آسیانیوز ایران؛ سرویس اجتماعی:
روز گذشته، خبری از وزارت نیرو منتشر شد که می‌توانست نفس‌های راحتی برای میلیون‌ها خانوار و صنعتگر ایرانی باشد؛ وزیر نیرو رسماً اعلام کرد که «قطعی‌های برنامه‌ریزی‌شده برق به پایان رسیده است». اما گزارش‌های مردمی، روایت دیگری دارد. در یک نظرسنجی که توسط گروه رسانه‌ای «خبرهای فوری مهم» از مخاطبان خود انجام شد، از آنها پرسیده شد که آیا در روزهای اخیر با قطعی برق مواجه شده‌اند یا خیر. پاسخ‌ها، یک شکاف عمیق میان «گزارش رسمی» و «واقعیت میدانی» را نشان می‌دهد. از میان هزاران شرکت‌کننده در این نظرسنجی، حدود ۵۶ درصد اعلام کردند که برق آنها «طبق برنامه» قطع شده است. یعنی سهمیه‌بندی خاموشی‌ها، همچنان در بسیاری از نقاط کشور ادامه دارد و مردم می‌دانند که چه ساعتی باید منتظر قطعی باشند.
اما بخش نگران‌کننده‌تر ماجرا، آنجاست که حدود ۲۴ درصد از شرکت‌کنندگان گفته‌اند که برق آنها «بدون اطلاع قبلی» قطع شده است. این یعنی در کنار برنامه‌های اعلام‌شده، خاموشی‌های ناگهانی و خارج از نوبت هم همچنان رخ می‌دهد که خود می‌تواند به معنای ناترازی شدیدتر شبکه باشد. در مجموع، بیش از ۸۰ درصد از پاسخ‌دهندگان تأکید کرده‌اند که در روزهای اخیر حداقل یک بار با قطعی برق مواجه شده‌اند. در مقابل، تنها ۲۰ درصد از شرکت‌کنندگان گفته‌اند که برقشان قطع نشده است.
این آمار، در حالی منتشر می‌شود که مسئولان دولتی طی هفته‌های اخیر بارها بر «پایان بحران برق» و «مدیریت موفق مصرف» تأکید کرده‌اند. اما نظرسنجی‌ها و پیام‌های مردمی در شبکه‌های اجتماعی، حکایت از یک واقعیت کاملاً متفاوت دارد. با توجه به گرمای شدید هوا در اغلب استان‌ها و افزایش مصرف کولرهای گازی، شبکه برق کشور همچنان در آستانه ناترازی است و به نظر می‌رسد که خاموشی‌ها، اگرچه شاید شدت کمتری داشته باشند، اما به هیچ وجه تمام نشده‌اند. در این گزارش، نتایج این نظرسنجی، واکنش‌های مردمی و کارشناسی به ادعای وزیر نیرو و همچنین چشمانداز ادامه‌دار بودن خاموشی‌ها در ماه‌های آینده را بررسی کرده‌ایم.
بررسی تناقض میان اظهارات رسمی و واقعیت میدانی
اظهارات وزیر نیرو مبنی بر پایان قطعی‌ها، در حالی مطرح شده است که نظرسنجی‌های میدانی و گزارش‌های مردمی از نقاط مختلف کشور، نشان از تداوم خاموشی‌ها دارد. این فاصله میان «گزارش رسمی» و «واقعیت»، می‌تواند ناشی از تعریف متفاوت از «برنامه‌ریزی‌شده» باشد؛ به این معنا که وزارت نیرو شاید خاموشی‌های ناشی از ناترازی را «غیربرنامه‌ریزی‌شده» تلقی کرده و آنها را در آمار خود لحاظ نکرده است. با این حال، برای مردم، فرقی بین قطعی برنامه‌ریزی‌شده و اضطراری وجود ندارد و هر دو به معنای تحمل گرما و تعطیلی کسب‌وکارهاست.
نقش گرمای شدید و مصرف بی‌سابقه
مصرف برق در روزهای اخیر به دلیل افزایش دمای هوا و استفاده گسترده از وسایل سرمایشی، به رکوردهای جدیدی رسیده است . حتی با وجود تلاش صنایع و نیروگاه‌ها برای افزایش تولید، ناترازی میان تولید و مصرف، همچنان پابرجاست. کارشناسان معتقدند که در چنین شرایطی، حذف کامل خاموشی‌ها یک هدف غیرواقع‌بینانه است و آنچه رخ داده، صرفاً کاهش تعداد و مدت زمان خاموشی‌ها بوده است.
چالش‌های مدیریت مصرف و راهکارهای پیشنهادی
علاوه بر افزایش تولید، مدیریت مصرف نیز یکی از کلیدی‌ترین راهکارها برای عبور از بحران برق است. وزارت نیرو با اجرای طرح‌هایی مانند «پاداش صرفه‌جویی» و «مدیریت مصرف در ادارات»، سعی در کاهش فشار بر شبکه دارد . با این حال، اجرای ناقص این طرح‌ها و عدم همراهی کامل مردم و صنایع، باعث شده است که نتایج مطلوب حاصل نشود. کارشناسان پیشنهاد می‌کنند که توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، به ویژه نیروگاه‌های خورشیدی، می‌تواند در بلندمدت، وابستگی به برق حرارتی را کاهش دهد و از بروز خاموشی‌ها جلوگیری کند.
چشم انداز آینده و ضرورت سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها
با توجه به اینکه مصرف برق هر ساله افزایش می‌یابد و گرمای هوا نیز در سال‌های اخیر بی‌سابقه بوده است، پیش‌بینی می‌شود که بحران ناترازی برق در سال‌های آینده نیز ادامه یابد. بنابراین، سرمایه‌گذاری گسترده در نیروگاه‌های جدید، بهینه‌سازی شبکه‌های انتقال و توزیع، و همچنین تشویق مردم به استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر، از جمله اقداماتی است که برای جلوگیری از تکرار این بحران در سال‌های آینده، ضروری به نظر می‌رسد.