گاهی یک سریال، پیش از آنکه با داستانش غافلگیرمان کند، فاصله‌ای را کوتاه می‌کند: فاصله میان مردمی که سال‌ها تصویر یکدیگر را از پشت شعارهای سیاسی دیده‌اند. «فائودا» چنین ظرفیتی دارد؛ یک تریلر اسرائیلی پرکشش که برای تماشاگر ایرانی، هم وعده تعلیق دارد و هم فرصتی برای دیدن چهره‌های انسانیِ آن سوی خبرها.
«فائودا» با نام انگلیسی Fauda و نوشتار عبری פאודה، ساخته لیور راز و آوی ایساکاروف است. تا ۱۸ مهر ۱۴۰۵، پنج فصل آن عرضه شده و دوبله فارسی آن نیز سابقه پخش رسمی از منوتو دارد. برای تماشای امروز، اما باید میان نسخه رسمی نتفلیکس، آرشیو دوبله و نسخه‌های زیرنویسِ منتشرشده در وب فارسی تفاوت گذاشت.
فائودا یعنی چه و نامش را چگونه بنویسیم؟
در فارسی، «فائودا» نام شناخته‌شده این مجموعه است و همین املا در معرفی‌های فارسی منوتو نیز به کار رفته است. برای جست‌وجوی دقیق در سرویس‌های بین‌المللی، Fauda را بنویسید؛ در منابع اسرائیلی، شکل رسمی نام פאודה است. ریشه نام، واژه عربی «فوضى» به معنای آشوب و بی‌نظمی است. بنابراین عنوان عبری، نامی برگرفته از عربی دارد؛ دو زبانی که در خود داستان نیز کنار یکدیگر شنیده می‌شوند.
«فائودا» محصول تلویزیون اسرائیل و شبکه yes است و نخستین فصلش در سال ۲۰۱۵، برابر با ۱۳۹۳ و ۱۳۹۴، روی آنتن رفت. نتفلیکس آن را به مخاطبان بین‌المللی رساند. برچسب نتفلیکس نباید باعث شود خاستگاه اسرائیلی اثر یا تفاوت زمان پخش در اسرائیل و عرضه جهانی از یاد برود.
داستانی که با بازگشت دورون شروع می‌شود
شخصیت محوری، دورون کاویلیو، مأمور اسرائیلی‌ای است که می‌کوشد از زندگی عملیاتی فاصله بگیرد. خبر زنده‌بودن فردی که تصور می‌کرد کشته شده، او را دوباره به تیم پیشینش برمی‌گرداند. یک عملیات مخفی، مسیر زندگی چندین نفر را به هم گره می‌زند و تعقیب‌وگریز از محدوده مأموریت بیرون می‌ریزد.
هسته جذاب این ایده، برخورد زندگی شخصی با مسئولیت امنیتی است: آدم‌ها با ترس، وفاداری، خشم و خانواده خود وارد میدان می‌شوند و پیامد تصمیم‌هایشان بیرون از میدان باقی می‌ماند. معرفی رسمی عبری yes نیز بر همین هزینه انسانی در دو سوی درگیری تأکید می‌کند. این نقطه، راهی برای خواندن سریال فراتر از شمارش صحنه‌های اکشن باز می‌کند.
- تعلیق عملیاتی: مأموریت‌هایی که با یک تصمیم یا اشتباه مسیرشان تغییر می‌کند.
- شخصیت‌های چندلایه: مأموران و خانواده‌ها فقط عنوان و یونیفرم نیستند؛ زندگی بیرون از مأموریت هم اهمیت دارد.
- زبان و جغرافیای ملموس: عبری و عربی بخشی از بافت روایت‌اند و در فصل تازه، فضای فرانسوی نیز پررنگ‌تر می‌شود.
این گزارش، معرفی و تحلیل بر پایه اطلاعات سازندگان و منابع عبری، انگلیسی و فارسی است؛ نقد حاصل از تماشای کامل همه قسمت‌ها نیست و پایان داستان را افشا نمی‌کند.
لیور راز و آوی ایساکاروف چه کسانی‌اند؟
لیور راز (Lior Raz؛ ליאור רז)، بازیگر و نویسنده اسرائیلی، هم یکی از خالقان سریال است و هم نقش دورون را بازی می‌کند. آوی ایساکاروف (Avi Issacharoff؛ אבי יששכרוף)، دیگر خالق اثر، روزنامه‌نگار و نویسنده‌ای با سابقه پوشش خاورمیانه است. حساب عمومی اینستاگرام راز، که از وب‌سایت شخصی او پیوند داده شده، @liorraz است. شرکت تولیدی مشترک آنان، Faraway Road، روایت شخصیت‌محور و پیوند میان تجربه‌های متفاوت را از محورهای کار خود معرفی می‌کند.
در میان چهره‌های شناخته‌شده مجموعه، ایتسیک کوهن در نقش گابی یا کاپیتان ایوب، دورون بن‌داوید در نقش استیو و یعقوب زادا دانیل در نقش اِلی حضور دارند. فهرست رسمی فصل پنجم در نتفلیکس، ملانی لوران (Mélanie Laurent) در نقش آن و حکیم جزایری (Hakim Djaziri) در نقش سعید را نیز معرفی می‌کند. کارگردان این فصل عُمری گیوون و سرپرست نویسندگان آن عُمری شنهار است.
فصل پنجم منتشر شده؛ تفاوت تاریخ اسرائیل و نتفلیکس
اگر هنوز با خبرهای قدیمیِ «در انتظار فصل پنجم» روبه‌رو می‌شوید، زمان آنها را بررسی کنید. پخش این فصل در yes از ۱۸ مه ۲۰۲۶، برابر با ۲۸ اردیبهشت ۱۴۰۵ آغاز شد و عرضه جهانی آن در نتفلیکس به ۸ سپتامبر ۲۰۲۶، برابر با ۱۷ شهریور ۱۴۰۵ رسید. صفحه رسمی فعلی سریال در نتفلیکس، پنج فصل را فهرست می‌کند.
روایت فصل تازه، بنا بر توضیح سازندگان، دو سال پس از حمله ۷ اکتبر ۲۰۲۳ آغاز می‌شود؛ تاریخی درون داستان که نباید با زمان انتشار سریال اشتباه گرفته شود. مسیر شخصیت‌ها به مارسی می‌رسد و مواجهه با زخمی که هنوز بسته نشده، با تلاش برای جلوگیری از حمله‌ای دیگر درهم می‌آمیزد.
در مصاحبه عبریِ لیات بناسولی، تهیه‌کننده سریال، با «مکور ریشون» که yes بازنشر کرده، توضیح داده می‌شود که پس از ۷ اکتبر، گروه برای مدتی کار را کنار گذاشت و طرح اولیه فصل را بازنویسی کرد. همین توضیح کمک می‌کند بفهمیم چرا فصل پنجم صرفاً ادامه معمول یک مأموریت قبلی نیست.
هشدار محتوایی: مجموعه برای بزرگسالان است. yes درباره صحنه‌ها و صداهای دشوار قسمت‌های هفتم و هشتم فصل پنجم، مرتبط با ۷ اکتبر، هشدار جداگانه داده است. بازسازی نمایشی این وقایع را هم نباید با تصویر مستند همان روز یکی گرفت.
فائودا دوبله فارسی دارد؟ بله، با سابقه پخش رسمی
پاسخ کوتاه، بله است. گزارش ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۱ «جروزالم پست» از آغاز نسخه فارسی منوتو در روز پیش از آن، ۲۱ ژوئیه ۲۰۲۱، برابر با ۳۰ تیر ۱۴۰۰، خبر می‌دهد. در همان زمان، رسانه عبری «ایدی‌بی» نیز خرید سه فصل نخست برای پخش فارسی را گزارش کرد. پیام‌های آرشیوی خود منوتو درباره «دوبله جدید فصل اول» شاهد دیگری بر وجود این دوبله‌اند.
ایساکاروف هنگام معرفی این پخش، ابراز امیدواری کرده بود که مخاطبان فارسی‌زبان بتوانند درگیری را از زاویه‌هایی تازه ببینند و این تجربه به نزدیک‌شدن دو ملت کمک کند. برای یک مخاطب ایرانی، همین سابقه اهمیت دارد: تماشای فائودا به فارسی صرفاً یک امکان فرضی یا عنوان درج‌شده روی فایل‌های ناشناس نیست.
با این حال، سابقه دوبله سه فصل نخست به معنی تأیید دوبله فارسی همه پنج فصل نیست. در بررسی حاضر، دسترسی فعلی به تمام قسمت‌های دوبله‌شده در آرشیو رسمی منوتو و دوبله رسمی فارسی فصل پنجم تأیید نشد.
زیرنویس فارسی چطور؟
در وب فارسی، نسخه‌های دارای زیرنویس فارسی نیز معرفی شده‌اند؛ از جمله صفحه «بلومووی» که برای فصل پنجم، زیرنویس فارسی تا قسمت یازدهم را اعلام کرده است. این، شاهد انتشارِ فهرست نسخه ترجمه‌شده است؛ مجوز توزیع، کیفیت ترجمه، سلامت فایل و امکان پخش آن از داخل ایران در این بررسی احراز نشده است. وجود چنین فهرست‌هایی را نباید به معنی وجود زیرنویس رسمی فارسی در نتفلیکس دانست.
چگونه فائودا را در ایران تماشا کنیم؟
مسیر رسمی بین‌المللی سریال، نتفلیکس است. این سرویس صفحه ویژه ایران با نشانی متنی netflix.com/ir دارد و ایران در فهرست کشورهای فاقد سرویس در مرکز راهنمای فعلی آن نیست. صفحه فائودا در نسخه ایران نیز دیده می‌شود. با این همه، مشاهده یک صفحه عمومی، تضمین پخش از هر اپراتور داخل ایران، امکان پرداخت با کارت بانکی ایرانی یا عرضه همه فصل‌ها و زبان‌ها در حساب شما نیست؛ پخش از شبکه داخل ایران در این بررسی آزموده نشده است.
- در وب‌سایت یا برنامه رسمی Netflix، نام دقیق Fauda را جست‌وجو کنید و فصل‌های موجود در حساب خود را ببینید.
- پیش از خرید صرفاً برای این سریال، دسترسی عنوان در منطقه حساب و روش پرداخت مورد قبول سرویس را بررسی کنید؛ صفحه تبلیغاتی به‌تنهایی کافی نیست.
- در بخش Audio & Subtitles، زبان‌های همان قسمت را کنترل کنید. فهرست زبان‌ها ممکن است به عنوان، منطقه و دستگاه وابسته باشد؛ فارسی‌بودن را از قبل فرض نکنید.
- اگر هدف‌تان دوبله فارسی منوتو است، عنوان را در آرشیو و اطلاع‌رسانی رسمی خود شبکه بررسی کنید. آگهی تاریخیِ پخش، جدول پخش امروز نیست.
برای نسخه‌های پراکنده در سایت‌ها و کانال‌ها، درخواست نصب برنامه ناشناس، گرفتن رمز حساب یا پرداخت به فروشنده نامعلوم را جدی بگیرید. این گزارش هیچ فروشنده اشتراک، فایل دانلودی یا مسیر دورزدن محدودیت را به‌عنوان گزینه آزموده و امن معرفی نمی‌کند.
یک دریچه فرهنگی میان ایرانیان و اسرائیلی‌ها
ارزش پیشنهاد فائودا به مخاطب ایرانی، فقط در هیجان نیست. تماشای یک اثر اسرائیلی می‌تواند امکان آشنایی مستقیم‌تر با زبان، بازیگران، ترس‌ها و تجربه‌های انسانی جامعه‌ای را فراهم کند که حکومت جمهوری اسلامی سال‌ها آن را در قالب دشمن معرفی کرده است. دوستی میان مردم، از کنجکاوی برای شناخت یکدیگر هم آغاز می‌شود.
این نگاه، تماشاگر را از قضاوت مستقل بی‌نیاز نمی‌کند. فائودا یک درام با زاویه دید مشخص است، نه تاریخ کامل مناقشه یا مرجع تأیید همه تصمیم‌های سیاسی و نظامی. می‌توان از توان روایت‌گری و خلاقیت تلویزیون اسرائیل استقبال کرد و هم‌زمان کرامت غیرنظامیان اسرائیلی و فلسطینی را یکسان جدی گرفت؛ همدلی فرهنگی وقتی ارزشمندتر است که انسان‌ها را به شعار تقلیل ندهد.
برای علاقه‌مندان به شناخت تولیدات بین‌المللی، معرفی آرشیوی سریال اسرائیلی «تهران» نیز بخشی از پوشش سینما و تلویزیون آسیانیوز ایران است. اگر فائودا را دیده‌اید، بدون لو دادن پایان داستان بنویسید کدام شخصیت یا کدام جنبه روایت بیشتر همراه‌تان مانده است.