کتاب‌های آن کارسون همیشه به‌راحتی در یک قفسه جا نمی‌گیرند: گاهی رمان‌اند و با شعر پیش می‌روند، گاهی جستارند و به اسطوره و نمایش سر می‌زنند. نوبل ادبیات امسال به همین نویسنده‌ای رسید که سال‌هاست قالب‌های آشنا را به هم می‌ریزد.
به گزارش آسیانیوز ایران، آکادمی سوئد پنجشنبه ۸ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۶ مهر ۱۴۰۵، آن کارسون (Anne Carson)، نویسنده کانادایی، را برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶ معرفی کرد. خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز این انتخاب را گزارش کرده است.
چرا نوبل ادبیات به آن کارسون رسید؟
آکادمی سوئد در توضیح انتخابش بر جسارت و نوآوری آثار کارسون تأکید کرده است؛ آثاری که با سنت ادبی کلاسیک وارد گفت‌وگویی بازیگوشانه می‌شوند و شکل‌های تازه‌ای برای ادبیات امروز می‌سازند.
این توصیف را می‌توان در مشهورترین تجربه‌های او دید: شخصیت اسطوره‌ای از جهان باستان بیرون می‌آید و درگیر احساساتی می‌شود که خواننده امروز می‌شناسد؛ یا روایت یک رابطه، به‌جای فصل‌های معمول رمان، در چندین «تانگو» شکل می‌گیرد. در آثار او، دانش ادبی صرفاً توضیحی در حاشیه داستان نیست؛ بخشی از خود روایت است.
آن کارسون کیست؟
کارسون ۲۱ ژوئن ۱۹۵۰، برابر با ۳۱ خرداد ۱۳۲۹، در تورنتو به دنیا آمد و هنگام دریافت این جایزه ۷۶ سال دارد. او شاعر، جستارنویس، مترجم و پژوهشگر ادبیات کلاسیک است. آکادمی شاعران آمریکا می‌نویسد آشنایی او با یونانی باستان از دوران دبیرستان و با کمک معلم لاتین آغاز شد؛ مسیری که بعدتر به تحصیل در دانشگاه تورنتو و دریافت دکتری در سال ۱۹۸۱ رسید.
تدریس در دانشگاه‌هایی مانند پرینستون، مک‌گیل و میشیگان، در کنار نوشتن و ترجمه، بخش دیگری از کارنامه اوست. ترجمه شعر سافو و نمایشنامه‌های یونانی نیز نشان می‌دهد چرا گذشته باستانی در آثارش حضوری زنده دارد.
از «زندگی‌نامه سرخ» تا «زیبایی شوهر»
برای شناخت جهان کارسون، این چند اثر نقطه‌های شروع متفاوتی‌اند. نام‌های فارسی زیر برای معرفی عنوان‌ها آمده‌اند و به معنای تأیید موجودبودن ترجمه‌ای مشخص در بازار کتاب نیستند:
- زندگی‌نامه سرخ (Autobiography of Red، ۱۹۹۸): رمانی منظوم که گریون، شخصیت اسطوره‌ای یونان، را به مرکز روایتی امروزی از عشق و رشد می‌آورد.
- زیبایی شوهر (The Beauty of the Husband، ۲۰۰۱): تجربه‌ای روایی در ۲۹ تانگو؛ کتابی که جایزه شعر تی. اس. الیوت را برای او به همراه داشت.
- اگر نه، زمستان (If Not, Winter، ۲۰۰۲): ترجمه کارسون از پاره‌های شعر سافو؛ مسیری برای آشنایی با وجه مترجم او.
- نوکس (Nox، ۲۰۱۰): اثری در سوگ برادرش که متن، عکس و نامه را در قالبی آکاردئونی و جعبه‌مانند کنار هم می‌نشاند.
در میان آثار تازه‌تر او، Wrong Norma در سال ۲۰۲۴ منتشر شد. این کتاب به مرحله نهایی جایزه ملی کتاب آمریکا رسید و، مطابق معرفی آکادمی شاعران آمریکا، جایزه حلقه منتقدان کتاب ملی را نیز دریافت کرد.
پس نام‌هایی مثل محمود دولت‌آبادی چه بودند؟
پیش از اعلام نتیجه، نام محمود دولت‌آبادی هم در گزارش فارسی یورونیوز درباره ضرایب شرط‌بندی نوبل دیده می‌شد. حضور در چنین فهرستی به معنای اعلام نامزدی رسمی از سوی آکادمی نیست. بازار پیش‌بینی، انتخاب منتقدان و تصمیم داوران سه چیز متفاوت‌اند؛ نتیجه رسمی امسال نام آن کارسون است.
برای دنبال‌کردن دیگر خبرهای این دوره، برنامه اعلام جوایز نوبل ۲۰۲۶ و گزارش نوبل شیمی امسال را بخوانید.
اگر با نوشته‌های کارسون آشنایید، کدام کتاب را برای شروع پیشنهاد می‌کنید؟ تجربه خواندن‌تان را با دیگر خوانندگان در میان بگذارید.