آسیانیوز ایران؛ سرویس افغانستان:
یک روز پس از اعلام حکم طالبان برای تخلیه مدرسه خاتم‌النبیین، خبر بازداشت فرزند ارشد آیت‌الله محسنی، این بار فضای مذهبی افغانستان را با تنش‌های تازه رو‌به‌رو کرده است. محمد حسن محسنی که جانشینی پدر را در میان پیروان خود بر عهده دارد، اکنون در بازداشت نیروهای طالبان به سر می‌برد. این بازداشت، در حالی صورت گرفته که مدرسه خاتم‌النبیین یکی از مهم‌ترین مراکز علمی و مذهبی شیعیان در کابل به شمار می‌رود. نیروهای طالبان روز یکشنبه، این مدرسه را تخلیه و از ادامه فعالیت آن جلوگیری کردند.
آقای محسنی که یکی از چهره‌های سرشناس مذهبی اهل تشیع در افغانستان محسوب می‌شود، دوشنبه شب (۱۶ شهریور) از خانه‌اش در ناحیه سوم کابل، در مجاورت این مدرسه، بازداشت شده است. هنوز جزئیات دقیقی درباره اتهامات واردشده علیه او و محل نگهداری‌اش منتشر نشده است. این رویداد، در شرایطی رخ می‌دهد که روابط میان طالبان و اقلیت‌های مذهبی در افغانستان، به ویژه شیعیان، در ماه‌های اخیر به شدت حساس و پیچیده شده است. بسیاری از ناظران، این بازداشت را نشانه‌ای از تشدید فشارها بر مراکز و شخصیت‌های مذهبی شیعه می‌دانند.
تاکنون واکنش رسمی از سوی دفتر محمد حسن محسنی یا نهادهای مرتبط با شیعیان افغانستان منتشر نشده است، اما انتظار می‌رود که این اقدام، واکنش‌های گسترده‌ای را در میان پیروان او و سایر گروه‌های مذهبی به دنبال داشته باشد. در این گزارش، به بررسی ابعاد این رویداد، پیامدهای آن بر فضای مذهبی و سیاسی افغانستان و همچنین واکنش‌های احتمالی به این بازداشت پرداخته‌ایم.
مدرسه خاتم‌النبیین و اهمیت آن در جامعه شیعیان کابل
مدرسه خاتم‌النبیین، یکی از بزرگترین و معروف‌ترین مراکز علمی و مذهبی شیعیان در کابل است که توسط محمد آصف محسنی (رهبر برجسته شیعیان افغانستان) تأسیس شده بود. این مدرسه، علاوه بر کارکرد آموزشی، به عنوان یک پایگاه مهم فرهنگی و مذهبی برای جامعه شیعه در کابل شناخته می‌شود. تخلیه اجباری این مدرسه توسط طالبان، یک اقدام بی‌سابقه در دو سال گذشته محسوب می‌شود.
ارتباط بازداشت با تخلیه مدرسه
بازداشت محمد حسن محسنی، دقیقاً یک روز پس از تخلیه اجباری مدرسه خاتم‌النبیین صورت گرفته است. این هم‌زمانی، گمانه‌زنی‌ها درباره ارتباط مستقیم این دو رویداد را تقویت کرده است. به نظر می‌رسد که طالبان با این اقدام، قصد دارند تا هر گونه مقاومت یا اعتراض احتمالی از سوی شخصیت‌های مذهبی شیعه را در مراحل اولیه سرکوب کنند. از سوی دیگر، دفتر آقای محسنی اعلام کرده است که این بازداشت، «بدون دلیل قانونی و به بهانه تخلیه مدرسه» انجام شده است.
واکنش‌های سیاسی و مذهبی به این اقدام
با توجه به جایگاه محمد حسن محسنی به عنوان یک رهبر مذهبیِ سرشناس، این بازداشت می‌تواند واکنش‌های گسترده‌ای را در میان شیعیان افغانستان و حتی فراتر از آن، در کشورهای همسایه به دنبال داشته باشد. برخی از رهبران مذهبی شیعه افغانستان، این اقدام را «نقض آشکار حقوق بشر و آزادی‌های مذهبی» محکوم کرده‌اند.
پیامدهای امنیتی و اجتماعی بازداشت
این رویداد، در شرایطی رخ می‌دهد که افغانستان در یک دوره حساس و پرتنش به سر می‌برد. اقداماتی از این دست، می‌تواند به افزایش بی‌اعتمادی و فاصله بین اقلیت‌های مذهبی و دولت طالبان منجر شود و به بی‌ثباتی اجتماعی بیشتر در کشور دامن بزند. با توجه به اینکه سوابق مشابه نشان داده که بازداشت‌های سیاسی و مذهبی در افغانستان، ممکن است باعث ایجاد واکنش‌های اعتراضی جدید شود، این موضوع یک چالش بزرگ برای طالبان به شمار می‌رود.