضاد با اصول بنیادین آزادی بیان و دسترسی آزاد به اطلاعات است .
واکنشهای احتمالی و چشم انداز پیش رو
با توجه به سابقهی پروندههای مشابه، انتظار میرود که «دیدارنیوز» از خود دفاع کرده و به اتهامات وارده، پاسخ دهد. همچنین ممکن است فعالان سیاسی و مدنی، نسبت به این اقدام قضایی واکنش نشان داده و خواستار احترام به آزادی بیان شوند. با این حال، با توجه به حساسیت موضوع، احتمال صدور رأی علیه رسانه نیز وجود دارد.