از امروز، دوشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۵ اکتبر ۲۰۲۶، نگاه علاقه‌مندان علم و ادبیات دوباره به استکهلم و اسلو برمی‌گردد. اعلام برندگان نوبل با فیزیولوژی یا پزشکی شروع می‌شود و در روزهای بعد به فیزیک، شیمی، ادبیات، صلح و اقتصاد می‌رسد. برای مخاطب ایرانی، نخستین نکته عملی ساده است: ساعت‌های درج‌شده در برنامه رسمی، ساعت تابستانی اروپای مرکزی‌اند؛ برای دنبال‌کردن مراسم باید آنها را به وقت تهران تبدیل کرد.
این گزارش پیش از اعلام نخستین جایزه نوشته شده است. تا زمان تهیه آن، نام برنده پزشکی ۲۰۲۶ از مسیر رسمی اعلام نشده بود؛ بنابراین، نام‌هایی که در پیش‌بینی‌ها می‌آیند نباید با نتیجه نهایی اشتباه گرفته شوند.
نوبل پزشکی امروز چه ساعتی اعلام می‌شود؟
طبق تقویم رسمی نوبل، اعلام جایزه فیزیولوژی یا پزشکی امروز دوشنبه ۱۳ مهر، زودتر از ساعت ۱۳:۰۰ تهران انجام نمی‌شود؛ معادل ساعت ۱۱:۳۰ اروپای مرکزی. محل اعلام، مجمع نوبل در مؤسسه کارولینسکا در سوئد است. عبارت «زودتر از» اهمیت دارد: زمان اعلام ممکن است کمی دیرتر شود و نباید آن را وعده شروع قطعی در همان ثانیه دانست.
امسال نیز پیش‌بینی‌های علمی پیش از مراسم خبرساز شده‌اند. خبرگزاری فرانسه در گزارش امروز خود، پژوهش‌های مرتبط با تنظیم اشتها را از حوزه‌هایی دانسته که بعضی ناظران نوبل درباره آن صحبت می‌کنند. این فقط گمانه‌زنی کارشناسی است؛ نه معرفی نامزدهای رسمی و نه خبر انتخاب برنده. این گزارش نیز از آن، توصیه درمانی یا تأیید داروی خاصی نتیجه نمی‌گیرد.
تقویم نوبل ۲۰۲۶ به وقت تهران
روزهای اعلام در وب‌سایت نوبل آمده و آکادمی سلطنتی علوم سوئد نیز زمان سه جایزه زیر نظر خود را جداگانه تأیید کرده است. تبدیل ساعت‌ها در فهرست زیر با اختلاف یک ساعت و نیم تهران با ساعت تابستانی اروپای مرکزی انجام شده است.
- پزشکی: دوشنبه ۱۳ مهر، ۵ اکتبر؛ زودتر از ۱۳:۰۰ تهران اعلام نمی‌شود.
- فیزیک: سه‌شنبه ۱۴ مهر، ۶ اکتبر؛ زودتر از ۱۳:۱۵ تهران اعلام نمی‌شود.
- شیمی: چهارشنبه ۱۵ مهر، ۷ اکتبر؛ زودتر از ۱۳:۱۵ تهران اعلام نمی‌شود.
- ادبیات: پنجشنبه ۱۶ مهر، ۸ اکتبر؛ زودتر از ۱۴:۳۰ تهران اعلام نمی‌شود.
- صلح: جمعه ۱۷ مهر، ۹ اکتبر؛ ساعت اعلام ۱۲:۳۰ تهران است.
- اقتصاد: دوشنبه ۲۰ مهر، ۱۲ اکتبر؛ زودتر از ۱۳:۱۵ تهران اعلام نمی‌شود.
اعلام برنده با مراسم اهدای جایزه یکی نیست. خبر انتخاب در اکتبر منتشر می‌شود، اما مراسم اهدای جوایز روز ۱۰ دسامبر، برابر با ۱۹ آذر، برگزار می‌شود. عکس آرشیوی این گزارش از نشست اعلام نوبل شیمی ۲۰۲۵ است که آکادمی سلطنتی علوم سوئد با نام عکاس، پاتریک لوندین، منتشر کرده؛ تصویر، مراسم امروز را نشان نمی‌دهد.
نام نوبل از کجا آمده و چه کسی تصمیم می‌گیرد؟
آلفرد نوبل (Alfred Nobel)، مخترع و کارآفرین سوئدی، در وصیت‌نامه‌اش خواست دارایی او برای تقدیر از دستاوردهای سودمند برای بشر به کار گرفته شود. نخستین جوایز در سال ۱۹۰۱ اهدا شدند. پنج حوزه فیزیک، شیمی، پزشکی، ادبیات و صلح ریشه در همان وصیت‌نامه دارند؛ جایزه علوم اقتصادی به یاد آلفرد نوبل بعدها به این مجموعه همراه شد و نخستین بار در سال ۱۹۶۹ اهدا شد.
همه تصمیم‌ها را یک هیئت واحد نمی‌گیرد. نوبل پزشکی در کارولینسکا اعلام می‌شود؛ فیزیک، شیمی و اقتصاد با آکادمی سلطنتی علوم سوئد، ادبیات با آکادمی سوئد و صلح با کمیته نروژی نوبل ارتباط دارند. همین تفاوت توضیح می‌دهد چرا خبرهای هفته از چند نهاد و دو شهر می‌آیند.
پیش‌بینی برنده با نامزدی رسمی فرق دارد
طبق توضیح رسمی نوبل، اطلاعات نامزدی‌ها برای پنجاه سال محرمانه می‌ماند و هیچ‌کس نمی‌تواند خودش را نامزد کند. پس فهرستی که پیش از مراسم در رسانه‌ها یا شبکه‌های اجتماعی می‌بینیم، به‌خودی‌خود فهرست تأییدشده کمیته نیست. شهرت یک پژوهشگر، پیش‌بینی یک تحلیلگر یا اعلام عمومی پیشنهاد نام او، هیچ‌کدام جای اعلام نهایی نهاد اعطاکننده را نمی‌گیرد.
برای تشخیص خبر قطعی، به اعلام نهاد اعطاکننده، سال جایزه و متن دلیل انتخاب نگاه کنیم؛ تکرار یک نام در چند پست، نتیجه رأی کمیته را ثابت نمی‌کند.
خواندن خبرهای سال‌های قبل نیز مفید است، به شرط آنکه تاریخ‌ها جابه‌جا نشوند. برای نمونه، گزارش برندگان نوبل پزشکی ۲۰۲۵ به دوره قبل تعلق دارد و بازنشر عکس یا عنوان آن، خبر برنده امسال نیست.
همین دقت درباره تصویرها لازم است: طرح معرفی برندگان شیمی در پایین، از آرشیو گزارش سال ۲۰۲۵ سایت آمده است. عدد سال در خود تصویر دیده می‌شود و آن را نباید اعلام برندگان شیمی ۲۰۲۶ تلقی کرد.
پخش رسمی را از کجا دنبال کنیم؟
بنیاد نوبل اعلام کرده است که مراسم معرفی برندگان در کانال‌های دیجیتال رسمی آن به‌صورت زنده پخش می‌شود و اطلاعات تکمیلی در وب‌سایت NobelPrize.org قرار می‌گیرد. آکادمی سلطنتی علوم سوئد نیز برای سه مراسم خود، پخش اینترنتی در وب‌سایتش را بدون نیاز به ثبت‌نام اعلام کرده است. شرایط اتصال و دسترسی کاربران داخل ایران ممکن است متفاوت باشد؛ وعده پخش بدون اختلال نمی‌توان داد.
آنچه در پایان هر اعلام ارزش خواندن دارد فقط نام برنده نیست؛ توضیح رسمی درباره دلیل انتخاب، دامنه دستاورد و پیشینه آن نیز بخش اصلی خبر است. شما در میان حوزه‌های این هفته کدام جایزه را بیشتر دنبال می‌کنید؟ دیدگاهتان را با مخاطبان آسیانیوز ایران در میان بگذارید.