نیروهای مسلح وابسته به دولت به‌رسمیت‌شناخته‌شده یمن بامداد یکشنبه ۴ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۲ مهر ۱۴۰۵، از اجرای حملات علیه مواضع حوثی‌ها در صنعا و صعده خبر دادند. هم‌زمان، رسانه وابسته به حوثی‌ها روایت دیگری از عامل حمله منتشر کرده و آن را به عربستان سعودی نسبت داده است؛ انتسابی که تا زمان آخرین راستی‌آزمایی این گزارش تأیید رسمی و مستقل سعودی نداشت.
در صنعا، صعده و تعز چه اتفاقی افتاد؟
رویترز به نقل از سخنگوی نیروهای همسو با دولت رسمی یمن گزارش داد که حملات، آنچه «اهداف حیاتی» حوثی‌ها خوانده شده، در صنعا و صعده را نشانه گرفته است. این سخنگو جزئیات روشنی درباره تعداد حملات، محل دقیق اهداف یا خسارت‌ها ارائه نکرد. خبرگزاری فرانسه نیز از حملات در تعز خبر داد و نام سرهنگ ماجد النزیلی (Majid al-Nuzaili) را به‌عنوان سخنگوی نظامی منتشر کرد.
شبکه المسیره، وابسته به حوثی‌ها، پیش‌تر مدعی شده بود عربستان سعودی به صنعا حمله کرده است. با وجود بازتاب این روایت، در زمان تنظیم گزارش تأیید فوری از سوی ریاض منتشر نشده بود. بنابراین، نسبت‌دادن قطعی همه حملات به عربستان فراتر از شواهد در دسترس است.
آنچه اکنون تأیید شده، اعلام عملیات از سوی نیروهای دولت رسمی یمن و گزارش دور تازه‌ای از حملات در چند جبهه است؛ جزئیات عامل هر حمله، تلفات و خسارت‌ها هنوز کامل و یکدست نیست.
ادعای حمله به آرامکو و آغاز دور تازه تنش
تحولات بامداد یکشنبه ساعاتی پس از آن رخ داد که حوثی‌ها مسئولیت یک عملیات موشکی و پهپادی علیه تأسیسات آرامکو در نزدیکی ریاض را بر عهده گرفتند. در گزارش خبرگزاری فرانسه از مشاهده آتش و دود در محل سخن گفته شده، اما دامنه خسارت و جزئیات فنی عملیات هنوز به‌طور مستقل روشن نیست. تأیید مستقلی از سوی عربستان یا آرامکو درباره علت آتش‌سوزی در منابع بررسی‌شده وجود نداشت.
در روزهای پیش از این حملات نیز تبادل آتش شدت گرفته بود. نیروهای دولت یمن از چندین حمله هوایی در تعز خبر داده بودند و عربستان، حوثی‌ها را به حمله به زیرساخت انرژی در مدینه متهم کرده بود؛ اتهامی که حوثی‌ها رد کردند. این زنجیره ادعاها و پاسخ‌های نظامی نشان می‌دهد آتش‌بس نسبی سال‌های پس از توافق ۲۰۲۲، برابر با ۱۴۰۱، عملاً زیر فشار قرار گرفته است.
طرح مفهومی از تشدید جنگ یمن و خطر برای مسیرهای دریایی؛ این تصویر، عکس مستند حملات نیست.
چرا این تحول برای ایران و منطقه مهم است؟
حوثی‌ها متحد جمهوری اسلامی به‌شمار می‌روند و طی سال‌های گذشته از حمایت سیاسی و نظامی تهران بهره برده‌اند. این همسویی، هر دور تازه جنگ در یمن را به بخشی از رقابت منطقه‌ای جمهوری اسلامی، عربستان و متحدان غربی تبدیل می‌کند؛ با این حال، همسویی سیاسی و تسلیحاتی به‌تنهایی اثبات نمی‌کند که تهران فرماندهی مستقیم هر عملیات تازه را بر عهده داشته است.
تفکیک حمایت ساختاری جمهوری اسلامی از تصمیم عملیاتی هر حمله، برای گزارش دقیق ضروری است. مسئولیت سیاسی حکومت‌ها باید بر پایه شواهد بررسی شود و نباید هزینه جنگ را به مردم ایران یا یمن تعمیم داد.
آسیانیوز ایران پیش‌تر در گزارشی درباره طرح‌های نظامی عربستان علیه حوثی‌ها و اهمیت باب‌المندب به پیامدهای گسترش جنگ پرداخته بود. تحولات بامداد یکشنبه اکنون نشان می‌دهد احتمال عبور از مرحله فشار سیاسی و حملات محدود به درگیری گسترده‌تر، جدی‌تر شده است.
تهدید تازه برای دریای سرخ و باب‌المندب
حوثی‌ها در ماه ژوئیه از محاصره دریایی عربستان سخن گفته و حملاتی علیه قلمرو و کشتی‌های سعودی انجام داده بودند. در مقابل، عربستان از حملات هوایی و نیروهای زمینی همسو با دولت یمن حمایت کرده است. کنترل سواحل دریای سرخ و مسیرهای منتهی به باب‌المندب برای تجارت بین‌المللی، صادرات انرژی و دسترسی دولت یمن به بنادر جنوبی اهمیت حیاتی دارد.
گسترش حملات به صنعا، صعده و تعز می‌تواند شرکت‌های کشتیرانی را به ارزیابی دوباره خطر وادار کند. هر اختلال پایدار در باب‌المندب، مسیر آسیا به کانال سوئز را طولانی‌تر و هزینه بیمه و حمل‌ونقل را بیشتر می‌کند. با این همه، هنوز داده کافی برای اعلام بسته‌شدن مسیر یا جهش قطعی هزینه‌ها وجود ندارد.
وضعیت غیرنظامیان؛ بخش فراموش‌شده خبر
یمن پیش از این دور تنش نیز با بحران عمیق انسانی، آوارگی و فرسایش زیرساخت‌های درمانی و غذایی روبه‌رو بوده است. در منابع بررسی‌شده تا زمان نگارش، آمار تأییدشده‌ای از تلفات غیرنظامیان حملات بامداد یکشنبه منتشر نشده بود. نبود آمار اولیه نباید به معنای نبود آسیب تلقی شود؛ در عین حال، انتشار عدد تأییدنشده نیز می‌تواند واقعیت انسانی جنگ را مخدوش کند.
دولت یمن، عربستان و حوثی‌ها باید محل اهداف، خسارت‌ها و تلفات احتمالی را شفاف کنند و از حمله به مناطق مسکونی و زیرساخت‌های حیاتی بپرهیزند. حکومت حوثی‌ها نیز باید درباره استفاده نظامی از مناطق شهری و پیامدهای آن برای مردم پاسخ‌گو باشد.
پرسش‌های پرتکرار:
آیا عربستان حملات بامداد یکشنبه به صنعا را انجام داد؟
المسیره این حملات را به عربستان نسبت داده، اما در زمان آخرین راستی‌آزمایی تأیید رسمی فوری از سوی ریاض وجود نداشت. نیروهای دولت رسمی یمن نیز از عملیات خود علیه مواضع حوثی‌ها خبر داده‌اند.
آیا آمار تلفات منتشر شده است؟
تا زمان تنظیم این گزارش، منابع معتبر بررسی‌شده آمار قطعی و یکسانی از تلفات یا خسارت‌های حملات تازه منتشر نکرده بودند.
این درگیری چه اثری بر کشتیرانی دارد؟
درگیری نزدیک دریای سرخ و باب‌المندب می‌تواند خطر، هزینه بیمه و زمان حمل‌ونقل را افزایش دهد؛ اما درباره بسته‌شدن مسیر یا میزان دقیق افزایش هزینه هنوز نمی‌توان حکم قطعی داد.
تحریریه آسیانیوز ایران آخرین بیانیه‌های رسمی و گزارش‌های مستقل درباره صنعا، صعده و تعز را دنبال می‌کند. به نظر شما این دور حملات به جنگ گسترده‌تر منطقه‌ای منجر می‌شود یا طرف‌ها دوباره به مهار تنش بازمی‌گردند؟ دیدگاهتان را بنویسید.