آسیانیوز ایران / یزد ؛
دکتر غلامرضا فتحعلی، مدیرعامل بانک قرض‌الحسنه مهر ایران، با حضور در سی‌امین گردهمایی باشکوه روز ملی صنعت و معدن استان یزد که به دعوت خانه صنعت، معدن و تجارت یزد و با حضور مقامات ملی و استانی برگزار شد، ضمن تقدیر از فرصت مطروحه، به معرفی شاخص‌های کلیدی بانک پرداخت. وی گفت: بانک قرض‌الحسنه مهر ایران در سال ۱۳۸۶ تأسیس شده و سهامداران آن ۱۰ بانک بزرگ و مطرح کشور به‌ویژه بانک‌های دولتی هستند و به‌زودی نیز با عرضه ۲۰ تا ۲۵ درصد از سهام بانک در بازار سرمایه، نخستین بانک قرض‌الحسنه بورسی کشور خواهیم بود.
وی با تشریح شاخص‌های مالی بانک اظهار داشت: نسبت کفایت سرمایه بانک بالای ۸ درصد و مطابق استانداردهای بانک مرکزی است و سرمایه ثبتی آن ۲۲ همت است. مدیرعامل بانک مهر ایران افزود: این بانک بیش از ۵۴۲ شعبه و باجه در سرزمین اصلی و مناطق آزاد دارد، بالغ بر ۲۳ میلیون مشتری (معادل بیش از یک‌سوم جمعیت کشور) و ۳۸ میلیون سپرده در اختیار دارد و حجم منابع جذب‌شده آن از ۱۰۰۰ همت فراتر رفته که نشان‌دهنده اعتماد کامل مردم و انطباق صد درصدی با موازین شرعی و بانکداری اسلامی است.
دکتر فتحعلی در ادامه تصریح کرد: حدود ۴۰ درصد مشتریان بانک را مشتریان حقوقی و شرکتی تشکیل می‌دهند و تمام منابع بانک به‌صورت قرض‌الحسنه جذب و با کارمزد صفر تا ۴ درصد پرداخت می‌شود. وی خاطرنشان کرد: سال گذشته بالغ بر ۵۱۰ همت تسهیلات به بیش از ۵ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر اعطا شده که بالاترین تعداد تسهیلات در شبکه بانکی کشور است و امسال نیز هدف‌گذاری برای پرداخت تسهیلات تا سطح ۶ تا ۷ میلیون فقره انجام شده است.
سلامت مالی، برنامه سه‌ساله و ظرفیت‌های یزد:
مدیرعامل بانک قرض‌الحسنه مهر ایران با اشاره به نرخ مطالبات غیرجاری بانک که حدود ۱.۱ درصد و زیر نرم جهانی است، آن را نشانه استحکام مالی و اعتبار بالای مشتریان بانک دانست. وی سه ره‌آورد و برنامه سه‌ساله بانک در سال‌های ۱۴۰۴ تا ۱۴۰۶ را تشریح کرد و گفت: نخستین محور، توسعه کسب‌وکار و ورود جدی به حوزه شرکتی و اصناف است؛ به‌گونه‌ای که بانک از بانکداری صرفاً خرد و اجتماعی عبور کند. وی تأکید کرد: در حالی که نرخ مؤثر تأمین مالی در کشور بین ۴۰ تا ۵۰ درصد است، تسهیلات ما با کارمزد صفر تا ۴ درصد عرضه می‌شود و خدمات بانک نیز به‌صورت ۲۴ ساعته و بدون نیاز به حضور فیزیکی از طریق پلتفرم‌های دیجیتال در دسترس خواهد بود.
دکتر فتحعلی دومین محور را توسعه خدمات و ابزارهای بانکی عنوان کرد و گفت: بانک وارد حوزه تعهدات، ضمانت‌نامه‌ها و اعتبارات متناسب با اساسنامه جدید مصوب بانک مرکزی شده است. وی محور سوم را توسعه بانکداری دیجیتال برشمرد و توضیح داد: مراجعات خرد به پلتفرم‌های دیجیتال هدایت می‌شود تا شلوغی شعب کاهش یابد و شعب بر ارائه خدمات مشاوره‌ای و مدیریتی به اصناف و صنایع متمرکز شوند.
وی درباره ظرفیت‌های بانک در استان یزد نیز گفت: نزدیک به ۴۰ درصد از جمعیت استان یزد مشتری بانک مهر ایران هستند و ۳۴ همت منابع در این استان جذب شده که حدود ۳۰ درصد آن در اختیار اصناف و شرکت‌های استان قرار گرفته است.
خدمات ویژه صنایع و اظهارات معاون اعتباری:
مدیرعامل بانک در بخش پایانی سخنان خود با تشریح طرح مشارکت بانک در حل ناترازی انرژی، اعلام کرد: بانک آمادگی کامل خود را برای هم‌افزایی به‌صورت هم‌افزایی بنگاه با بنگاه با صنایع اعلام کرده است؛ به این صورت که به ازای هر میزان سرمایه‌گذاری صنعتگر در حوزه رفع ناترازی انرژی — مثلاً یک همت — بانک نیز معادل آن تسهیلات با کارمزد ۴ درصد برای کارکنان و زنجیره تأمین اختصاص می‌دهد تا تأمین مالی به سطح ۲ همت برسد. وی طرح‌های یاقوت، الماس و فیروزه را مختص مشتریان شرکتی و طرح‌های نارون، صدف و توت را ویژه اصناف دانست.
دکتر فتحعلی همچنین از پلتفرم‌های کیومارکت و کیوپی به‌عنوان ابزارهای عبور از سقف فردی تسهیلات اصناف (۱ تا ۱.۵ میلیارد تومان) یاد کرد و گفت: کیومارکت بازاری زنجیره‌ای شبیه الگوی فروشگاه‌های بزرگ آنلاین برای فروش محصولات تولیدکنندگان در سطح کل کشور ایجاد می‌کند و نقدینگی فروش با نرخ قرض‌الحسنه به چرخه خط تولید و سرمایه در گردش بازمی‌گردد که خاصیتی ضدتورمی دارد. وی تأمین مالی جمعی برای پروژه‌های خاص استانی، تحقیق و توسعه و طرح‌های توسعه‌ای، صدور ضمانت‌نامه‌های ریالی و ارزی، خرید دین برای نقدشوندگی چک‌های مدت‌دار فعالان اقتصادی، کارت‌های اعتباری متصل به اوراق و ابزارهای جدید بانک مرکزی، خدمات ارزی، دیسکانت، خدمات مرتبط با گردشگری استان و استفاده از ظرفیت‌های صندوق توسعه ملی برای فرآیند واردات و صادرات را از دیگر ابزارهای حمایتی بانک برشمرد.
در ادامه این گردهمایی، مدیرعامل بانک قرض‌الحسنه مهر ایران نیز با تبیین رویکردهای حمایتی این بانک گفت: راهبرد نوین ما گذر از تسهیلات انفرادی و تمرکز بر پشتیبانی ساختاریافته از زنجیره‌های تولید و شرکت‌های بزرگ است. وی افزود: ما با اتکا به ۵۴ میلیون مشتری، بیش از ۳۸ میلیون سپرده و هزاران میلیارد ریال منابع، توانسته‌ایم شبکه مالی قابل‌اعتمادی برای کارآفرینان فراهم کنیم.
مدیرعامل بانک قرض‌الحسنه مهر ایران با اشاره به سبد محصولات اختصاصی بانک اظهار داشت: طرح‌های یاقوت، الماس و فیروزه برای صنایع بزرگ و زنجیره‌های تأمین و طرح‌های نارون، صدف و توت ویژه اصناف و بنگاه‌های کوچک طراحی شده است. وی تأکید کرد: این ابزارهای مالی با کارمزد صفر تا ۴ درصد، ظرفیت بالایی برای جبران کمبود سرمایه در گردش و کاهش چشمگیر هزینه‌های مالی کارخانه‌ها دارند.
وی با برشمردن نوآوری‌های پرداخت دیجیتال یادآور شد: پلتفرم‌های تخصصی نظیر کیومارکت و کیوپی، فرآیند تأمین مالی زنجیره‌ای و پرداخت‌های خرد کارگری را متحول کرده‌اند. وی تصریح کرد: صنعتگران می‌توانند از مسیر انتشار اوراق گام، ضمانت‌نامه‌های ارزان‌قیمت و خرید دین، بن‌بست‌های نقدینگی خود را با سرعت و شفافیت بالا مرتفع نمایند.
مدبر عامل بانک در پایان سخنان خود تصریح کرد: بانک مهر ایران آمادگی کامل دارد تا با اجرای طرح‌های اهرمی، در پروژه‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی و نصب تجهیزات تجدیدپذیر صنایع یزد مشارکت کند. وی خاطرنشان کرد: پیوند ساختار قرض‌الحسنه با خطوط تولید صنعتی، بهترین پناهگاه برای صیانت از معیشت پرسنل و افزایش بهره‌وری واحدهای تولیدی در این برهه حساس است.
واکاوی و تحلیل تخصصی :
اول: الگوی قرض‌الحسنه به‌مثابه پادزهر نرخ‌های سنگین تأمین مالی
گزارش‌های رسمی حوزه پولی و بانکی کشور همواره نشان می‌دهد که نرخ مؤثر تأمین مالی بنگاه‌های تولیدی، با احتساب کارمزدهای پنهان، هزینه‌های جانبی و الزامات ارجاع سپرده، به سطوح ۴۰ تا ۵۰ درصدی رسیده است؛ رقمی که عملاً حاشیه سود بسیاری از واحدهای صنعتی را بلعیده و آن‌ها را به سمت نقد کردن دارایی‌ها یا تعطیلی خطوط تولید سوق داده است. در چنین فضایی، اعلام کارمزد صفر تا ۴ درصد از سوی بانکی با منابع بالغ بر هزار همت، نه یک شعار تبلیغاتی، بلکه یک رقابت ساختاری با مکانیزم قیمت‌گذاری بازار پول است. این تفاوت نرخ، به معنای اختلافي ده‌ها برابری در هزینه مالی بنگاه است که می‌تواند سرنوشت یک کارخانه را تغییر دهد.
آنچه این الگو را از عناوین مشابه متمایز می‌کند، درجه انطباق کامل با موازین بانکداری اسلامی است؛ جایی که قرض‌الحسنه صرفاً ابزاری حاشیه‌ای نیست، بلکه کل معماری منابع و مصارف بانک بر آن استوار است. نرخ مطالبات غیرجاری ۱.۱ درصدی، که به‌مراتب زیر نرم جهانی است، آزمون عملی همین ادعاست: وقتی تسهیلات ارزان به دست بنگاه‌های واقعی برسد، بازگشت سرمایه تسهیل و نرخ نکول فرو می‌آید. این چرخه اعتماد، همان سرمایه اجتماعی است که بانک‌های سنتی سال‌هاست برای بازسازی آن می‌کوشند.
از منظر اقتصاد منطقه‌ای نیز تمرکز این گردهمایی بر یزد معنادار است. استانی که به دلیل خشکسالی‌های طولانی و ناترازی انرژی، هزینه‌های تولیدش بیش از میانگین ملی است، بیش از هر جای دیگر به «تزریق پول ارزان» نیاز دارد. اگر الگوی قرض‌الحسنه شرکتی در یزد به‌سرعت نتیجه دهد، می‌تواند به الگویی برای سایر استان‌های صنعتی تبدیل شود؛ اتفاقی که رقابت میان بانک‌ها برای جذب مشتریان شرکتی را دوباره زنده خواهد کرد.
دوم: طرح هم‌افزایی انرژی؛ از وعده‌های کلی تا مدل مالی قابل‌اندازه‌گیری
یکی از نوآورانه‌ترین بخش‌های این نشست، معرفی مدل هم‌افزایی بنگاه با بنگاه برای مقابله با ناترازی انرژی است. طبق این مدل، به ازای هر واحد سرمایه‌گذاری صنعتگر در رفع ناترازی انرژی — مثلاً یک همت — بانک نیز معادل آن را در قالب تسهیلات با کارمزد حداکثر ۴ درصد به کارکنان و زنجیره تأمین همان واحد اختصاص می‌دهد تا کل ظرفیت تأمین مالی به دو همت برسد. این مدل سه منفعت هم‌زمان دارد: رفع محدودیت برق و گاز در سمت تولید، حمایت از معیشت پرسنل در سمت مصرف، و ایجاد انگیزه مالی برای سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در حوزه انرژی.
اهمیت این طرح زمانی آشکارتر می‌شود که آن را در بستر ناترازی شدید برق کشور در فصل گرما و خاموشی‌های ادواری واحدهای صنعتی قرار دهیم. هر ساعت توقف خط تولید، علاوه بر ضرر مستقیم، هزینه‌های انباشته‌ای مانند خرابی تجهیزات، از دست رفتن سفارش‌ها و کاهش اعتماد مشتریان خارجی را در پی دارد. طرح اهرمی بانک مهر ایران، در واقع سرمایه‌گذاری صنعتی در انرژی را به «سود بانکی» تبدیل می‌کند؛ چرا که صنعتگر با سرمایه‌گذاری در بهینه‌سازی، هم تولید پایدار می‌گیرد و هم زنجیره تأمینش با تسهیلات ارزان پشتیبانی می‌شود.
معاون اعتباری بانک نیز تصریح کرد که بانک آمادگی مشارکت در پروژه‌های بهینه‌سازی مصرف انرژی و نصب تجهیزات تجدیدپذیر صنایع یزد را دارد. اگر این ادعا با ابزارهای عملیاتی مثل ضمانت‌نامه‌های ارزان، خرید دین و اوراق همراه شود، می‌تواند بخشی از خلأ سرمایه‌گذاری در انرژی‌های پاک صنایع کوچک و متوسط را پر کند؛ حوزه‌ای که تاکنون عمدتاً به大手های صنعتی محدود مانده بود.
سوم: گذر از بانکداری خرد به بانکداری شرکتی؛ بازتعریف هویت بانک
بانک مهر ایران سال‌ها به‌عنوان «بانک مردم‌محور» با تمرکز بر تسهیلات خرد و اجتماعی شناخته می‌شد. آنچه در این گردهمایی به‌عنوان «راهبرد نوین» معرفی شد، گذر از تسهیلات انفرادی و تمرکز بر پشتیبانی ساختاریافته از زنجیره‌های تولید و شرکت‌های بزرگ است. این چرخش استراتژیک، نشان‌دهنده درک درست از اینکه حل مسئله بیکاری و تورم تنها با «میلیون‌ها وام خرد» ممکن نیست، بلکه نیازمند حمایت از ستون‌های صنعتی و شرکت‌های مادر است که بذر اشتغال در زنجیره‌های خود می‌کارند.
برنامه سه‌ساله بانک (۱۴۰۴ تا ۱۴۰۶) نیز سه رکن دارد: توسعه کسب‌وکار و ورود جدی به حوزه اصناف و شرکت‌ها؛ توسعه خدمات و ابزارهای بانکی مثل ضمانت‌نامه‌ها و تعهدات؛ و توسعه بانکداری دیجیتال برای هدایت مراجعات خرد به پلتفرم‌ها. این سه رکن در واقع یک مثلث هم‌افزاست: شعب به جای کار روزمردی، به نقش «مشاور مالی بنگاه» ارتقا می‌یابند و وظایف اجرایی به پلتفرم‌های دیجیتال منتقل می‌شود. اگر این بازطراحی با موفقیت اجرا شود، می‌تواند الگویی برای بازآفرینی ساختار شعب در کل شبکه بانکی کشور باشد.
نکته قابل توجه اینکه این چرخش با ورود به بورس و عرضه ۲۰ تا ۲۵ درصد از سهام بانک همراه شده است. ورود به بازار سرمایه، شفافیت مالی را به الزام ناظر تبدیل می‌کند و اهرمی برای جذب سرمایه خارجی داخلی و ارزیابی دقیق‌تر ارزش بانک فراهم می‌سازد. نخستین بانک قرض‌الحسنه بورسی بودن، علاوه بر برندسازی، می‌تواند زمینه‌ساز توسعه اوراق بهادارسازی تسهیلات و ابزارهای نوین مالی شود.
چهارم: کیومارکت و کیوپی؛ دیجیتالی‌سازی زنجیره اعتبار
معرفی دو پلتفرم کیومارکت و کیوپی را می‌توان مهم‌ترین بخش فنی این نشست دانست. کیومارکت بازاری زنجیره‌ای برای فروش محصولات تولیدکنندگان در سطح کل کشور است؛ مفهومی مشابه فروشگاه‌های آنلاین بزرگ، اما با این تفاوت که نقدینگی حاصل از فروش، با نرخ قرض‌الحسنه و به‌صورت مستقیم به چرخه خط تولید و سرمایه در گردش برمی‌گردد. این سازوکار «خاصیت ضدتورمی» دارد؛ چرا که سرمایه در گردش ارزان‌قیمت، هزینه تمام‌شده را پایین می‌آورد و تولیدکننده را از افزایش قیمت ناشی از هزینه‌های مالی بی‌نیاز می‌کند.
کیوپی نیز حلقه اتصال پرداخت‌های خرد کارگری به همین زنجیره است. فرآیند تأمین مالی زنجیره‌ای و پرداخت‌های خرد کارگری که تا دیروز با کسری بودجه و تأخیر دست‌وپاگیر بود، اکنون از مسیر پلتفرم دیجیتال طی می‌شود. برای بنگاهی با صدها کارگر، این یعنی کاهش هزینه اداری، حذف واسطه‌های نقدینگی و شفافیت مالی کامل. عبور از سقف فردی تسهیلات اصناف (۱ تا ۱.۵ میلیارد تومان) نیز از مسیر همین ابزارهای زنجیره‌ای ممکن می‌شود؛ راهکاری که عملاً سقف اعتباری اصناف را به سقف اعتباری «زنجیره» گره می‌زند و به واحد کوچک، قدرت اهرمی یک زنجیره بزرگ می‌دهد.
اگر این پلتفرم‌ها با «خرید دین»، ضمانت‌نامه‌های ارزان‌قیمت و انتشار اوراق (نظیر اوراق گام) ترکیب شوند، صنعتگر می‌تواند بن‌بست نقدینگی خود را با سرعت و شفافیت بالا رفع کند. در حقیقت، آنچه ارائه شده یک سبد کامل مالی است: از بازار فروش تا تأمین نقدینگی و پوشش ریسک؛ رویکردی که در بانکداری اسلامی کمتر نمونه مشابه آن اجرا شده است.
پنجم: تحلیل ظرفیت‌های یزد؛ پیوند بانک، صنعت و سرمایه اجتماعی
استان یزد با برخورداری از قطب‌های صنعتی مهم در حوزه نساجی، سرامیک، فلزات و صنایع پیشرفته، و در عین حال مواجهه با چالش‌های آب، برق و تورم ورودی، نیازمند شریک مالی است که هم توان تأمین مالی ارزان داشته باشد و هم شناخت منطقه‌ای داشته باشد. اعلام اینکه نزدیک به ۴۰ درصد جمعیت استان مشتری بانک مهر ایران هستند و ۳۴ همت منابع در استان جذب شده که ۳۰ درصد آن به اصناف و شرکت‌های استان اختصاص یافته، نشان از ظرفیت بالا و شناخت بومی دارد. بانکی که یک‌سوم جمعیت یک استان صنعتی را پوشش دهد، عملاً به «بانک خانوار و بنگاه یزدی» تبدیل شده است.
از منظر سرمایه اجتماعی، برگزاری این گردهمایی در قالب «جشن و گردهمایی صمیمی و مسرت‌بخش صنعتگران» با دعوت خانه صنعت، معدن و تجارت یزد، و با حضور مقامات ملی و استانی، پیام دوگانه‌ای دارد: از یک‌سو نشان می‌دهد صنعتگران یزدی به دنبال راهکار عملیاتی هستند و از سوی دیگر، بانک را به‌جای نقش منفعلِ پشت باجه، در جایگاه شریک استراتژیک نشسته بر میز گفت‌وگو قرار می‌دهد. این تعامل انسانی، پیش‌نیاز هر همکاری بلندمدت بانک و بنگاه است.
در نهایت، ترکیب سخنان مدیرعامل و معاون اعتباری بانک نشان می‌دهد که نهادهای مالی در شرایط سخت اقتصادی، به جای تقصیر در تعدیل نرخ‌ها، راه‌حل‌های ساختاری و اهرمی ارائه می‌دهند. اگر بانک مهر ایران بتواند در محقق کردن مدل هم‌افزایی انرژی، پلتفرم‌های دیجیتال و طرح‌های شرکتی در یزد پیشگام شود، علاوه بر تقویت اقتصاد استانی، نشان خواهد داد که بانکداری قرض‌الحسنه نه یک مانع، بلکه پلی به‌سوی تولید پایدار است. این دستاورد، فراتر از یک گزارش خبری، یک الگوی قابل‌تکرار برای کل شبکه بانکی کشور خواهد بود.
جمع‌بندی جامع
سی‌امین گردهمایی روز ملی صنعت و معدن استان یزد، میزبان غلامرضا فتحعلی، مدیرعامل بانک قرض‌الحسنه مهر ایران و معاون اعتباری این بانک بود؛ نشستی که به دعوت خانه صنعت، معدن و تجارت یزد و با حضور مقامات ملی و استانی برگزار شد و در آن، تصویری روشن از چشم‌انداز بانکی که با ۲۳ میلیون مشتری، ۳۸ میلیون سپرده، ۱۰۰۰ همت منابع و ۵۴۲ شعبه، خود را برای ورود به بورس و گذر از بانکداری خرد به بانکداری شرکتی آماده می‌کند، ترسیم شد. هدف‌گذاری برای پرداخت ۶ تا ۷ میلیون فقره تسهیلات با کارمزد صفر تا ۴ درصد، معرفی طرح‌های یاقوت، الماس، فیروزه، نارون، صدف و توت، پلتفرم‌های کیومارکت و کیوپی، مدل هم‌افزایی انرژی (تأمین مالی تا ۲ همت به ازای سرمایه‌گذاری صنعتگر) و ابزارهای نوینی مانند خرید دین، ضمانت‌نامه‌های ارزی و ریالی، اوراق، کارت‌های اعتباری متصل به اوراق و خدمات صندوق توسعه ملی، پازل کاملی از حمایت بانک از صنعتگران و اصناف را تشکیل می‌دهد. در سطح استانی نیز پوشش ۴۰ درصدی جمعیت یزد و جذب ۳۴ همت منابع با سهم ۳۰ درصدی اصناف و شرکت‌ها، نشان می‌دهد این بانک نه یک بازیگر تازه‌وارد، بلکه بازیگری با شناخت بومی است که می‌تواند در برهه حساس ناترازی انرژی و فشار هزینه‌های مالی، به شریک راهبردی صنعت یزد تبدیل شود.