نوبل اقتصاد ۲۰۲۶ به رابرت هال و مایکل وودفورد رسید. آکادمی سلطنتی علوم سوئد امروز دوشنبه ۲۰ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۱۲ اکتبر ۲۰۲۶، این دو اقتصاددان را برای پژوهش درباره «بنیان‌های خردِ تثبیت اقتصاد کلان» برگزید. موضوع شاید در نگاه اول دانشگاهی به نظر برسد، اما به پرسشی آشنا مربوط است: دولت و بانک مرکزی چگونه می‌توانند از شدت تورم و رکود کم کنند؟
به گزارش آسیانیوز ایران، اعلام رسمی نوبل و بیانیه آکادمی علوم سوئد، رابرت ای. هال از دانشگاه استنفورد و مایکل وودفورد از دانشگاه کلمبیا را برندگان امسال معرفی کرده‌اند. جایزه ۱۲ میلیون کرون سوئدی به‌طور مساوی میان آن‌ها تقسیم می‌شود. این گزارش پس از اعلام نتیجه، با نام برندگان و توضیح دستاوردشان به‌روز شده است.
رابرت هال و مایکل وودفورد کیستند؟
رابرت ای. هال (Robert E. Hall)، متولد ۱۹۴۳ در پالو آلتوی آمریکا، استاد دانشگاه استنفورد است. او دکترای خود را در سال ۱۹۶۷ از مؤسسه فناوری ماساچوست، ام‌آی‌تی، گرفت. صفحه دانشگاهی او نیز عضویت ارشدش در مؤسسه هوور و استادی اقتصاد را ثبت کرده است.
مایکل وودفورد (Michael Woodford)، متولد ۱۹۵۵ در چیکوپیِ ماساچوست، استاد دانشگاه کلمبیاست و در سال ۱۹۸۳ از ام‌آی‌تی دکترا گرفت. او صاحب کرسی جان بیتس کلارک در اقتصاد سیاسی است. کتاب او با عنوان «بهره و قیمت‌ها: مبانی نظریه سیاست پولی» از آثار مهم کارنامه‌اش به شمار می‌رود؛ دانشگاه کلمبیا نیز در معرفی او بر نقش این کتاب تأکید کرده است.
چرا نوبل اقتصاد به این دو پژوهشگر رسید؟
به توضیح آکادمی، دستاورد هال و وودفورد کمک به ساخت مدل‌هایی است که سیاست‌گذاری اقتصادی را از رفتار خانوارها و بنگاه‌ها آغاز می‌کنند. در این نگاه، کافی نیست فقط رابطه آماری میان چند عدد بزرگ، مانند تورم، تولید و مصرف را کنار هم بگذاریم؛ باید بفهمیم مردم و شرکت‌ها چگونه تصمیم می‌گیرند و حاصلِ میلیون‌ها تصمیم چه اثری بر کل اقتصاد دارد.
یکی از نکات مهم این مدل‌ها، نگاه افراد به آینده است. خانواده هنگام انتخاب میان خرج‌کردن و پس‌انداز، و بنگاه هنگام قیمت‌گذاری، فقط امروز را نمی‌بیند. انتظارات آن‌ها از فردا هم اهمیت دارد. به همین دلیل، اعلام برنامه‌های دولت و بانک مرکزی می‌تواند بر تصمیم‌های فعلی اثر بگذارد.
پرسش اصلی این پژوهش‌ها ساده است: چگونه می‌توان با شناخت بهتر تصمیم‌های مردم و بنگاه‌ها، از شدت فراز و فرود اقتصاد کم کرد؟
این پژوهش‌ها چه ارتباطی با تورم و رکود دارند؟
آکادمی علوم سوئد می‌گوید مدل‌های حاصل از این مسیر پژوهشی، پایه‌ای برای طراحی سیاست‌های پولی و مالی فراهم کرده‌اند. هدفِ سیاست تثبیت، کاهش شدت نوسان‌هاست؛ یعنی جلوگیری از طولانی‌شدن رکود یا داغ‌شدن بیش از اندازه اقتصاد و شتاب‌گرفتن قیمت‌ها.
برای مثال، اگر خانوارها آینده درآمدشان را نامطمئن ببینند، ممکن است خریدهای بزرگ را عقب بیندازند. این تصمیم در مقیاس یک خانه محدود است، اما تکرار آن در میلیون‌ها خانه می‌تواند بر فروش بنگاه‌ها و تولید اثر بگذارد. این مثال توضیحی نشان می‌دهد چرا شناخت رفتار فردی برای تحلیل کل اقتصاد اهمیت دارد.
برای خواننده ایرانی که با تورم و نگرانی درباره قدرت خرید سروکار دارد، اهمیت موضوع روشن است. البته انتخاب یک نظریه برای نوبل، به‌خودی‌خود نسخه آماده‌ای برای حل مشکلات هر کشور نیست؛ کیفیت داده‌ها، شرایط اقتصادی و شیوه اجرای سیاست‌ها همچنان تعیین‌کننده‌اند.
اعلام نتیجه و تماشای برنامه نوبل اقتصاد
برنامه معرفی برندگان برای امروز از ساعت ۱۱:۴۵ به وقت تابستانی اروپای مرکزی، معادل ۱۳:۱۵ تهران، در نظر گرفته شده بود. اکنون نام برندگان در وب‌سایت رسمی نوبل و آکادمی علوم سوئد منتشر شده است.
برای دیدن اعلام نتیجه و توضیحات کمیته، نشانی nobelprize.org را در مرورگر باز کنید و بخش Economic Sciences 2026 را انتخاب کنید. پخش و بازبینی برنامه از کانال‌های رسمی نوبل ارائه می‌شود. دسترسی به ویدیو در ایران به وضعیت اتصال و سرویس میزبان وابسته است؛ متن بیانیه نیز در همان سایت و kva.se قابل خواندن است.
نوبل اقتصاد چه تفاوتی با سایر نوبل‌ها دارد؟
نام رسمی این جایزه «جایزه بانک مرکزی سوئد در علوم اقتصادی به یاد آلفرد نوبل» است. این جایزه در سال ۱۹۶۸ پایه‌گذاری شد و نخستین بار در سال ۱۹۶۹ اهدا شد؛ بنابراین در شمار رشته‌های اصلی وصیت‌نامه آلفرد نوبل نبود. مراسم اهدای جوایز در استکهلم در ۱۰ دسامبر، برابر با ۱۹ آذر ۱۴۰۵، برگزار می‌شود.
سال گذشته، نوبل اقتصاد ۲۰۲۵ به جوئل موکیر، فیلیپ آگیون و پیتر هویت برای توضیح رشد متکی بر نوآوری رسید. امسال کانون توجه، چگونگی کاهش نوسان‌های اقتصاد است. شما کدام مسئله را برای زندگی روزمره مهم‌تر می‌دانید: مهار تورم، ایجاد اشتغال یا کاهش شدت رکود؟