یک نام انگلیسی، شرح‌حال حرفه‌ای و مقاله‌ای در یک رسانه واقعی؛ همین ترکیب می‌تواند به نویسنده‌ای که اصلاً وجود خارجی ندارد، اعتبار بدهد. گزارش تازه اوپن‌ای‌آی از چنین مسیری پرده برداشته است: رساندن روایت‌های مربوط به جنگ به خواننده، با نام خبرنگاران ساختگی.
به گزارش آسیانیوز ایران، شرکت OpenAI، سازنده چت‌جی‌پی‌تی، در گزارش ۸ اکتبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۶ مهر ۱۴۰۵، از مسدودکردن حساب‌های یک عملیات نفوذ با منشأ ایران خبر داد. این شرکت می‌گوید نزدیک به ۱۰۰ مقاله با هفت هویت جعلی در حدود یک دوجین رسانه آنلاین منتشر یا بازنشر شده است. نام عامل مشخص و وابستگی احتمالی او به حکومت ایران، در این گزارش احراز نشده است.
چت‌جی‌پی‌تی در این شبکه چه نقشی داشت؟
اوپن‌ای‌آی این کارزار را «Bogus Bylines» نامیده؛ نامی که به امضاهای جعلی زیر مقاله‌ها اشاره دارد. به روایت شرکت، گردانندگان با دستورهای فارسی از مدل برای ویرایش مقاله‌های انگلیسی، آماده‌کردن پیشنهاد انتشار برای سردبیران و ساختن دسته‌ای از نظرهای شبکه‌های اجتماعی استفاده می‌کردند.
پس مسئله فقط تولید یک متن نادرست نیست. مقاله باید به ظاهر از سوی نویسنده‌ای مستقل پیشنهاد می‌شد و بعد، نظرهایی شبیه واکنش مردم عادی برای آن ساخته می‌شد. تفاوت میان ابزار و مسئولیت استفاده‌کننده در اینجا مهم است: داشتن یک چت‌بات، هویت نویسنده یا درستی متن را تضمین نمی‌کند. گزارش مدل زبانی بزرگ چگونه پاسخ می‌دهد؟ سازوکار این ابزارها و محدودیت اعتماد به پاسخ روان آن‌ها را توضیح می‌دهد.
آیا ارتباط با جمهوری اسلامی ثابت شده است؟
منشأ ایران با اثبات دستور حکومت یکی نیست. اوپن‌ای‌آی نوشته الگوی فعالیت با یک عامل تجاریِ انجام‌دهنده عملیات نفوذ سفارشی سازگار است، اما نتوانسته عامل مشخص را شناسایی کند. سی‌ان‌ان نیز در گزارش ۸ اکتبر تصریح کرده که وابستگی احتمالی این افراد به دولت ایران روشن نیست.
این مرز، اهمیت افشاگری را کم نمی‌کند؛ مانع از آن می‌شود که نقد ضروری تبلیغات پنهان به اتهامی جلوتر از سند تبدیل شود. جمهوری اسلامی باید درباره هر شاهد معتبرِ دخالت نهادهایش پاسخ‌گو باشد، اما این پرونده به‌تنهایی نام سفارش‌دهنده را روشن نکرده است.
رسانه‌های منتشرکننده چه گفته‌اند؟
سی‌ان‌ان در گزارش شان لینگاس، «میدل‌ایست مانیتور» در لندن و «ال‌ای پروگرسیو» در لس‌آنجلس را از رسانه‌های منتشرکننده معرفی کرده است. داوود عبدالله، مدیر میدل‌ایست مانیتور، به این شبکه گفته مقاله‌های مشخص‌شده را بررسی می‌کند و اقدام مقتضی انجام می‌دهد. سی‌ان‌ان همچنین نوشته از ال‌ای پروگرسیو درخواست اظهارنظر کرده است.
این گزارش رسانه‌های درگیر را غول‌های خبری جریان اصلی توصیف نمی‌کند؛ با این حال، انتشار در یک وب‌سایت واقعی می‌تواند به متن اعتباری بدهد که یک حساب ناشناس به‌تنهایی ندارد. از سوی دیگر، داشتن مخاطبان زیاد برای یک رسانه، تعداد خوانندگان همین مقاله‌ها یا موفقیت آن‌ها در تغییر افکار عمومی را ثابت نمی‌کند.
شمار مقاله، اندازه اثرگذاری نیست
در ارزیابی خود اوپن‌ای‌آی، نظرهای منتسب به این عملیات تعامل قابل‌توجهی نگرفته‌اند. بنابراین از تعداد مقاله‌ها نمی‌توان نتیجه گرفت کارزار، مخاطبان را متقاعد کرده یا بر تصمیم سیاسی مشخصی اثر گذاشته است. سه پرسش باید جدا بماند:
- آیا محتوایی منتشر شده است؟
- چند نفر واقعاً آن را دیده‌اند؟
- آیا دیدن آن، نظر یا رفتار کسی را تغییر داده است؟
پیش از بازنشر، این سه چیز را بررسی کنید
این پرونده یادآور یک عادت ساده برای خواننده است: ظاهر حرفه‌ای را با سابقه قابل بررسی اشتباه نگیریم.
- نویسنده: آیا سابقه‌ای مستقل از همان مقاله و حساب‌های مشابه دارد؟ عکس و شرح‌حال به‌تنهایی کافی نیست.
- اصل ادعا: سند، مصاحبه یا منبع نخستین چیست؟ چند وب‌سایت که از یک متن کپی کرده‌اند، چند شاهد مستقل نیستند.
- تاریخ و واکنش: خبر چه زمانی رخ داده و آیا پاسخ، اصلاحیه یا توضیح تازه‌ای منتشر شده است؟
نگاه انتقادی به خبر، به معنی مشکوک‌دانستن هر نویسنده یا هر نظر مخالف نیست. حق نقد جنگ و سیاست دولت‌ها محفوظ است؛ جعل هویت و جا زدن تبلیغ سازمان‌یافته به‌جای صدای مستقل، آن حق را مخدوش می‌کند. شما هنگام بازنشر یک خبر، بیشتر منبع را بررسی می‌کنید یا نام نویسنده را؟