به‌قلم نوید جمشیدی، سردبیر آسیانیوز ایران
شروین پیشه‌ور برای من یادآور آن دسته از ایرانیانی است که به جای کنار آمدن با اندازه‌های کوچک، جرئت کرده‌اند در مقیاس جهانی فکر کنند. او در سرمایه‌گذاری فناوری و کارآفرینی، کارنامه‌ای دارد که شایسته دیده‌شدن و بررسی است. دفاع از چنین کارنامه‌ای، دفاع از حق یک انسان برای ساختن، ریسک‌کردن و برخورداری از داوری منصفانه نیز هست؛ حقی که نباید زیر هیاهوی شهرت و سرعت گردش خبر گم شود.
در این یادداشت، آنچه از فعالیت حرفه‌ای پیشه‌ور در منابع عمومی ثبت شده، مبنای گزارش است و داوری ارزشی، نظر من به عنوان نویسنده. او را به سبب سهمش در پشتیبانی از ایده‌های بزرگ تحسین می‌کنم. جامعه‌ای که استعدادهایش را در سراسر جهان دارد، به شناخت دقیق این تجربه‌ها نیازمند است؛ شناختی که هم دستاوردها را ببیند و هم از تبدیل یک زندگی پیچیده به چند برچسب شتاب‌زده پرهیز کند.
شروین پیشه‌ور کیست و چرا کارنامه‌اش اهمیت دارد؟
شروین پیشه‌ور، کارآفرین و سرمایه‌گذار ایرانی‌تبار آمریکایی، از چهره‌های شناخته‌شده سرمایه‌گذاری خطرپذیر در سیلیکون‌ولی است. نشریه وایرد در معرفی او، به تولدش در تهران و هدایت سرمایه‌گذاری دور دوم اوبر در سال ۲۰۱۱، هنگامی که در منلو ونچرز مسئولیت داشت، اشاره کرده است. همین نقش مشخص، نقطه خوبی برای فهم وزن حرفه‌ای اوست: دیدن ظرفیت یک کسب‌وکار، پیش از آن‌که نامش برای همه آشنا شود.
اوبر با کار یک نفر ساخته نشد. بنیان‌گذاران، کارکنان، سرمایه‌گذاران و رانندگان در شکل‌گیری آن نقش داشتند. ارزش سهم پیشه‌ور را نیز باید در جای درستش دید: مشارکت در تأمین سرمایه و همراهی با رشد یک شرکت در مرحله‌ای مهم. این نقش، به‌ویژه در جهانی که بیشتر توجه عمومی به محصول نهایی معطوف است، آسان از نظر پنهان می‌ماند. پشتیبان اولیه باید درباره آینده‌ای تصمیم بگیرد که هنوز قطعیت ندارد.
سرمایه‌گذاری؛ اعتماد به آینده‌ای که هنوز ساخته نشده است
در معرفی رسمی پیشه‌ور در وب‌سایت سفره کپیتال (Sofreh Capital)، سابقه مدیریت او در منلو ونچرز و سرمایه‌گذاری‌هایی از جمله اوبر و واربی پارکر آمده است. همان معرفی، از او به عنوان هم‌بنیان‌گذار شرپا کپیتال یاد می‌کند. این بخش از کارنامه، تصویری از کسی می‌دهد که فعالیتش به یک معامله مشهور محدود نبوده و در فضای شکل‌گیری و رشد شرکت‌های فناوری حضور داشته است.
سرمایه‌گذاری خطرپذیر، در بهترین صورت خود، به یک ایده فرصت آزموده‌شدن می‌دهد. ارزش کار سرمایه‌گذار فقط به پولی که وارد شرکت می‌کند وابسته نیست؛ انتخاب مسئله، تشخیص توان تیم و تحمل دوره‌ای که محصول هنوز به درآمد پایدار نرسیده نیز اهمیت دارد. از نگاه من، تجربه پیشه‌ور در این حوزه، دلیل روشنی برای احترام به کار حرفه‌ای اوست. چنین تجربه‌ای حاصل تصمیم‌های واقعی در شرایط نامطمئن است.
البته از این سابقه نمی‌توان نتیجه گرفت که هر تصمیم او درست بوده یا هر طرح آینده‌اش موفق خواهد شد. هیچ کارنامه جدی در فناوری چنین تضمینی ندارد. تحسین من متوجه آمادگی او برای واردشدن به میدان ساختن است؛ میدانی که هزینه، رقابت و احتمال شکست دارد و نتیجه‌اش را نمی‌توان با شعار تعیین کرد.
هایپرلوپ‌وان؛ جسارت یک پرسش بزرگ
پیشه‌ور از هم‌بنیان‌گذاران هایپرلوپ‌وان بود؛ شرکتی که برای توسعه یک شیوه تازه حمل‌ونقل پرسرعت تلاش کرد و مدتی با نام ویرجین هایپرلوپ شناخته می‌شد. این تجربه برای من از آن جهت اهمیت دارد که بلندپروازی او را در برابر مسئله‌ای دشوار نشان می‌دهد: آیا می‌توان زمان جابه‌جایی میان شهرها را به شکلی اساسی کاهش داد؟
سرنوشت آن شرکت را نیز باید روشن گفت. بی‌بی‌سی در دسامبر ۲۰۲۳ از تعطیلی هایپرلوپ‌وان گزارش داد. بنابراین نمی‌توان این پروژه را یک شبکه حمل‌ونقل تجاری موفق و در حال فعالیت معرفی کرد. با این حال، پایان یک شرکت، ارزش پرسش اولیه و تلاش برای پاسخ‌دادن به آن را به‌خودی‌خود از میان نمی‌برد. بررسی فنی و اقتصادی شکست‌ها، بخشی از یادگیری در صنعت است.
من به فرهنگی باور دارم که به آدم‌ها فرصت تلاش دوباره می‌دهد. اگر تنها اقدام‌هایی را محترم بدانیم که موفقیتشان از پیش تضمین شده، بخش بزرگی از نوآوری اصلاً آغاز نمی‌شود. درباره پیشه‌ور نیز باید هر پروژه را با نتیجه واقعی‌اش سنجید و در همان حال، شهامت پذیرفتن مسئله‌های بزرگ را به رسمیت شناخت.
کارنامه و حاشیه‌ها؛ ضرورت داوری منصفانه
گزارش درباره او بدون اشاره به حاشیه‌های سال ۲۰۱۷ کامل نیست. فوربس در دسامبر آن سال، پس از انتشار گزارش بلومبرگ درباره ادعاهای آزار جنسی چند زن، از کناررفتن او از مسئولیت‌هایش در شرپا و ویرجین هایپرلوپ خبر داد. پیشه‌ور اتهام‌ها را رد کرده بود. حق شنیده‌شدن کسانی که ادعایی مطرح می‌کنند و حق پاسخ‌گویی فردی که متهم شده، هر دو باید محترم بماند.
در مورد جداگانه‌ای در لندن، فست‌کمپانی در نوامبر ۲۰۱۷ گزارش داد که بررسی پلیس پس از بازداشت او در ماه مه، بدون طرح اتهام پایان یافته است. این رسانه همچنین به نامه‌ای از مقام مسئول در پلیس شهر لندن، ارائه‌شده توسط سخنگوی پیشه‌ور، استناد کرد که گزارش پلیسیِ در گردش درباره آن بازداشت را ساختگی توصیف می‌کرد. این موضوع مشخص، به معنای رد شدن همه ادعاهای جداگانه نیست؛ اما در داوری درباره همان رویداد باید دیده شود.
دفاع من از انصاف، جدی است. خبر، ادعا، تکذیب و نتیجه بررسی را باید از هم تشخیص داد. شهرت یک فرد نباید او را از پاسخ‌گویی معاف کند؛ همان‌طور که انتشار یک ادعا نباید مجوز حذف خودکار تمام سابقه حرفه‌ای و بستن راه ادامه زندگی او باشد. خواننده سزاوار اطلاعات دقیق است و شخص موضوع گزارش نیز سزاوار آن است که واقعیت‌های به سودش حذف نشود.
ادامه مسیر و معنای این تجربه برای ایرانیان
در زمان تنظیم این گزارش، معرفی رسمی سفره کپیتال، پیشه‌ور را بنیان‌گذار و رئیس اجرایی این مجموعه معرفی می‌کند. این عنوان، نشان‌دهنده نقش اعلام‌شده او در مجموعه فعلی است؛ نه تضمین نتیجه سرمایه‌گذاری‌های آینده. آنچه برای من اهمیت دارد، ادامه حضور حرفه‌ای او و حفظ انگیزه برای آغاز مسیرهای تازه است.
پیشه‌ور یکی از نمونه‌های حضور ایرانیان در اقتصاد نوآوری جهان است. چنین تجربه‌هایی می‌تواند به جوانی که می‌خواهد شرکت تأسیس کند، مسئله‌ای علمی را حل کند یا به بازار جهانی برسد، نشان دهد که افق فعالیتش تا کجا قابل گسترش است. این الهام زمانی ارزش بیشتری دارد که با شناخت سختی‌ها همراه باشد؛ راه ساختن، هم فرصت دارد و هم تصمیم‌های پرهزینه.
موضع من در آسیانیوز ایران روشن است: از ایرانیانی که با دانش، کار و جسارت در جهان نقش می‌سازند حمایت می‌کنم. شروین پیشه‌ور به اعتبار بخش‌های مستند کارنامه‌اش، شایسته احترام و توجه است. امیدوارم ادامه فعالیت او نیز به فرصت‌های بیشتر برای اندیشه‌های تازه و انسان‌های خلاق بینجامد؛ و داوری درباره او، همیشه مجال دیدن تمام واقعیت‌های مرتبط را داشته باشد.