گاهی فقر از همان روز تمدید اجاره شروع می‌شود؛ وقتی خانواده برای ماندن زیر یک سقف، از درمان، آموزش یا کیفیت خوراکش می‌زند. روز جهانی ریشه‌کنی فقر امسال همین نقطه حساس را نشانه گرفته است: خانه‌ای که فقط چهار دیوار نباشد، بلکه بتوان در آن با امنیت و ثبات زندگی کرد.
به گزارش آسیانیوز ایران، شنبه ۲۵ مهر ۱۴۰۵، برابر با ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶، روز جهانی ریشه‌کنی فقر است. محور امسال «خانه‌های امن برای همه» است؛ موضوعی در چارچوب برنامه سه‌ساله «متحد برای صلح و حقوق بشر» که سازمان ملل و جنبش بین‌المللی آتد چهارم‌جهان معرفی کرده‌اند.
پیام روز جهانی فقر ۲۰۲۶ چیست؟
آتد چهارم‌جهان در توضیح منتشرشده در ۱۲ اکتبر، برابر با ۲۰ مهر، می‌گوید انتخاب این موضوع حاصل مشورت بین‌المللی با افرادی بوده که تجربه زندگی در فقر دارند و کسانی که در کنار آنان کار می‌کنند. تأکید اصلی این است که سرپناه باید با امنیت، خدمات ضروری و امکان مشارکت اجتماعی همراه باشد.
این تفاوت مهمی است: داشتن یک نشانی، لزوماً به معنی برخورداری از مسکن مناسب نیست. خانواده‌ای ممکن است سقف داشته باشد، اما هر ماه نگران از دست دادن آن باشد؛ یا برای پایین آوردن اجاره، در محیطی نامناسب و دور از مدرسه و محل کار زندگی کند.
چرا خانه در مرکز مبارزه با فقر قرار گرفته است؟
اداره امور اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل در گزارش ۱۴ اکتبر، برابر با ۲۲ مهر، رابطه مسکن با سلامت، آموزش و اشتغال را برجسته کرده است. این نهاد همچنین بر حضور واقعی افراد درگیر فقر در طراحی، اجرا و ارزیابی سیاست‌های مسکن تأکید دارد؛ نه صرف دعوت تشریفاتی آنان به یک نشست.
- امنیت سکونت: زندگی نباید با ترس دائمی از بی‌سرپناهی اداره شود.
- هزینه قابل تحمل: پرداخت هزینه خانه نباید دیگر نیازهای ضروری را از زندگی حذف کند.
- دسترسی به خدمات: آب، بهداشت، مدرسه و فرصت کار، بخشی از کیفیت واقعی سکونت‌اند.
در این نگاه، مسئله فقط ساخت تعداد بیشتری ساختمان نیست. خانه‌ای که به خدمات دسترسی ندارد یا هزینه رفت‌وآمد از آن، بودجه خانوار را می‌بلعد، پاسخ کاملی به نیاز مردم نخواهد بود.
برای ایران، معیار پاسخ‌گویی چیست؟
این مناسبت برای مخاطب ایرانی، فرصتی برای بازگشت به یک پرسش ساده است: سیاست‌های اقتصادی و مسکن در نهایت چه چیزی را در زندگی خانواده تغییر داده‌اند؟ در گزارش مسکن تهران و فاصله قیمت‌ها با توان خانوار نیز همین تفاوت میان عددهای بازار و امکان واقعی سکونت بررسی شده است.
از نگاه تحلیلی «آسیانیوز ایران»، مدیریت جمهوری اسلامی را باید با نتیجه قابل سنجش ارزیابی کرد، نه تعداد وعده‌ها و مراسم معرفی طرح‌ها. افزایش سقف وام، به‌تنهایی پاسخ پرسش خانواده‌ای نیست که توان پرداخت اقساط را ندارد؛ همان‌طور که آغاز عملیات یک پروژه، معادل تحویل خانه قابل سکونت نیست.
برای سنجیدن هر برنامه حمایتی، سه پرسش روشن‌تر از شعارهای کلی‌اند:
- چه تعداد خانوار واقعاً به مسکن قابل سکونت دست یافته‌اند؟
- هزینه نهایی سکونت، با درآمد پایدار همان خانوار چه نسبتی دارد؟
- آیا نتیجه برنامه، با داده قابل بررسی و تفکیک منطقه و گروه درآمدی منتشر می‌شود؟
این‌ها معیارهای پیشنهادی برای پاسخ‌گویی‌اند، نه گزارش آمار تازه از ایران. در این مطلب نرخ جدیدی برای فقر ایران یا سهم اجاره از درآمد خانوار اعلام نمی‌شود؛ استخراج چنین عددی به داده معتبر، سال مشخص و تعریف روشن نیاز دارد. عکس آرشیوی تهران نیز شاهدی درباره وضعیت اقتصادی ساکنان ساختمان‌های تصویر نیست.
کمک فردی لازم است؛ اما جای سیاست عمومی را نمی‌گیرد
حمایت از یک خانواده در تنگنا ارزشمند است، ولی مسئله‌ای که به درآمد، خدمات شهری و امنیت سکونت پیوند دارد، با توصیه همگانی به صرفه‌جویی حل نمی‌شود. نباید مسئولیت تصمیم‌های اقتصادی را به دوش کسانی انداخت که کمترین امکان انتخاب را دارند.
پیام قابل استفاده روز جهانی فقر امسال همین است: خانه امن را با شمار ساختمان‌ها نسنجیم؛ ببینیم مردم تا چه اندازه می‌توانند با آرامش در آن زندگی کنند. شما کدام مانع را مهم‌تر می‌دانید: هزینه اجاره، بی‌ثباتی درآمد یا دسترسی به خدمات؟ لطفاً بدون ذکر نشانی منزل یا اطلاعات مالی شخصی، تجربه خود را بنویسید.